Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Hoàng Loan
- Là cây bút nữ đương đại, sáng tác chủ yếu ở thể loại thơ và văn xuôi ngắn.
- Thơ của Hoàng Loan thường viết về quê hương, cha mẹ, tuổi thơ với giọng điệu chân thành, mộc mạc, giàu cảm xúc.
- Các tác phẩm của bà thường được đăng tải trên các tạp chí văn học, đặc biệt là Văn học và Tuổi trẻ.
- Phong cách thơ: dung dị, nhẹ nhàng, gợi nhiều hơn tả, giàu chất trữ tình và hơi thở quê hương.
Tác phẩm: “Kí ức tháng ba”
- Thể loại: Thơ trữ tình (thơ tự do).
- Xuất xứ: Văn học và tuổi trẻ, NXB Giáo dục Việt Nam, số tháng 3 năm 2011.
- Nội dung chính:
Bài thơ là tiếng lòng tha thiết của người con nhớ về hình ảnh người cha trong những ngày tháng ba nơi đồng quê. Tháng ba – mùa của dông đầu mùa, mùa gieo trồng – trở thành phông nền để khắc họa dáng cha gầy gò, tảo tần, lam lũ mà ấm áp yêu thương. - Nghệ thuật:
- Sử dụng hình ảnh giản dị, gần gũi đời sống nông thôn.
- Dùng nhiều từ láy giàu nhạc tính (liêu xiêu, cặm cụi, chạng vạng…) tạo cảm xúc chân thực.
- Kết cấu song hành giữa “tháng ba” và “dáng cha” tạo nên chiều sâu cảm xúc và nhịp hồi tưởng trong tâm hồn người con.
Đọc hiểu bài thơ Kí ức tháng ba
Kí ức tháng ba
Tháng ba
Khi cơn dông đầu mùa sầm sập tới.
Cánh đồng chiều,
dáng cha gầy,
liêu xiêu…
liêu xiêu…
Tháng ba
con rô đồng khát nước,
rạch ngược.
Dáng cha,
cặm cụi,
be bờ…
Tháng ba
Vó tôm thả dọc ngang mặt nước
Dáng cha xuôi ngược,
đổ dài trong chạng vạng hoàng hôn…
Tuổi thơ con lớn khôn.
Bắt đầu từ những ngày
tháng ba đồng bãi.
Trong kí ức tuổi thơ đằm lại,
Là dáng cha gầy.
Sưởi ấm trái tim con.
(Kí ức tháng ba, Hoàng Loan, Văn học và tuổi trẻ, NXB Giáo dục Việt Nam, số tháng 3, 2011, tr.37)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra nhân vật trữ tình trong văn bản.
Câu 2. Xác định hình ảnh nhân vật trung tâm xuyên suốt văn bản.
Câu 3. Trình bày hiệu quả của việc sử dụng từ láy trong văn bản.
Câu 4. Nhận xét về cảm xúc của nhân vật trữ tình qua việc xây dựng hai hình tượng sóng đôi tháng ba và dáng cha.
Câu 5. Từ nội dung văn bản, anh/ chị hãy bày tỏ suy nghĩ về những dấu ấn sâu đậm và đẹp đẽ trong kí ức tuổi thơ của mỗi người. (Trình bày khoảng 5-7 dòng)
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Nhân vật trữ tình: người con.
Câu 2.
Hình ảnh trung tâm: dáng cha.
Câu 3.
– Những từ láy: sầm sập, liêu xiêu, cặm cụi, chạng vạng.
– Tác dụng:
+ Tạo cách diễn đạt ấn tượng, tăng sức gợi hình gợi cảm, tạo tính nhạc cho lời thơ.
+ Khắc sâu hình ảnh dáng cha vất vả, lam lũ, tất bật trước không gian, thời gian tháng ba.
+ Qua đó, người con thể hiện nỗi niềm thương yêu, trân trọng, biết ơn với cha.
Câu 4.
– Cảm xúc của nhân vật trữ tình qua việc xây dựng hai hình tượng sóng đôi tháng ba và dáng cha.
