Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Lan Anh
- Là nhà báo của Báo Tuổi Trẻ, chuyên viết về các vấn đề nhân đạo, y tế, xã hội.
- Bài viết của Lan Anh giàu cảm xúc, hướng đến những tấm gương đẹp, các câu chuyện người thật – việc thật lay động lòng người.
- Giọng văn chân thành, mạch lạc, có khả năng khơi dậy sự đồng cảm và suy ngẫm trong độc giả.
Tác phẩm: “Hai mẹ con cùng hiến thận”
- Thể loại: Phóng sự – ký báo chí.
- Nguồn: Báo Tuổi Trẻ, đăng ngày 31/5/2018.
- Nội dung chính: Kể lại câu chuyện xúc động về bà Lê Thị Thảo (Bắc Ninh) và con gái cùng hiến thận cứu người, thể hiện lòng nhân ái và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì người khác.
- Ý nghĩa:
- Ca ngợi tấm lòng nhân hậu, sự dũng cảm, đức hi sinh của những con người bình dị.
- Gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về lòng tốt, sự sẻ chia, và giá trị của việc “cho đi”.
- Giá trị nghệ thuật:
- Sử dụng hình ảnh giàu sức gợi (vết sẹo như “chứng nhân”).
- Lời kể chân thực, mạch cảm xúc tự nhiên, giàu tính nhân văn.
- Kết hợp trích dẫn lời nói trực tiếp để tăng tính xác thực và gần gũi.
Đọc hiểu bài Hai mẹ con cùng hiến thận
Giữa năm 2015, bà Lê Thị Thảo, mẹ của Hòa, quyết định tặng thận…
[…] Tháng 3-2016, Hòa lên bàn mổ để tặng một quả thận cho một người phụ nữ trạc tuổi mẹ mình. Người được nhận thận quê ở Hà Nam, đã bị suy thận nhiều năm và cần được ghép thận để tiếp tục được sống. […] Để tặng được quả thận, từ khi quyết định hiến tặng đến khi lên bàn mổ, bà Thảo đã phải hơn 10 lần một mình một xe máy từ Bắc Ninh ra bệnh viện Việt Đức ở Hà Nội để làm các xét nghiệm. Con gái bà Thảo cũng vậy, và cuối năm 2016 khi mẹ con bà được mời lên truyền hình để nói về ý nghĩa của việc hiến tặng mô tạng, hai mẹ con lại chở nhau bằng xe máy từ Bắc Ninh lên Hà Nội rồi vội vã trở về ngay trong đêm… Nếu có ai hỏi về chuyện hiến thận đã qua, bà chỉ phẩy tay cười: “Cứ nghĩ bình thường đi, bình thường với nhau đi, bây giờ tôi chẳng đang rất khỏe là gì…”. Và nhờ cái “bình thường” của mẹ con bà Thảo, giờ đây có thêm hai gia đình được hạnh phúc vì người thân của họ được khỏe mạnh trở lại. Ở Bắc Ninh, gia đình bà Thảo cũng đang rất vui vẻ. Nỗi đau đớn của ca đại phẫu thuật đã qua đi, giờ đây trên bụng hai mẹ con là hai vết sẹo dài, như chứng nhân về quyết định rất đỗi lạ lùng, về việc sẵn sàng cho đi mà không băn khoăn một phần thân thể của mình.Có lẽ bạn đọc nghĩ rằng đó là hai con người kì lạ, nhưng khi gặp họ và trò chuyện, chúng tôi mới thấy mẹ con bà Thảo không kì lạ chút nào, họ chỉ muốn tặng quà một cách vô tư để nhận lại một thứ hạnh phúc tinh thần nào đó mà tôi không thể nào định danh được!
(Trích Hai mẹ con cùng hiến thận, Lan Anh, Báo Tuổi trẻ, ngày 31/5/2018)
Câu 1 (1,0 điểm): Trong đoạn trích, hai mẹ con bà Thảo đã làm việc gì có ý nghĩa?
Câu 2 (1,0 điểm): Chỉ ra cách dẫn trực tiếp được sử dụng trong đoạn trích? Nêu dấu hiệu để xác định cách dẫn trực tiếp đó?
Câu 3 (1,0 điểm): Có lẽ bạn đọc nghĩ rằng đó là hai con người kì lạ, nhưng khi gặp họ và trò chuyện, chúng tôi mới thấy mẹ con bà Thảo không kì lạ chút nào, họ chỉ muốn tặng quà một cách vô tư để nhận lại một thứ hạnh phúc tinh thần nào đó mà tôi không thể nào định danh được!
Theo em, “thứ hạnh phúc tinh thần” mà người viết không thể nào định danh được là gì?
Câu 4 (1,0 điểm): Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ được sử dụng trong câu sau: “Nỗi đau đớn của ca đại phẫu thuật đã qua đi, giờ đây trên bụng hai mẹ con là hai vết sẹo dài, như chứng nhân về quyết định rất đỗi lạ lùng, về việc sẵn sàng cho đi mà không băn khoăn một phần thân thể của mình”.
Câu 5 (1,0 điểm). Qua câu chuyện trên, em thấy tác giả (nhà báo Lan Anh) đã thể hiện thái độ, tình cảm của mình như thế nào đối với hai mẹ con bà Thảo?
Câu 6. Thông điệp nào của văn bản có ý nghĩa nhất với em?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Hai mẹ con bà Thảo đã hiến thận để cứu sống người khác
Câu 2.
– Cách dẫn trực tiếp được sử dụng trong đoạn trích: “Cứ nghĩ bình thường đi, bình thường với nhau đi, bây giờ tôi chẳng đang rất khỏe là gì…”.
