Đáp án đọc hiểu bài Hãy học cách đứng lên sau vấp ngã

Tìm hiểu tác giả tác phẩm

Tác giả

• Đoạn trích “Hãy học cách đứng lên sau vấp ngã” được đăng trên trang vietgiaitri.com (04/6/2015), không ghi rõ tên tác giả.
• Đây là một dạng văn bản nhật dụng – nghị luận xã hội, thường được trích đăng trên các trang hướng nghiệp, truyền cảm hứng sống.
• Văn bản mang phong cách ngắn gọn, giàu cảm xúc, hướng tới đối tượng là người trẻ, giúp họ nhận thức đúng về thất bại và ý nghĩa của nghị lực sống.

Tác phẩm

• Thuộc kiểu văn bản nghị luận, thể loại nghị luận xã hội.
• Nội dung bàn về: ý nghĩa của thất bại và việc biết đứng dậy sau vấp ngã để trưởng thành.
• Thông điệp chính của văn bản:
  Cuộc sống luôn có những vấp ngã, nhưng điều quan trọng là chúng ta biết vượt qua, giữ niềm tin và sống hết mình để không nuối tiếc.

Đọc hiểu bài Hãy học cách đứng lên sau vấp ngã

“Bất cứ ai cũng đã từng thất bại, đã từng vấp ngã ít nhất một lần trong đời như một quy luật bất biến của tự nhiên. Có nhiều người có khả năng vực dậy, đứng lên rồi nhẹ nhàng bước tiếp như thể chẳng có chuyện gì xảy ra, nhưng cũng có nhiều người chỉ có thể ngồi một chỗ và vẫn luôn tự hỏi lí do vì sao bản thân lại có thể dễ dàng “mắc bẫy” đến như thế…

Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá: Về một bài toán đã áp dụng cách giải sai, về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân hay về một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã  trao nhầm đối tượng.

(…) Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi. Thời gian làm tuổi trẻ đi qua nhanh lắm, không gì là mãi mãi, nên hãy sống hết mình để không nuối tiếc những gì chỉ còn lại trong quá khứ mà thôi…”

(Trích“ Hãy học cách đứng lên sau vấp ngã – Nguồn www.vietgiaitri.com, 04/6/2015)

Câu 1 (1,0 điểm): Hãy chỉ ra kiểu văn bản và thể loại của đoạn trích trên?

Câu 2 (1,0 điểm): Tác giả đã đưa ra những dẫn chứng nào để khẳng định“Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá”?

Câu 3 (1,0 điểm): Giải thích: Đứng lên từ nơi vấp ngã .

Câu 4 (1,0 điểm): Tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ gì trong hai câu văn sau: “Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên, mà con tim vẫn còn băng lạnh. Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh, mà những giọt lệ trên mi mắt vẫn còn tuôn rơi”? Hãy phân tích hiệu quả biểu đạt của biện pháp tu từ đó?

Câu 5(1,0 điểm): Thông điệp rút ra từ đoạn trích trên?

Câu 6(1,0 điểm): Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, em hãy  trình bày suy nghĩ của mình về vai trò của niềm tin trong cuộc sống

Hướng dẫn giải chi tiết

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2

– Tác giả đã đưa ra những dẫn chứng sau:

“Về một bài toán đã áp dụng cách giải sai;về lòng tốt đã gửi nhầm chủ nhân; một tình yêu lâu dài bỗng phát hiện đã  trao nhầm đối tượng”để khẳng định“Bất kì vấp ngã nào trong cuộc sống cũng đều mang lại cho ta một bài học đáng giá”

Câu 3.

Giải thích: Đứng lên từ nơi vấp ngã .

Đứng lên từ nơi vấp ngã là tự vực dậy bản thân đứng lên làm lại bằng tất cả sự nỗ lực, cố gắng tại chính nơi mình đã mắc phải sai lầm, thất bại.

Câu 4.

Học sinh trả lời được một trong ba phép tu từ sau:

* Biện pháp tu từ: Điệp ngữ (Đừng để khi) ; điệp cấu trúc ngữ pháp (lặp cấu trúc ngữ pháp); đối lập (tia nắng…đã lên><giọt lê….rơi).

* Tác dụng: – Điệp ngữ ; điệp cấu trúc ngữ pháp: Tạo âm hưởng nhịp nhàng, cân đối. Nhấn mạnh, khuyến khính mọi người hãy từ bỏ những ưu phiền để sống vui vẻ, hòa nhịp với thế giới xung quanh…

– Đối lập: Làm nổi bật sự trái ngược giữa ngoại cảnh với tâm trạng con người, nhằm khích lệ con người từ bỏ những ưu phiền, hướng đến cuộc sống vui tươi, ý nghĩa….

Câu 5.

