Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Văn học dân gian
- Không cần học nữa là truyện cười dân gian Việt Nam.
- Truyện do nhân dân lao động sáng tác, lưu truyền bằng hình thức truyền miệng, không có tác giả cụ thể.
- Truyện cười dân gian thường mang đặc điểm:
- Ngắn gọn, súc tích
- Xây dựng tình huống bất ngờ, trớ trêu
- Kết thúc gây cười nhưng hàm chứa ý nghĩa phê phán sâu sắc
Tác phẩm: Không cần học nữa
- Thể loại: Truyện cười dân gian
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp đối thoại)
- Nội dung chính:
- Kể câu chuyện về một người cha giàu có nhưng dốt nát, keo kiệt, không cho con đi học.
- Qua đó phê phán thói coi thường việc học, sự thiếu hiểu biết và tư duy thiển cận.
- Giá trị tư tưởng:
- Đề cao vai trò của học tập, tri thức.
- Nhắc nhở con người không nên chủ quan, tự mãn với hiểu biết hạn hẹp của mình.
Đọc hiểu bài Không cần học nữa
KHÔNG CẦN HỌC NỮA
Một lão nhà giàu đã dốt lại hà tiện. Con đã lớn mà không cho đi học, sợ tốn tiền. Một ông khách thấy vậy, hỏi :
– Sao không cho thằng nhỏ đi học trường?
– Cho cháu đến trường, sợ học trò lớn bắt nạt.
– Thì rước thầy về nhà cho cháu học vậy!
– Nó chưa có trí, biết nó có học được hay không?
– Có khó gì, thầy sẽ tuỳ theo sức nó mà dạy. Nay dạy chữ nhất là một, một gạch, qua ngày mai, dạy nó chữ nhị là hai, hai gạch, qua bữa mốt, dạy nó chữ tam là ba, ba gạch, lần lần như vậy thì cháu phải biết chữ.
Khách ra về, thằng con mới bảo cha:
– Thôi, cha đừng rước thầy về tốn kém. Mấy chữ ấy con không học cũng biết rồi… Con nghe qua là đã thuộc!
Người cha bảo nó viết chữ nhất, chữ nhị, chữ tam, nó viết được cả, ông ta khen con sáng dạ, không mời thầy về nữa. Một hôm, người cha bảo nó viết chữ vạn . Nó thủng thẳng ngồi viết, viết mãi đến chiều tối cũng chưa xong. Người cha mắng:
– Viết gì mà lâu thế?
Nó thưa:
– Chữ vạn dài lắm bố ạ! Con viết hơn nửa ngày mà được nửa chữ thôi!
(Trích Bình giảng truyện cười, Nguyễn Việt Hùng, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012, tr.99-100)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy?
Câu 2. Trong văn bản, vì sao người con đã lớn mà người cha không cho đi học?
Câu 3. Yếu tố gây cười của câu chuyện trên thể hiện rõ nhất ở câu nói nào?
Câu 4. Từ “hà tiện” trong câu văn: “Một lão nhà giàu đã dốt lại hà tiện” có nghĩa là gì?
Câu 5. Qua văn bản, tác giả dân gian muốn phê phán thói xấu nào của con người?
Câu 6. Câu chuyện trên gợi cho em suy nghĩ gì về tầm quan trọng của việc đến trường học tập? (Trả lời khoảng 3-5 câu).
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | Ngôi kể thứ 3 |
| 2 | Theo văn bản, người con đã lớn mà người cha không cho đi học vì người cha hà tiện, sợ tốn tiền. |
| 3 | Yếu tố gây cười của câu chuyện thể hiện rõ nhất ở câu nói: Chữ vạn dài lắm bố ạ ! Con viết hơn nửa ngày mà được nửa chữ thôi! |
| 4 | Từ “hà tiện” trong câu văn: “Một lão nhà giàu đã dốt lại hà tiện” có nghĩa là: keo kiệt, bủn xỉn, không muốn chi tiêu hoặc dùng tiền ngay cả khi cần thiết, dù có khả năng |
| 5 | HS có thể đưa ra: Qua câu chuyện, tác giả dân gian muốn phê phán thói xấu của con người:
+ Thiếu hiểu biết, nghĩ rằng không cần học cũng biết. + Thói keo kiệt, hà tiện, không đầu tư cho việc học hành, dẫn đến sự dốt nát và tình huống trớ trêu… |
| 6 | HS đưa ra được những suy nghĩ phù hợp về tầm quan trọng của việc đến trường học tập trong khoảng 3 – 5 câu theo yêu cầu. |
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Em hãy nêu mâu thuẫn gây cười chính trong câu chuyện Không cần học nữa.
- Theo em, nhân vật người cha hiện lên với những nét tính cách nào?
- Cách hiểu sai lệch của người con về chữ “vạn” cho thấy điều gì về tri thức và việc học?
- Vì sao truyện cười dân gian thường dùng tiếng cười để phê phán thói xấu của con người?
- Qua câu chuyện, em cảm nhận được thái độ của nhân dân đối với những người coi thường việc học như thế nào?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ câu chuyện, em hãy rút ra bài học cho bản thân trong việc học tập hiện nay.
- Trong cuộc sống, theo em, việc học chỉ dừng lại ở trường lớp hay cần kéo dài suốt đời? Vì sao?
- Em có từng gặp trường hợp ai đó chủ quan, nghĩ rằng “không cần học cũng biết” chưa? Hậu quả ra sao?
- Liên hệ câu chuyện với một tác phẩm khác (văn học hoặc đời sống) cũng đề cao vai trò của tri thức.
- Theo em, cha mẹ cần làm gì để giúp con cái có thái độ đúng đắn đối với việc học?
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Không cần học nữa thuộc thể loại nào?
A. Truyện ngụ ngôn
B. Truyện cười dân gian
C. Truyện cổ tích
D. Truyện truyền thuyết
Đáp án: B
Câu 2. Nguyên nhân chính khiến người cha không cho con đi học là gì?
A. Sợ con bị bắt nạt
B. Sợ con học kém
C. Hà tiện, sợ tốn tiền
D. Không có trường học
Đáp án: C
Câu 3. Yếu tố gây cười trong truyện chủ yếu xuất phát từ đâu?
A. Lời kể dài dòng
B. Sự ngây thơ của đứa trẻ
C. Sự thiếu hiểu biết nhưng lại tự mãn
D. Hoàn cảnh gia đình nghèo khó
Đáp án: C
Câu 4. Câu nói “Chữ vạn dài lắm bố ạ!” cho thấy điều gì?
A. Đứa trẻ rất chăm chỉ
B. Đứa trẻ hiểu sai hoàn toàn về chữ nghĩa
C. Đứa trẻ thông minh vượt trội
D. Người cha dạy con rất tốt
Đáp án: B
Câu 5. Bài học quan trọng nhất rút ra từ câu chuyện là gì?
A. Không nên cho trẻ học sớm
B. Học chữ Hán rất khó
C. Cần coi trọng việc học và tri thức
D. Cha mẹ không nên can thiệp vào việc học
Đáp án: C