– Dấu hiệu: Phần dẫn được đặt trong dấu ngoặc kép.
Câu 3.
Thứ hạnh phúc tinh thần mà người viết không thể nào định danh được là niềm hạnh phúc của việc cho đi, của tinh thần sẻ chia, biết sống vì người khác, biết yêu thương với những số phận bất hạnh trong cuộc đời.
Câu 4.
– Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn trên là biện pháp so sánh. Hai vết sẹo dài trên bụng hai mẹ con (bà Thảo và Hòa) được so sánh như chứng nhân về quyết định rất đỗi lạ lùng, về việc sẵn sàng cho đi mà không băn khoăn một phần thân thể của mình.
– Tác dụng của biện pháp so sánh:
+ Khẳng định giá trị của những vết thương mà hai mẹ con phải chịu đựng.
+ Hai vết sẹo ấy là bằng chứng sáng rõ nhất của tinh thần làm việc thiện, sẵn sàng cho đi một phần thân thể của mình mà không cần đáp lại. ⟹ Khẳng định tinh thần hiến dâng, biết sống vì người khác của hai mẹ con.
Câu 5.
Thái độ của tác giả: Ca ngợi, trân trọng, cảm phục tấm lòng, sự hi sinh của mẹ con bà Thảo
Câu 6.
Có thể đưa ra các thông điệp:
– Hãy giúp đỡ, sẻ chia khi có thể
– Biết sống vì người khác
– Hãy yêu thương những người khó khăn, bất hạnh.\
Các câu hỏi mở rộng
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Những chi tiết nào trong bài viết cho thấy sự vất vả nhưng đầy quyết tâm của mẹ con bà Thảo trong hành trình hiến thận?
- Theo em, vì sao tác giả nhiều lần nhắc đến chiếc xe máy của hai mẹ con? Chi tiết này có ý nghĩa gì trong việc khắc họa nhân vật?
- Hình ảnh “hai vết sẹo dài” được miêu tả mang giá trị biểu tượng như thế nào?
- Câu chuyện cho thấy quan điểm của tác giả về việc cho đi và nhận lại ra sao?
- Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa nhân văn lan tỏa từ câu chuyện hiến thận của mẹ con bà Thảo.
Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Câu chuyện gợi cho em suy nghĩ gì về lối sống sẻ chia trong xã hội hiện đại?
- Em đã từng chứng kiến hoặc tham gia một hành động nhân ái nào chưa? Hãy chia sẻ cảm xúc của em.
- Theo em, người trẻ ngày nay cần làm gì để nuôi dưỡng lòng tốt và tinh thần vì cộng đồng?
- Nếu ở trong hoàn cảnh tương tự, em nghĩ mình có thể đưa ra quyết định dũng cảm như mẹ con bà Thảo không? Vì sao?
- Viết đoạn văn (5–7 câu) trình bày ý nghĩa của thông điệp: “Sống là cho đi, đâu chỉ nhận riêng mình.”
Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Trắc nghiệm nội dung – tư duy (5 câu)
- Bài viết thuộc thể loại:
A. Truyện ngắn
B. Kí báo chí / phóng sự
C. Bình luận chính luận
D. Tản văn
→ Đáp án: B - Chi tiết nào KHÔNG xuất hiện trong đoạn trích?
A. Hai mẹ con đi xe máy nhiều lần đến bệnh viện
B. Người nhận thận là phụ nữ trung tuổi
C. Bà Thảo từ chối phỏng vấn về câu chuyện của mình
D. Hai mẹ con được mời lên truyền hình
→ Đáp án: C - Lời nói trực tiếp của bà Thảo chủ yếu thể hiện:
A. Sự hối hận
B. Sự đau đớn
C. Sự khiêm nhường, giản dị
D. Sự lo lắng
→ Đáp án: C - Phép tu từ “như chứng nhân” thuộc dạng:
A. Nhân hóa
B. So sánh
C. Ẩn dụ
D. Hoán dụ
→ Đáp án: B - Tác giả gọi quyết định của hai mẹ con bà Thảo là “rất đỗi lạ lùng” nhằm nhấn mạnh:
A. Tính phi pháp
B. Tính kì quặc
C. Sự hiếm có và cao đẹp
D. Sự bối rối của người ngoài cuộc
→ Đáp án: C
Trắc nghiệm liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Hành động hiến thận của mẹ con bà Thảo thể hiện phẩm chất nào nổi bật nhất?
A. Kiên trì
B. Dũng cảm và nhân ái
C. Tò mò
D. Thận trọng
→ Đáp án: B - Câu chuyện giúp người đọc nhận ra điều gì về giá trị của cuộc sống?
A. Sự giàu có quan trọng nhất
B. Mỗi người cần sống cho riêng mình
C. Hạnh phúc đến từ sự sẻ chia
D. Không nên tin người khác
→ Đáp án: C - Hành động nào dưới đây phù hợp với tinh thần văn bản?
A. Làm từ thiện để được nổi tiếng
B. Giúp đỡ người khác khi có thể
C. Chỉ giúp đỡ người thân
D. Chỉ quan tâm đến bản thân
→ Đáp án: B - Người trẻ hôm nay có thể học được điều gì qua câu chuyện?
A. Hạn chế giao tiếp xã hội
B. Tự hi sinh mọi thứ cho người khác
C. Biết yêu thương và sẻ chia đúng lúc
D. Không nên làm việc thiện
→ Đáp án: C - Thông điệp phù hợp nhất của văn bản là:
A. Hiến tạng là hành động bắt buộc
B. Người nghèo mới thấu hiểu nỗi khổ
C. Sống tử tế, biết cho đi sẽ mang lại hạnh phúc
D. Chỉ giúp đỡ nếu có lợi
→ Đáp án: C