HS có thể trả lời nhiều cách như : Sống như thế nào để không phải nuối tiếc khi nhìn lại quá khứ; đứng dậy sau khi vấp ngã để có cuộc sống tươi đẹp trong tương lai; có niềm tin vào cuộc sống……

Câu 6.

Học sinh có thể có nhiều cách làm bài khác nhau nhưng cần đảm bảo được những  yêu  cầu  sau:

Niềm tin là hi vọng của con người vào những điều tốt đẹp vẫn luôn tồn tại trong cuộc sống.

– Chỉ khi có được niềm tin vào con người và cuộc đời thì những điều tốt đẹp mới có thể xuất hiện.

– Chỉ khi giữ được niềm tin thì con người mới tạo nên kì tích, và hơn nữa, mới có thể thư thái và hạnh phúc dù ở trong nghịch cảnh.

– Niềm tin là điều quan trọng nhưng nên tùy trường hợp để vận dụng, không nên đặt niềm tin mù quáng, thiếu căn cứ bởi điều đó sẽ phản tác dụng, sẽ đem đến sự hoài nghi, phủ nhận tất cả, sống thiếu lí tưởng sau này.

– Để giữ được niềm tin, giữ được sự tồn tại của những giá trị tốt đẹp, cần có một cái nhìn sáng suốt, đặt niềm tin đúng chỗ. Hơn nữa cần phải có lập trường kiên định, có niềm tin đủ lớn, và đặc biệt cần sống một cách nhân văn, tự tạo nên những điều tốt đẹp để tỏa bóng cho mình và cho đời.

– Trong xã hội ngày nay, bên cạnh những người sống quá thực dụng, chẳng hề có niềm tin, những người ngây thơ đến ấu trĩ thì vẫn có những người có lí tưởng, có niềm tin và chính họ đã định hướng cho sự phát triển của xã hội.

– Rút ra bài học cho bản thân

CÁC CÂU HỎI MỞ RỘNG

A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)

1. Phân tích mối quan hệ giữa “vấp ngã” và “bài học đáng giá” theo đoạn trích.
2. Vì sao tác giả cho rằng thất bại là quy luật bất biến của tự nhiên? Em hiểu điều đó như thế nào?
3. Trong đoạn văn, hình ảnh con tim “băng lạnh” và giọt lệ “vẫn còn tuôn rơi” tượng trưng cho điều gì?
4. Tại sao tác giả nhấn mạnh: “Thời gian làm tuổi trẻ đi qua nhanh lắm, không gì là mãi mãi”?
5. Hãy chỉ ra giọng điệu chủ đạo của đoạn trích và nêu tác dụng của giọng điệu ấy.

B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)

1. Kể về một lần em từng thất bại nhưng đã rút ra bài học và trưởng thành hơn.
2. Theo em, người trẻ hiện nay thường vấp ngã ở những lĩnh vực nào? Hãy nêu quan điểm của mình.
3. Liên hệ với một câu nói – châm ngôn – tác phẩm văn học khác cũng cổ vũ tinh thần vượt qua khó khăn (Ví dụ: “Không có việc gì khó…”, hay “Chiếc thuyền ngoài xa”, “Lão Hạc”,…).
4. Nếu chứng kiến bạn bè rơi vào thất bại, em sẽ làm gì để giúp họ đứng lên?
5. Viết đoạn văn (5–7 câu) trình bày quan điểm: “Vấp ngã là điều cần thiết để trưởng thành”.

C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)

1. Văn bản hướng người đọc đến thái độ nào trước thất bại?
   A. Bỏ cuộc
   B. Sợ hãi
   C. Chấp nhận và đứng dậy
   D. Trách móc bản thân
   → Đáp án: C
2. Chi tiết nào KHÔNG phải ví dụ tác giả đưa ra về những “vấp ngã”?
   A. Bài toán giải sai
   B. Lòng tốt gửi nhầm người
   C. Tình yêu trao nhầm đối tượng
   D. Thất bại trong kinh doanh lớn
   → Đáp án: D
3. Hai câu “Đừng để khi tia nắng ngoài kia đã lên… Đừng để khi cơn mưa kia đã tạnh…” nhằm khuyên con người điều gì?
   A. Sống chậm lại
   B. Đừng để nỗi buồn níu kéo quá lâu
   C. Khóc thật nhiều
   D. Tránh xa mọi người
   → Đáp án: B
4. Biện pháp tu từ nào sau đây được sử dụng trong hai câu văn trên?
   A. So sánh
   B. Hoán dụ
   C. Điệp ngữ và đối lập
   D. Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
   → Đáp án: C
5. Ý nghĩa lớn nhất của bài học “đứng lên sau vấp ngã” là gì?
   A. Giúp con người mạnh mẽ hơn
   B. Giúp quên đi thất bại
   C. Giúp trở nên vô cảm
   D. Giúp tránh mọi khó khăn
   → Đáp án: A