Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Hoàng Loan
- Hoàng Loan là cây bút thơ quen thuộc trên các ấn phẩm dành cho thanh thiếu niên.
- Thơ của Hoàng Loan thường khai thác đề tài gia đình, quê hương, tuổi thơ, với giọng điệu nhẹ nhàng, sâu lắng.
- Ngôn ngữ thơ giản dị, giàu hình ảnh đời sống nông thôn, dễ đi vào cảm xúc người đọc.
- Nhiều sáng tác của bà thể hiện tình cảm gia đình thiêng liêng, đặc biệt là hình ảnh người cha, người mẹ gắn với làng quê.
Tác phẩm Kí ức tháng ba
- Thể loại: Thơ tự do.
- Xuất xứ: In trong Văn học và tuổi trẻ, NXB Giáo dục Việt Nam, số tháng 3 năm 2011.
- Nội dung chính: Bài thơ là dòng hồi tưởng của người con về tháng ba nơi đồng bãi quê nhà, gắn liền với dáng cha gầy gò, lam lũ.
- Giá trị nội dung:
- Ca ngợi sự hi sinh thầm lặng của người cha.
- Thể hiện tình yêu thương, biết ơn sâu sắc của con đối với cha và quê hương.
- Giá trị nghệ thuật:
- Sử dụng từ láy giàu sức gợi.
- Xây dựng hình tượng song đôi (tháng ba – dáng cha).
- Nhịp thơ chậm, trầm, giàu tính nhạc và cảm xúc.
Đọc hiểu bài Kí ức tháng ba
Kí ức tháng ba
Tháng ba
Khi cơn dông đầu mùa sầm sập tới.
Cánh đồng chiều,
dáng cha gầy,
liêu xiêu…
liêu xiêu…
Tháng ba
con rô đồng khát nước,
rạch ngược.
Dáng cha,
cặm cụi,
be bờ…
Tháng ba
Vó tôm thả dọc ngang mặt nước
Dáng cha xuôi ngược,
đổ dài trong chạng vạng hoàng hôn…
Tuổi thơ con lớn khôn.
Bắt đầu từ những ngày
tháng ba đồng bãi.
Trong kí ức tuổi thơ đằm lại,
Là dáng cha gầy.
Sưởi ấm trái tim con.
(Kí ức tháng ba, Hoàng Loan, Văn học và tuổi trẻ, NXB Giáo dục Việt Nam, số tháng 3, 2011, tr.37)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra nhân vật trữ tình trong văn bản.
Câu 2. Xác định hình ảnh nhân vật trung tâm xuyên suốt văn bản.
Câu 3. Trình bày hiệu quả của việc sử dụng từ láy trong văn bản.
Câu 4. Nhận xét về cảm xúc của nhân vật trữ tình qua việc xây dựng hai hình tượng sóng đôi tháng ba và dáng cha.
Câu 5. Từ nội dung văn bản, anh/ chị hãy bày tỏ suy nghĩ về những dấu ấn sâu đậm và đẹp đẽ trong kí ức tuổi thơ của mỗi người. (Trình bày khoảng 5-7 dòng)
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | Nhân vật trữ tình: người con. |
| 2 | Hình ảnh trung tâm: dáng cha. |
| 3 | – Những từ láy: sầm sập, liêu xiêu, cặm cụi, chạng vạng.
– Tác dụng: + Tạo cách diễn đạt ấn tượng, tăng sức gợi hình gợi cảm, tạo tính nhạc cho lời thơ. + Khắc sâu hình ảnh dáng cha vất vả, lam lũ, tất bật trước không gian, thời gian tháng ba. + Qua đó, người con thể hiện nỗi niềm thương yêu, trân trọng, biết ơn với cha. |
| 4 | – Cảm xúc của nhân vật trữ tình qua việc xây dựng hai hình tượng sóng đôi tháng ba và dáng cha.
+ Bài thơ có sự xuất hiện của hai hình ảnh chủ đạo: tháng ba và dáng cha. Cả hai hình ảnh này đều xuất hiện trong kí ức, trong nỗi nhớ niềm thương của nhân vật trữ tình. + Tháng ba về với những hình ảnh quen thuộc nơi làng quê: cơn dông đầu mùa, cánh đồng, con rô đồng, vó tôm ngang dọc mặt nước. + Dáng cha hiện lên gầy liêu xiêu, cặm cụi be bờ, tất bật ngược xuôi nhưng có thể sưởi ấm trái tim con. – Nhận xét: + Cảm xúc sâu sắc, chân thành xuất phát từ trái tim của một người con luôn yêu quý, kính trọng cha; luôn trân trọng quê hương. + Cảm xúc này giúp người đọc nhận ra mối liên hệ mật thiết giữa quê hương và con người, giữa kí ức và tâm hồn, để từ đó biết trân trọng quê nhà, trân quý kỉ niệm và gia đình. |
| 5
|
Thí sinh viết đoạn văn chia sẻ một dấu ấn sâu đậm trong tâm trí về kí ức tuổi thơ
– Hình thức: đoạn văn khoảng 10 dòng. – Nội dung: + Nêu rõ dấu ấn sâu đậm trong tâm trí về kí ức tuổi thơ + Ý nghĩa, giá trị của dấu ấn đó. |
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Qua bài thơ, anh/chị cảm nhận như thế nào về cuộc sống lao động của người cha nơi làng quê?
- Vì sao hình ảnh “dáng cha gầy” lại có khả năng “sưởi ấm trái tim con”?
- Phân tích ý nghĩa của việc lặp lại cụm từ “Tháng ba” trong bài thơ.
- Theo anh/chị, điều gì khiến kí ức về tháng ba trở thành kí ức không thể phai mờ trong tâm hồn nhân vật trữ tình?
- Bài thơ gợi cho anh/chị những suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa con người và quê hương?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ hình ảnh người cha trong bài thơ, anh/chị hãy liên hệ đến hình ảnh người cha (hoặc người thân) trong cuộc sống của mình.
- Anh/chị hãy chia sẻ một kỉ niệm tuổi thơ gắn với thiên nhiên hoặc lao động của người thân.
- Theo anh/chị, vì sao những kí ức tuổi thơ thường có sức sống bền bỉ trong tâm hồn con người?
- Trong xã hội hiện đại, làm thế nào để mỗi người trẻ giữ gìn và trân trọng những giá trị gia đình như trong bài thơ?
- Từ cảm xúc của nhân vật trữ tình, anh/chị rút ra bài học gì về cách sống và cách yêu thương?
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?
A. Người cha
B. Người mẹ
C. Người con
D. Tác giả
→ Đáp án: C
Câu 2. Hình ảnh nào là trung tâm xuyên suốt bài thơ?
A. Cánh đồng tháng ba
B. Cơn dông đầu mùa
C. Vó tôm
D. Dáng cha
→ Đáp án: D
Câu 3. Biện pháp nghệ thuật nổi bật trong bài thơ là gì?
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Từ láy giàu sức gợi
D. Ẩn dụ
→ Đáp án: C
Câu 4. Bài thơ chủ yếu thể hiện tình cảm nào của nhân vật trữ tình?
A. Nuối tiếc tuổi thơ
B. Yêu thương, biết ơn cha
C. Buồn bã trước cuộc sống
D. Khát vọng đổi thay quê hương
→ Đáp án: B
Câu 5. Hai hình tượng “tháng ba” và “dáng cha” có mối quan hệ như thế nào?
A. Đối lập nhau
B. Không liên quan
C. Song hành, gắn bó trong kí ức
D. Một thực, một ảo
→ Đáp án: C