+ Bài thơ có sự xuất hiện của hai hình ảnh chủ đạo: tháng ba và dáng cha. Cả hai hình ảnh này đều xuất hiện trong kí ức, trong nỗi nhớ niềm thương của nhân vật trữ tình.
+ Tháng ba về với những hình ảnh quen thuộc nơi làng quê: cơn dông đầu mùa, cánh đồng, con rô đồng, vó tôm ngang dọc mặt nước. + Dáng cha hiện lên gầy liêu xiêu, cặm cụi be bờ, tất bật ngược xuôi nhưng có thể sưởi ấm trái tim con.
– Nhận xét:
+ Cảm xúc sâu sắc, chân thành xuất phát từ trái tim của một người con luôn yêu quý, kính trọng cha; luôn trân trọng quê hương.
+ Cảm xúc này giúp người đọc nhận ra mối liên hệ mật thiết giữa quê hương và con người, giữa kí ức và tâm hồn, để từ đó biết trân trọng quê nhà, trân quý kỉ niệm và gia đình.
Câu 5.
Thí sinh viết đoạn văn chia sẻ một dấu ấn sâu đậm trong tâm trí về kí ức tuổi thơ
– Hình thức: đoạn văn khoảng 10 dòng.
– Nội dung:
+ Nêu rõ dấu ấn sâu đậm trong tâm trí về kí ức tuổi thơ
+ Ý nghĩa, giá trị của dấu ấn đó.
Hệ thống câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Hình ảnh “dáng cha” trong bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về những người cha nơi làng quê Việt Nam?
Câu 2. Vì sao tác giả lại chọn tháng ba làm điểm khởi nguồn cho những hồi ức về cha?
Câu 3. Qua bài thơ, em cảm nhận được tình cảm của người con dành cho cha như thế nào?
Câu 4. Từ “Kí ức tháng ba”, em nhận thấy mối liên hệ giữa thiên nhiên, lao động và tình cảm gia đình ra sao?
Câu 5. Nếu được chọn một hình ảnh trong bài thơ để minh họa cho tình phụ tử, em sẽ chọn hình ảnh nào? Vì sao?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Từ hình ảnh “dáng cha gầy liêu xiêu”, em liên hệ đến một kỉ niệm hoặc hình ảnh nào về cha mẹ trong tuổi thơ của mình?
Câu 2. Qua bài thơ, em học được điều gì về lòng biết ơn và trân trọng công lao sinh thành?
Câu 3. Em có thể kể tên một tác phẩm văn học khác cũng viết về tình cha con và nêu điểm tương đồng với “Kí ức tháng ba”?
Câu 4. Nếu em là người con trong bài thơ, em sẽ nói gì với cha khi nhớ về “những ngày tháng ba đồng bãi”?
Câu 5. Theo em, vì sao ký ức tuổi thơ lại có sức sưởi ấm và nâng đỡ tâm hồn con người khi trưởng thành?
Câu hỏi trắc nghiệm khách quan
Câu 1. “Kí ức tháng ba” được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ lục bát
B. Thơ tự do
C. Thơ năm chữ
D. Thơ bảy chữ
→ Đáp án đúng: B
Câu 2. Hình ảnh “dáng cha gầy liêu xiêu” gợi chủ yếu sắc thái cảm xúc nào?
A. Mạnh mẽ, kiên cường
B. Giản dị, ấm áp
C. Lam lũ, tảo tần, thương mến
D. Bi thương, tuyệt vọng
→ Đáp án đúng: C
Câu 3. Cụm từ “vó tôm thả dọc ngang mặt nước” có tác dụng gì?
A. Gợi khung cảnh lao động nhộn nhịp, sinh động
B. Diễn tả nỗi cô đơn của người cha
C. Làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên buổi chiều quê
D. Gợi sự tĩnh lặng của tháng ba
→ Đáp án đúng: A
Câu 4. Từ láy “liêu xiêu” trong bài thơ gợi hình ảnh nào rõ nhất?
