Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn
- Là một trong những nhạc sĩ lớn của nền âm nhạc Việt Nam hiện đại.
- Tác giả của nhiều ca khúc giàu chất sử thi và cảm hứng lãng mạn cách mạng: Khát vọng, Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh, Tiếng đàn Ta Lư, Những nẻo đường phù sa,…
- Nhạc của ông thường hướng con người tới lý tưởng, niềm tin, khát vọng sống đẹp.
Tác phẩm: Khát vọng
- Viết theo thể loại ca khúc, lời mang sắc thái trữ tình – triết lí.
- Bài hát đề cao những giá trị sống tốt đẹp, mong muốn mỗi con người biết vươn lên, cống hiến, sống có mục đích.
- Đoạn trích trong đề là lời ca nêu triết lí sống thông qua chuỗi hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi.
Đọc hiểu bài thơ Khát vọng
Hãy sống như đời sông để biết yêu nguồn cội
Hãy sống như đời núi vươn tới những tầm cao
Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng
Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông
Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la?
Và sao không là phù sa dâng mỡ màu cho hoa?
Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa?
Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư?
Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông?
Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung?
Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc?
Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư?
(Trích lời bài hát Khát Vọng– Phạm Minh Tuấn)
Câu 1.(0,5 điểm) Thể thơ được tác giả sử dụng trong đoạn thơ trên là gì?
Câu 2. (05 điểm). Nêu nội dung chính của đoạn thơ trên?
Câu 3.(1,0 điểm) Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ điệp ngữ được sử dụng trong những câu thơ sau:
Hãy sống như đời sông để biết yêu nguồn cội
Hãy sống như đời núi vươn tới những tầm cao
Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộng
Hãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông
Câu 4. (1,0 điểm)Lời thơ gợi cho em những suy nghĩ gì về cuộc sống của chính mình?
Câu 5. (1,0 điểm) Theo em qua lời bài hát, tác giả muốn gửi đến người đọc những bài học gì?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Thể thơ: Tự do
Câu 2.
Đoạn thơ là lời nhắc nhở mỗi chúng ta hãy sống một cuộc đời ý nghĩa, phải sống tích cực, không ngừng vươn lên và tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống để đóng góp cho xã hội và thế giới xung quanh.
Câu 3.
– Biện pháp tu từ điệp ngữ “Hãy sống như”
– Tác dụng:
+ Điệp ngữ “Hãy sống như” làm cho lời thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, và nhịp nhàng hơn.
+ Qua phép tu từ điệp ngữ, tác giả muốn nhắc nhở người đọc về việc sống tích cực, sống có lí tưởng, có ích cho cuộc đời.
+ Mỗi lần lặp lại “Hãy sống như” là một lần tác giả kêu gọi, thúc giục người đọc sống theo những phẩm chất cao đẹp được nhắc đến.
Câu 4.
Gợi ý : (HS có thể có những suy nghĩ khác)
Đoạn thơ gợi trong ta không ít những suy nghĩ về cuộc sống của mình.
+ Em từ hỏi bản thân rằng mình đã biết yêu nguồn cội của mình chưa? Có khát vọng vươn tới những tầm cao, có cống hiến và yêu thương vô điều kiện chưa? Em đã đối mặt với những thử thách ra sao và và có những ước mơ gì?
+ Em tự nhận ra rằng cuộc sống của mình đang rất nhàm chán và tẻ nhạt và thiếu trách nhiệm. Đôi lúc em vô ơn với cha mẹ của mình, em sống thiếu mục tiêu, không cố gắng hết mình để biến ước mơ thành hiện thực.
+ Em nhận ra mình phải cố gắng nhiều hơn nữa để có một cuộc sống có ý nghĩa hơn.
Câu 5.
Lời bài hát đem đến bài học
+ Bài học về ước mơ, lý tưởng, khát vọng đẹp cần có ở mỗi người trong cuộc sống. Con người sống phải hết mình, sống có nhiệt huyết, có ước mơ khát vọng.
+ Dù là ai, ở đâu, làm gì, bản thân cần khắc phục hoàn cảnh, cố gắng vươn lên, đóng góp phần nhỏ bé nhưng tốt đẹp cho cuộc đời chung có như thế cuộc đời của chúng ta mới có ý nghĩa.
Câu hỏi mở rộng
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
Câu 1. Phân tích ý nghĩa của hình ảnh “đời sông – đời núi – biển trào – ước vọng” trong đoạn thơ.
Câu 2. Vì sao tác giả liên tục sử dụng những hình ảnh thiên nhiên để nói về lối sống của con người?
Câu 3. Chỉ ra nhịp điệu của đoạn thơ và phân tích xem nhịp điệu ấy góp phần thể hiện cảm hứng gì?
Câu 4. Tại sao tác giả đặt những câu hỏi tu từ trong khổ thơ thứ hai? Những câu hỏi ấy gợi ra điều gì?
Câu 5. Phân tích thông điệp nhân văn mà đoạn thơ gửi tới thế hệ trẻ hôm nay.
Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
Câu 1. Hãy liên hệ đoạn thơ với một câu ca dao, tục ngữ hoặc bài học đạo đức nói về lí tưởng sống.
Câu 2. Theo em, trong cuộc sống hiện đại, con người có dễ “sống như ước vọng” không? Vì sao?
Câu 3. Hãy kể về một người mà em cho là “sống như đời núi – vươn tới tầm cao” mà em từng gặp hoặc biết qua sách báo.
Câu 4. Lời bài hát gợi cho em suy nghĩ gì về trách nhiệm của người trẻ đối với quê hương?
Câu 5. Nếu viết một thông điệp ngắn để gửi đến bạn bè đồng trang lứa sau khi học đoạn thơ này, em sẽ viết gì?
Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Thể thơ được sử dụng trong đoạn trích là:
A. Thơ lục bát
B. Thơ bốn chữ
C. Thơ tự do
D. Thơ ngũ ngôn
→ Đáp án: C
Câu 2. Từ “Hãy sống như…” được lặp lại nhằm:
A. Miêu tả cảnh thiên nhiên
B. Nhấn mạnh lời khuyên, lời kêu gọi về lối sống
C. Tạo âm điệu vui tươi
D. Tăng độ dài câu hát
→ Đáp án: B
Câu 3. Hình ảnh “đời sông để biết yêu nguồn cội” là một ẩn dụ chỉ:
A. Người thích cuộc sống giản dị
B. Người biết ơn, trân trọng quê hương
C. Người ham du lịch
D. Người thích ở gần thiên nhiên
→ Đáp án: B
Câu 4. Khổ thơ thứ hai sử dụng biện pháp tu từ nổi bật là:
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Điệp ngữ
D. Câu hỏi tu từ
→ Đáp án: D
Câu 5. Thông điệp chính của lời bài hát là:
A. Hưởng thụ cuộc sống
B. Sống thật chậm
C. Hòa mình vào thiên nhiên
D. Sống có lí tưởng, khát vọng, trách nhiệm
→ Đáp án: D
