Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Chử Văn Long
- Nhà thơ Chử Văn Long sinh năm 1955, quê tại Thái Bình.
- Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
- Thơ ông mang đậm chất đồng quê, giàu tình cảm, giàu tính nhân văn, phản ánh vẻ đẹp của con người lao động, đặc biệt là người nông dân.
- Nhiều tác phẩm được đăng tải trên các báo, tạp chí văn nghệ, trong đó “Khúc hát đồng quê” là bài thơ tiêu biểu, thể hiện tình cảm gắn bó với quê hương và những người lao động chân chất.
Tác phẩm: “Khúc hát đồng quê”
- Thể loại: Thơ tự do.
- Xuất xứ: Đăng trên baocantho.com.vn ngày 29/05/2010.
- Nội dung chính:
- Gợi lên vẻ đẹp bình dị của cuộc sống nơi đồng quê.
- Khẳng định sự chân thật, hiền hậu của người nông dân – những con người “sống với đất, chết lẫn vào cùng đất”.
- Nhắc nhở mọi người phải biết trân trọng công lao lao động làm ra hạt gạo.
- Giá trị nghệ thuật:
- Ngôn từ giản dị, giàu cảm xúc.
- Sử dụng các biện pháp tu từ: điệp ngữ, đối lập, cặp từ trái nghĩa…
- Giọng thơ chân tình, tha thiết, gợi liên tưởng sâu sắc về đời sống nông thôn.
Đọc hiểu bài Khúc hát đồng quê
Anh hát em nghe khúc hát đồng quê
Cho lắng lại vui buồn muôn thuở
Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ,
Người không thương nhau có rất ít ở trên đời!
Anh hát em nghe về những con người
Sống với đất chết lẫn vào cùng đất
Chỉ để lại nụ cười chân thật
Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên.
Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em
Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc…
Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng,
Ai quên ai khuya sớm nhọc nhằn?
(Khúc hát đồng quê, Chử Văn Long, Theo baocantho.com.vn, ngày 29/05/2010)
Câu 1. Đoạn thơ được viết theo thể thơ nào? ( 0,5 điểm)
Câu 2. Ghi lại 02 dòng thơ có sử dụng cặp từ trái nghĩa trong đoạn thơ và chỉ rõ cặp từ trái nghĩa đó. ? (1,0 điểm)
Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ thứ 3. ? (1,5 điểm)
Câu 4. Em có đồng tình với quan niệm: Người không thương nhau có rất ít ở trên đời? Vì sao? (1,0 điểm)
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Thể thơ tự do
Câu 2.
Cho lắng lại vui buồn muôn thuở/ Sống với đất chết lẫn vào cùng đất
Cặp từ trái nghĩa: vui – buồn; sống – chết
Câu 3.
-Biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ thứ 3: Những câu hát nhắc …
-Tác dụng: Nhấn mạnh hơn để người đọc chú ý vào những nội dung tiếp sau đó: Những câu hát kia nhắc chúng ta là phải nhớ công lao của người đã ngày đêm vất vả làm ra hạt gạo. Không lên ăn mà không nghĩ tới công lao của người thức khuya dậy sớm, vất vả bao ngày để làm ra hạt gạo
Câu 4.
Trình bày quan điểm cá nhân, nêu rõ lý do.
Gợi ý: Đồng ý với “Người không thương nhau có rất ít ở trên đời”
+ Trong cuộc sống hiện nay, có rất ít người không thương nhau.
+ Nhân dân ta luôn yêu thương, chia sẻ, đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau – đó đã trở thành một truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta.
Các câu hỏi mở rộng
A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Phân tích ý nghĩa hình ảnh “nụ cười chân thật / Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên”. Hình ảnh này cho ta hiểu gì về vẻ đẹp tâm hồn người nông dân?
- Vì sao tác giả lại dùng hình ảnh “Ăn hạt gạo không quên người cày cuốc”? Đây chỉ là lời nhắc nhở về đạo lí hay còn mang ý nghĩa xã hội sâu xa?
- Nhận xét giọng điệu của bài thơ. Giọng điệu ấy góp phần thể hiện cảm xúc của tác giả như thế nào?
- Qua bài thơ, hình ảnh người nông dân hiện lên với những phẩm chất gì? Hãy phân tích một số câu thơ tiêu biểu.
- Bài thơ vừa có chất trữ tình vừa có chất suy tưởng. Theo em, yếu tố suy tưởng thể hiện rõ nhất ở chỗ nào? Tác dụng của nó?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Em đã từng được nghe một “khúc hát đồng quê” nào trong đời (lời ru mẹ, ca dao, dân ca…)? Hãy chia sẻ cảm xúc của em khi nghe những âm thanh ấy.
- Theo em, trong thời đại công nghiệp hóa, chúng ta cần làm gì để không quên đi công sức của người lao động tạo ra lương thực cho xã hội?
- Bài thơ nhắc em suy nghĩ gì về thái độ biết ơn trong cuộc sống hôm nay, đặc biệt là với những người làm công việc thầm lặng?
- Hãy liên hệ bài thơ với một tác phẩm văn học khác cũng viết về người nông dân hoặc vẻ đẹp lao động mà em biết. Chỉ ra điểm giống và khác nhau.
- Từ bài thơ, em rút ra bài học gì cho bản thân về lối sống, lòng biết ơn và sự trân trọng lao động?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
1. Hình ảnh “Sống với đất chết lẫn vào cùng đất” gợi lên phẩm chất gì của người nông dân?
A. Giỏi giang
B. Gắn bó và thủy chung với quê hương
C. Mong muốn thay đổi cuộc sống
D. Ước mơ phiêu lưu
→ Đáp án: B
2. Cặp từ trái nghĩa nào sau đây KHÔNG xuất hiện trong đoạn thơ?
A. Vui – buồn
B. Sống – chết
C. Cho – nhận
D. Nhắc – quên
→ Đáp án: C
3. Biện pháp tu từ nổi bật trong câu “Những câu hát nhắc anh, những câu hát nhắc em” là:
A. So sánh
B. Điệp ngữ
C. Nhân hóa
D. Hoán dụ
→ Đáp án: B
4. Tác giả muốn nhấn mạnh điều gì qua khổ cuối bài thơ?
A. Sự mệt mỏi của người nông dân
B. Tình yêu đôi lứa
C. Lời nhắc về lòng biết ơn những người lao động
D. Nỗi nhớ quê hương
→ Đáp án: C
5. Câu thơ nào thể hiện quan niệm tích cực về con người trong xã hội?
A. Cho mẹ thương con, cho chồng thương vợ
B. Như hoa đồng cỏ nội nở rồi quên
C. Bao vất vả gian lao đã có gì được hưởng
D. Người không thương nhau có rất ít ở trên đời
→ Đáp án: D