A. Gió thổi mạnh
B. Dáng cha gầy gò, nghiêng ngả trong gió
C. Cơn dông ập đến
D. Mặt nước gợn sóng
→ Đáp án đúng: B
Câu 5. Câu thơ “Sưởi ấm trái tim con” thể hiện điều gì?
A. Cha là nguồn động lực, chỗ dựa tinh thần cho con
B. Con nhớ lại sự nghiêm khắc của cha
C. Tháng ba mang hơi ấm mùa xuân
D. Tình yêu quê hương nồng nàn
→ Đáp án đúng: A
Author and Work Information
Author: Hoàng Loan
She is a contemporary female writer who mainly composes poetry and short prose.
Hoàng Loan’s poetry often writes about homeland, parents, and childhood with a sincere, simple, and emotional tone.
Her works are often published in literary magazines, especially Văn học và Tuổi trẻ (Literature and Youth).
Poetic style: simple, gentle, more evocative than descriptive, rich in lyricism and the breath of the homeland.
Work: “March Memories” (Kí ức tháng ba)
Genre: Lyrical poetry (free verse).
Origin: Văn học và Tuổi trẻ, Vietnam Education Publishing House, March issue, 2011.
Main content:
The poem is the heartfelt voice of a child remembering the image of the father during the days of March in the countryside. March – the season of early storms and sowing – becomes the backdrop to portray the father’s thin, toiling, hardworking figure, yet full of warm love.
Artistic features:
- Use of simple, familiar imagery from rural life.
- Use of many onomatopoeic words rich in musicality (liêu xiêu – swaying, cặm cụi – diligently, chạng vạng – twilight…) to evoke genuine emotion.
- Parallel structure between “March” and “father’s figure,” creating depth of emotion and the rhythm of memory in the child’s soul.
Reading comprehension of the poem March Memories
March Memories
March
When the first storm of the season comes rumbling.
The afternoon field,
father’s thin figure,
swaying…
swaying…
March
the perch thirsts for water,
swims upstream.
Father’s figure,
diligently,
building the dike…
March
Fishing nets spread across the water’s surface.
Father’s figure moving back and forth,
stretching long in the twilight dusk…
My childhood grew up,
beginning from those
March days in the fields.
In the settled memory of childhood,
is father’s thin figure.
Warming my heart.
(March Memories, Hoàng Loan, Văn học và Tuổi trẻ, Vietnam Education Publishing House, March issue, 2011, p.37)
Tasks:
Question 1. Identify the lyrical character in the text.
Question 2. Determine the central, recurring image throughout the text.
Question 3. Explain the effect of using onomatopoeic (reduplicative) words in the text.
Question 4. Comment on the emotions of the lyrical character through the dual imagery of March and father’s figure.
Question 5. From the content of the text, express your thoughts on the deep and beautiful imprints in everyone’s childhood memories. (Write about 5–7 lines)
Detailed Answer Guide
Question 1.
The lyrical character: the child.
Question 2.
The central image: father’s figure.
Question 3.
- Onomatopoeic words: sầm sập (rumbling), liêu xiêu (swaying), cặm cụi (diligently), chạng vạng (twilight).
- Effects:
- Create an impressive expression, increasing the imagery, emotional appeal, and musicality of the poem.
- Deeply portray the image of the hardworking, diligent, and busy father within the time and space of March.
- Through this, the child expresses feelings of love, respect, and gratitude toward the father.
Question 4.
- The emotions of the lyrical character through the dual imagery of March and father’s figure:
- The poem features two main images: March and father’s figure. Both appear in memory, in the lyrical character’s affection and nostalgia.
- March comes with familiar rural images: the first seasonal storm, the field, the perch swimming upstream, the fishing nets spread across the water. Father’s figure appears thin, swaying, diligently building the dike, busy back and forth, yet able to warm the child’s heart.
- Comment:
- Deep, sincere emotions arising from the heart of a child who always loves and respects their father, cherishing their homeland.
- These emotions help readers realize the close connection between homeland and people, between memory and soul, so that we may value home, family, and childhood memories.
Question 5.
Candidates write a short paragraph sharing a deep impression in their mind about a childhood memory.
- Form: about 10 lines.
