Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Tác giả
- Bình Nguyên Trang (tên thật: Vũ Thị Quỳnh Trang, sinh năm 1977).
- Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
- Chị sáng tác ở nhiều thể loại: thơ, truyện ngắn, tản văn.
- Phong cách thơ: giàu nữ tính, tinh tế, giàu cảm xúc; thường gợi những hoài niệm tuổi thơ, vẻ đẹp thiên nhiên và những suy ngẫm nhẹ nhàng về cuộc sống.
2. Tác phẩm
- Nhan đề: Hoa vàng mùa thu
- In trong tập: Bài hát ngày trở về (NXB Văn học, 2024)
- Thể thơ: Thơ tự do
- Nội dung chính:
Bài thơ vẽ nên một bức tranh mùa thu yên bình, trong trẻo, gắn với hình ảnh hoa cúc vàng và những kí ức tuổi thơ hồn nhiên, ngọt ngào; qua đó thể hiện tình yêu thiên nhiên, sự trân trọng những điều bình dị và hoài niệm sâu lắng của tác giả.
Đọc hiểu bài Hoa vàng mùa thu
Hoa vàng mùa thu
__Bình Nguyên Trang__
Lũ sẻ đồng tíu tít giục nhau đi
Thắp nắng ngọt cho ngày vàng thêm mãi
Thăm thẳm trời xanh, ngút ngàn bến bãi
Con đò bình yên nghe sóng giữa dòng trôi.
Mùa chín dần trên trái bưởi xinh tươi
Nghe rộn rã bầy ong đi tìm mật
Vàng ở trên trời và vàng ở dưới đất
Cúc bồi hồi khép cánh tinh khôi.
Loài hoa khiêm nhường đã thắm lòng tôi
Thuở chân đất mùa thu đến lớp
Vương bâng quơ trên sắc áo hoa vàng
Mơ ngọt ngào dép mới, cặp xinh.
Ta không quên bài hát tuổi thơ mình
Có hoa cúc như mặt trời mới thức
Lũ sẻ đồng gọi mùa thu đi học
Ngơ ngẩn buồn như nước giữa dòng sông.
(Trích trong tập thơ “Bài hát ngày trở về”- NXB Văn học, năm 2024)
Chú thích: Bình Nguyên Trang tên thật là Vũ Thị Quỳnh Trang, sinh năm 1977. Bình Nguyên Trang là thành viên của Hội Nhà văn Việt Nam. Chị là tác giả của nhiều tập thơ, truyện ngắn, tản văn… Thơ Bình Nguyên Trang giàu nữ tính, đầy xúc cảm, đôi khi man mác nỗi buồn, gửi gắm những hoài niệm xa xôi, bày tỏ suy ngẫm trăn trở về tình yêu, về cõi người…
Thực hiện yêu cầu:
Câu 1. Văn bản được viết theo thể thơ gì?
Câu 2. Xác định nội dung của hai câu thơ sau:
Loài hoa khiêm nhường đã thắm lòng tôi
Thuở chân đất mùa thu đến lớp
Câu 3. Ghi lại những từ ngữ miêu tả hình ảnh thiên nhiên trong khổ thơ đầu tiên của văn bản? Qua những từ ngữ ấy, bức tranh thiên nhiên mùa thu hiện lên như thế nào?
Câu 4. Việc tác giả so sánh hoa cúc như mặt trời mới thức mang lại hiệu quả nghệ thuật gì?
Câu 5. Từ nội dung bài thơ hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất với em?\
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | – Văn bản được viết theo thể thơ : tự do |
| 2 | – Có thể giải thích cách hiểu của khổ thơ là: Sự trân trọng, níu giữ vẻ đẹp của hoa cúc, loài hoa khiêm nhường đã gắn bó sâu sắc với tuổi thơ của tác giả.
