Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Vũ Tuấn
- Vũ Tuấn sinh năm 1977, quê ở xã Đỗ Xuyên, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
- Là nhà thơ, nhà giáo, hiện đang giảng dạy và sáng tác thơ.
- Phong cách thơ:
- Giọng thơ nhẹ nhàng, đằm thắm, giàu cảm xúc.
- Nội dung thơ thường hướng về quê hương, tuổi thơ, mẹ, gia đình, những giá trị truyền thống giản dị mà bền sâu.
- Ngôn ngữ mộc mạc, gần gũi, mang đậm hơi thở làng quê Bắc Bộ.
- Tác phẩm tiêu biểu:
- Khúc ru quê
- Hương vị quê nhà
- Nhiều bài thơ đăng trên các báo, tạp chí văn học.
Tác phẩm Hương vị quê nhà
- In trong tập thơ “Khúc ru quê”, NXB Hội Nhà văn Việt Nam, năm 2022.
- Thể thơ: Thơ tám chữ.
- Nội dung:
- Bài thơ là dòng hồi ức đầy xúc động về những món ăn dân dã, những sinh hoạt quen thuộc của làng quê gắn với cha mẹ và tuổi thơ.
- Qua “hương vị”, tác giả thể hiện nỗi nhớ quê da diết, tình yêu sâu nặng với cội nguồn.
- Nghệ thuật:
- Sử dụng nhiều biện pháp liệt kê, từ ngữ giàu sức gợi.
- Kết hợp hài hòa giữa cảm xúc hiện tại và hồi ức quá khứ.
- Nhan đề mang ý nghĩa vừa cụ thể vừa trừu tượng, giàu tính biểu cảm.
Đọc hiểu bài Hương vị quê nhà
HƯƠNG VỊ QUÊ NHÀ
| Con bây giờ thèm những bữa canh chua
Mà mẹ nấu trong ngày hè nắng cháy Vị quê ơi, sao mà ngon đến vậy? Đi suốt đời vẫn ngọt mãi trong tim…
Cá chạch đồng cha bắt được, mẹ rim Con học về đã thơm từ đầu ngõ Đêm quê hương, theo cha con xách giỏ Cánh đồng xa, xiêu vẹo ánh trăng gầy…
Đêm giêng hai, thầm lặng cánh vạc bay Trong cơn mưa kéo qua ngày giáp hạt |
Chẳng thể quên những năm nhà đói khát
Để bây giờ vẫn khắc khoải… trong mơ…
Thương ao làng, những năm tháng tuổi thơ Theo chân anh, hôi con tôm, con cá Kho tương gừng sao mà ngon đến lạ? Xa quê rồi, đọng mãi vị nồng cay….
Canh cua đồng, mẹ nấu với rau đay Thêm cà muối, vị quê thành nỗi nhớ Quê hương ơi! Bao tâm tình tuổi nhỏ Gọi con về .. …thương nhớ một miền quê… |
(Vũ Tuấn- “Khúc ru quê”-NXB hội nhà văn Việt Nam, năm 2022)
* Chú thích:
– Nhà thơ, nhà giáo Vũ Tuấn sinh năm 1977 quê ở xã Đỗ Xuyên, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ, những bài thơ của anh chủ yếu viết về tình yêu quê hương, đất nước, về những kỉ niệm tuổi thơ, về mẹ…. với giọng thơ nhẹ nhàng, đằm thắm, ngọt ngào.
– Bài thơ “Hương vị quê nhà” tác giả viết về hương vị của quê hương trong nỗi nhớ da diết.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0,75 điểm) Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. (0,75 điểm) Chỉ ra và gọi tên một thành phần biệt lập trong khổ thơ cuối cùng?
Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong hai câu thơ sau:
“Canh cua đồng, mẹ nấu với rau đay
Thêm cà muối, vị quê thành nỗi nhớ”
Câu 4. (1,0 điểm) Nêu ý nghĩa của sự kết hợp từ đặc biệt trong nhan đề bài thơ ?
Câu 5. (0,5 điểm) Đọc bài thơ, em thấy mình cần phải làm gì để thể hiện trách nhiệm của bản thân với quê hương? (Trình bày từ 5-7 dòng).