- Content:
- Clearly state a deep impression in the mind about a childhood memory.
- The meaning and value of that memory.
System of Extended Questions from the Work
Questions about content – thinking – perception
Question 1. What does the image of “father’s figure” in the poem make you think of regarding fathers in rural Vietnam?
Question 2. Why did the author choose March as the starting point for the recollections of the father?
Question 3. Through the poem, how do you feel about the child’s affection for the father?
Question 4. From March Memories, what connection do you see between nature, labor, and family affection?
Question 5. If you were to choose one image in the poem to represent fatherly love, which would you choose? Why?
Connection – Application Questions
Question 1. From the image “father’s thin, swaying figure,” relate it to a memory or image of your own parents from childhood.
Question 2. What do you learn from the poem about gratitude and appreciation for parental love?
Question 3. Can you name another literary work that also writes about father–child affection and point out the similarity with March Memories?
Question 4. If you were the child in the poem, what would you say to your father when recalling “those March days in the fields”?
Question 5. Why do you think childhood memories have the power to warm and support the human soul in adulthood?
Objective Multiple-Choice Questions
Question 1. “March Memories” was written in which poetic form?
A. Lục bát (six-eight verse)
B. Free verse
C. Five-syllable verse
D. Seven-syllable verse
→ Correct answer: B
Question 2. The image “father’s thin, swaying figure” mainly evokes which emotional tone?
A. Strength and resilience
B. Simplicity and warmth
C. Hardworking, toiling, affectionate
D. Sadness and despair
Author and Work Information
Author: Hoàng Loan
She is a contemporary female writer who mainly composes poetry and short prose.
Hoàng Loan’s poetry often writes about homeland, parents, and childhood with a sincere, simple, and emotional tone.
Her works are often published in literary magazines, especially Văn học và Tuổi trẻ (Literature and Youth).
Poetic style: simple, gentle, more evocative than descriptive, rich in lyricism and the breath of the homeland.
Work: “March Memories” (Kí ức tháng ba)
Genre: Lyrical poetry (free verse).
Origin: Văn học và Tuổi trẻ, Vietnam Education Publishing House, March issue, 2011.
Main content:
The poem is the heartfelt voice of a child remembering the image of the father during the days of March in the countryside. March – the season of early storms and sowing – becomes the backdrop to portray the father’s thin, toiling, hardworking figure, yet full of warm love.
Artistic features:
- Use of simple, familiar imagery from rural life.
- Use of many onomatopoeic words rich in musicality (liêu xiêu – swaying, cặm cụi – diligently, chạng vạng – twilight…) to evoke genuine emotion.
- Parallel structure between “March” and “father’s figure,” creating depth of emotion and the rhythm of memory in the child’s soul.
Reading comprehension of the poem March Memories
March Memories
March
When the first storm of the season comes rumbling.
The afternoon field,
father’s thin figure,
swaying…
swaying…
March
the perch thirsts for water,
swims upstream.
Father’s figure,
diligently,
building the dike…
March
Fishing nets spread across the water’s surface.
Father’s figure moving back and forth,
stretching long in the twilight dusk…
My childhood grew up,
beginning from those
March days in the fields.
In the settled memory of childhood,
is father’s thin figure.
Warming my heart.
(March Memories, Hoàng Loan, Văn học và Tuổi trẻ, Vietnam Education Publishing House, March issue, 2011, p.37)
Tasks:
Question 1. Identify the lyrical character in the text.
Question 2. Determine the central, recurring image throughout the text.
Question 3. Explain the effect of using onomatopoeic (reduplicative) words in the text.
Question 4. Comment on the emotions of the lyrical character through the dual imagery of March and father’s figure.
Question 5. From the content of the text, express your thoughts on the deep and beautiful imprints in everyone’s childhood memories. (Write about 5–7 lines)
Detailed Answer Guide
Question 1.
The lyrical character: the child.
Question 2.
The central image: father’s figure.
Question 3.
- Onomatopoeic words: sầm sập (rumbling), liêu xiêu (swaying), cặm cụi (diligently), chạng vạng (twilight).