(chấp nhận các cách diễn đạt hợp lý khác) |
| 3 | * Từ ngữ (1 từ ngữ đúng cho 0,25. Không cho điểm nếu HS chép cả câu thơ) – Lũ sẻ đồng- Ngày vàng- Trời xanh thăm thẳm- Bến bãi ngút ngàn – Con đò bình yên – Sóng giữa dòng trôi * Bức tranh thiên mùa thu đẹp, thơ mộng, thoáng đãng mà bình yên, thân thuộc… (chấp nhận các diễn đạt khác hợp lý– 1 ý cho 0.25) |
| 4 | – Hiệu quả nghệ thuật:
+ Câu thơ trở nên sinh động có hồn, diễn đạt uyển chuyển, mượt mà. + Gợi sắc màu của hoa cúc: vàng tươi, rực rỡ, ấm áp; dáng hình tròn xinh + Hoa cúc điểm tô thêm cho thiên nhiên mùa thu thêm đẹp, thơ mộng, gần gũi thân thuộc + Thể hiện sự quan sát tinh tế, trí tưởng tưởng phong phú,tình yêu, niềm say mê của thi nhân với hoa cúc, mùa thu Chấp nhận các diễn đạt khác hợp lý |
| 5 | -HS rút ra được thông điệp phù hợp sau khi đọc bài thơ ví dụ:
+ Trân trọng, nâng niu những kí ức tuổi thơ tươi đẹp. + Trân trọng những sắc màu bình dị, tươi đẹp của hoa cúc,thiên nhiên giản dị quanh ta. +… |
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Hình ảnh mùa thu trong bài thơ hiện lên qua những chi tiết thiên nhiên nào?
- Hoa cúc được cảm nhận như thế nào trong tâm hồn tác giả?
- Em hãy phân tích cảm xúc của tác giả khi hồi tưởng về tuổi thơ trong khổ thơ thứ ba.
- Theo em, vì sao tác giả gọi hoa cúc là “loài hoa khiêm nhường”?
- Bài thơ gợi cho em những cảm xúc gì về thiên nhiên và tuổi thơ?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong kí ức của em, mùa thu gắn với những hình ảnh hay kỉ niệm nào?
- Em có yêu thích một loài hoa nào gắn với tuổi thơ không? Vì sao?
- Từ bài thơ, em rút ra bài học gì về cách sống chậm và cảm nhận cuộc sống?
- Theo em, vì sao những điều bình dị trong cuộc sống lại có sức gợi nhớ lâu bền?
- Hãy nêu một việc làm cụ thể của bản thân để giữ gìn vẻ đẹp thiên nhiên quanh mình.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Bài thơ Hoa vàng mùa thu được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ lục bát
B. Thơ năm chữ
C. Thơ bảy chữ
D. Thơ tự do
→ Đáp án: D
Câu 2. Hình ảnh trung tâm xuyên suốt bài thơ là:
A. Lũ sẻ đồng
B. Con đò
C. Hoa cúc vàng
D. Dòng sông
→ Đáp án: C
Câu 3. Hoa cúc trong bài thơ chủ yếu gợi lên điều gì?
A. Sự rực rỡ, kiêu sa
B. Sự khiêm nhường, bình dị và gắn với kí ức tuổi thơ
C. Sự buồn bã, cô đơn
D. Sự lạnh lẽo của mùa thu
→ Đáp án: B
Câu 4. Biện pháp tu từ nổi bật trong câu thơ
“Có hoa cúc như mặt trời mới thức” là gì?
A. Nhân hóa
B. Ẩn dụ
C. So sánh
D. Hoán dụ
→ Đáp án: C
Câu 5. Thông điệp chính của bài thơ là:
A. Mùa thu luôn mang nỗi buồn
B. Hoa cúc là loài hoa đẹp nhất
C. Hãy trân trọng vẻ đẹp bình dị của thiên nhiên và kí ức tuổi thơ
D. Tuổi thơ luôn gắn với khó khăn
→ Đáp án: C