Hướng dẫn giải chi tiết
| Câu 1 | – Thể thơ tám chữ |
| Câu 2 | – Thành phần biệt lập: ơi
– Thành phần gọi đáp |
| Câu 3 | – BPTT: Liệt kê “canh cua đồng nấu với rau đay”, “cà muối”
– Tác dụng: + Tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt + Gợi tả sự phong phú của những món ăn dân dã đậm đà hương vị quê hương + Tác giả bày tỏ tình yêu và nỗi nhớ quê da diết, sự trân trọng, niềm tự hào về hương vị quê hương. |
| Câu 4 | – Trong nhan đề có sự kết hợp từ ngữ đặc biệt. Từ hương vị thường được kết hợp với các từ ngữ chỉ sự vật cụ thể (có hương vị) như hương vị nước giải khát, hương vị bánh kẹo,… Trong câu thơ, nhà thơ dùng hương vị kết hợp với quê nhà, một cụm từ chỉ sự vật trừu tượng.
– Tác dụng của sự kết hợp từ ngữ đặc biệt đó là vừa khẳng định những món ăn dân dã ( canh chua, trạch đồng, tôm, cá kho tương gừng,…) là mùi vị của đặc sản quê nhà, vừa mang nghĩa trừu tượng một sắc thái, đặc trưng của quê hương. |
| Câu 5 | – Một số hành động, việc làm thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với quê hương:
+ Luôn yêu mến, trân trọng, tự hào về quê hương. + Học tập, rèn luyện bản thân để sau này góp một phần nhỏ bé xây dựng quê hương. + Giới thiệu, quảng bá về con người, những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, những cảnh quan tiêu biểu của quê hương đến bạn bè trong và ngoài nước. + Bảo vệ, tôn tạo cảnh quan quê hương làm cho quê hương ngày một xanh sạch đẹp. |
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Những hình ảnh, món ăn nào trong bài thơ gợi rõ nhất “hương vị quê nhà”?
- Cảm xúc chủ đạo của tác giả trong bài thơ là gì? Cảm xúc ấy được thể hiện qua những chi tiết nào?
- Theo em, vì sao tác giả nói “Đi suốt đời vẫn ngọt mãi trong tim…”?
- Qua bài thơ, em nhận xét gì về mối quan hệ giữa kí ức tuổi thơ và tình yêu quê hương?
- Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người mẹ trong bài thơ?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Liên hệ bài thơ Hương vị quê nhà với một tác phẩm khác em đã học cũng viết về nỗi nhớ quê hương.
- Từ những món ăn dân dã trong bài thơ, em suy nghĩ gì về giá trị của đời sống giản dị nơi làng quê Việt Nam?
- Nếu phải giới thiệu bài thơ này cho một người bạn chưa từng sống ở nông thôn, em sẽ giới thiệu điều gì?
- Trong cuộc sống hiện đại, theo em, “hương vị quê nhà” có còn giữ vai trò quan trọng không? Vì sao?
- Từ bài thơ, em rút ra bài học gì về cách gìn giữ những giá trị truyền thống của quê hương?
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Bài thơ Hương vị quê nhà được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ lục bát
B. Thơ năm chữ
C. Thơ bảy chữ
D. Thơ tám chữ
Đáp án: D
Câu 2. Nội dung chính của bài thơ là gì?
A. Miêu tả cảnh lao động sản xuất ở nông thôn
B. Ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên quê hương
C. Gợi nhớ hương vị quê nhà qua những món ăn và kí ức tuổi thơ
D. Kể về những năm tháng đói khổ của gia đình
Đáp án: C
Câu 3. Biện pháp tu từ nổi bật được sử dụng nhiều trong bài thơ là:
A. So sánh
B. Nhân hoá
C. Liệt kê
D. Hoán dụ
Đáp án: C
Câu 4. Từ nào sau đây thể hiện rõ nhất nỗi nhớ da diết của tác giả?
A. thơm
B. ngọt
C. khắc khoải
D. gầy
Đáp án: C
Câu 5. Nhan đề Hương vị quê nhà mang ý nghĩa gì?
A. Chỉ mùi vị của các món ăn
B. Chỉ đặc sản địa phương
C. Gợi cảm xúc, bản sắc và kí ức sâu nặng về quê hương
D. Miêu tả phong tục tập quán
Đáp án: C