- Effects:
- Create an impressive expression, increasing the imagery, emotional appeal, and musicality of the poem.
- Deeply portray the image of the hardworking, diligent, and busy father within the time and space of March.
- Through this, the child expresses feelings of love, respect, and gratitude toward the father.
Question 4.
- The emotions of the lyrical character through the dual imagery of March and father’s figure:
- The poem features two main images: March and father’s figure. Both appear in memory, in the lyrical character’s affection and nostalgia.
- March comes with familiar rural images: the first seasonal storm, the field, the perch swimming upstream, the fishing nets spread across the water. Father’s figure appears thin, swaying, diligently building the dike, busy back and forth, yet able to warm the child’s heart.
- Comment:
- Deep, sincere emotions arising from the heart of a child who always loves and respects their father, cherishing their homeland.
- These emotions help readers realize the close connection between homeland and people, between memory and soul, so that we may value home, family, and childhood memories.
Question 5.
Candidates write a short paragraph sharing a deep impression in their mind about a childhood memory.
- Form: about 10 lines.
- Content:
- Clearly state a deep impression in the mind about a childhood memory.
- The meaning and value of that memory.
System of Extended Questions from the Work
Questions about content – thinking – perception
Question 1. What does the image of “father’s figure” in the poem make you think of regarding fathers in rural Vietnam?
Question 2. Why did the author choose March as the starting point for the recollections of the father?
Question 3. Through the poem, how do you feel about the child’s affection for the father?
Question 4. From March Memories, what connection do you see between nature, labor, and family affection?
Question 5. If you were to choose one image in the poem to represent fatherly love, which would you choose? Why?
Connection – Application Questions
Question 1. From the image “father’s thin, swaying figure,” relate it to a memory or image of your own parents from childhood.
Question 2. What do you learn from the poem about gratitude and appreciation for parental love?
Question 3. Can you name another literary work that also writes about father–child affection and point out the similarity with March Memories?
Question 4. If you were the child in the poem, what would you say to your father when recalling “those March days in the fields”?
Question 5. Why do you think childhood memories have the power to warm and support the human soul in adulthood?
Objective Multiple-Choice Questions
Question 1. “March Memories” was written in which poetic form?
A. Lục bát (six-eight verse)
B. Free verse
C. Five-syllable verse
D. Seven-syllable verse
→ Correct answer: B
Question 2. The image “father’s thin, swaying figure” mainly evokes which emotional tone?
A. Strength and resilience
B. Simplicity and warmth
C. Hardworking, toiling, affectionate
D. Sadness and despair
→ Correct answer: C
Question 3. What is the effect of the phrase “fishing nets spread across the water”?
A. Evokes a lively, bustling working scene
B. Describes the father’s loneliness
C. Highlights the beauty of the rural evening
D. Suggests the stillness of March
→ Correct answer: A
Question 4. The onomatopoeic word “liêu xiêu” (swaying) in the poem most clearly evokes which image?
A. Strong wind blowing
B. The father’s thin figure, leaning in the wind
C. The approaching storm
D. Rippling water surface
→ Correct answer: B
Question 5. The verse “Warming my heart” expresses what idea?
A. The father is the source of strength and spiritual support for the child
B. The child recalls the father’s strictness
C. March brings the warmth of spring
D. Love for the homeland is passionate
→ Correct answer: A
Question 3. What is the effect of the phrase “fishing nets spread across the water”?
A. Evokes a lively, bustling working scene
B. Describes the father’s loneliness
C. Highlights the beauty of the rural evening
D. Suggests the stillness of March
→ Correct answer: A
Question 4. The onomatopoeic word “liêu xiêu” (swaying) in the poem most clearly evokes which image?
A. Strong wind blowing
B. The father’s thin figure, leaning in the wind
C. The approaching storm
D. Rippling water surface
→ Correct answer: B
Question 5. The verse “Warming my heart” expresses what idea?
A. The father is the source of strength and spiritual support for the child
B. The child recalls the father’s strictness
C. March brings the warmth of spring
D. Love for the homeland is passionate
→ Correct answer: A
