Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Hoài Hương
- Họ tên đầy đủ: Hoài Hương (tên thật không công bố rõ ràng, là một cây bút nữ đương đại Việt Nam).
- Hoạt động sáng tác: Bà là nhà báo, cây bút viết bút ký, tùy bút, tản văn quen thuộc trên các trang báo điện tử như VOV, Dân Trí, Vietnamnet, với phong cách nhẹ nhàng, tinh tế, sâu lắng.
- Đề tài yêu thích: Cuộc sống đời thường, thiên nhiên, con người, đặc biệt là tình yêu với Hà Nội và quê hương Việt Nam.
- Phong cách sáng tác:
- Ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh, đậm chất trữ tình.
- Cách viết nhẹ nhàng, sâu lắng, hướng về cảm xúc nội tâm.
- Thường hòa quyện giữa miêu tả cảnh – tả tình – cảm xúc cá nhân.
Tác phẩm: “Hà Nội man mác đông về”
- Thể loại: Tùy bút / bút ký trữ tình.
- Nguồn trích: Đăng trên trang điện tử VOV.VN.
- Đề tài: Vẻ đẹp và hương vị mùa đông Hà Nội.
- Cảm hứng sáng tác: Tình yêu tha thiết, sâu lắng của tác giả dành cho Hà Nội – nơi lưu giữ ký ức, hồn phố và những giá trị văn hóa truyền thống.
- Giá trị nội dung:
- Miêu tả vẻ đẹp của mùa đông Hà Nội qua hình ảnh, màu sắc, âm thanh, hương vị và nếp sống con người.
- Gợi lên nỗi nhớ, sự gắn bó và niềm tự hào với mảnh đất kinh kỳ.
- Giá trị nghệ thuật:
- Sử dụng nhiều biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh, ẩn dụ.
- Giọng văn nhẹ nhàng, đậm chất thơ, giàu cảm xúc.
- Sự hòa quyện giữa cảm xúc cá nhân và vẻ đẹp văn hóa, thiên nhiên Hà Nội.
Đọc hiểu bài Hà Nội man mác đông về
Trời Hà Nội bâng khuâng những nét phác thảo mùa…Thu chần chừ, vấn vương chia tay trong hương cốm Vòng man mác đồng quê, hương hoa sữa nồng nàn, ngây ngất phố, và màu nắng mật ong say say Tình yêu.
Mùa đông ngập ngừng với mấy cơn gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về, lẫn vào từng cơn mưa, mưa lá bay đầy trời, kéo theo cái lành lạnh dịu dàng của khoảnh khắc giao mùa, vừa đủ cho những đôi tình nhân tìm hơi ấm tay trong tay bên nhau. Lập đông Hà Nội có gam màu và hương vị đắm say là lạ. Màu vàng nắng của cây, lá, hương phố ở những hàng quà rong dọc vỉa hè mang cho nhiều người đến với Hà Nội, xa Hà Nội nỗi nhớ khó tả…
Đường Tràng Thi, Quán Thánh và nhiều con đường khác với những cây bàng đang thay sắc lá, thỉnh thoảng vài chiếc lá rời cây rơi xuống giống như một mảnh nắng vàng lấp lửng khoảng không. Nhưng hấp dẫn đến ngẩn ngơ là màu vàng rực của quả bàng chín, treo lủng lẳng trên cảnh, lâu lâu gió ào qua lại lộp độp rớt xuống gốc. Quả bàng tỏa mùi thơm nhẹ nhàng mà có lẽ chỉ có trẻ em Hà Nội mới gọi đúng tên được. Tôi đã từng được nghe kể về kỷ niệm của người Hà Nội với những gốc bàng, mùa quả chín, một thứ quả đặt biệt của tuổi thơ Hà Nội, lấy bao nỗi nhớ ngày lớn lên vào đời. Và đúng là khó quên được cái vị bùi bùi, ngọt ngọt của nhân quả bàng mà những em bé đã mời tôi nếm thử.
Mang cái hồn nhiên lây từ em bé và quả bàng, tôi ngạc nhiên với một loài cây mang cái tên rất chân quê nơi con phố khá sầm uất ở Hà Nội – Cây cơm nguội ở dọc phố Lý Thường Kiệt. Cây cao, thẳng, lá nhỏ, tiết trời đầu đông nhuộm lá thành màu vàng mơ bay rơi ào ào như mưa nắng từng giọt đổ xuống trong chiều… Đẹp quá. Rồi bần thần, thầm thắc mắc, quả của nó có giống cơm nguội không? Và ai đã đặt tên cho một loài cây đẹp như thế một cái tên bình dị, khiêm tốn đến vậy.
…Cứ vẩn vơ, mơ màng với cây, với lá phố Hà Nội trong cái lạnh ngọt ngào còn vương chút thu. Tôi dừng chân phố Hai Bà Trưng. Mùi bếp núc ấm nóng ngầy ngậy theo gió xộc vào mũi… Ôi! Quẩy nóng! Món quà phố giản dị, hình như chỉ có ở Hà Nội… Chảo dầu đầy ắp sôi lăn tăn trên bếp lửa liu riu không to, không nhỏ. Cứ hai thỏi bột nặn trắng mịn quấn lấy nhau thành một… ngụp lặn trong chảo dầu. Chốc lát ngả màu vàng rộm, tỏa mùi thơm quyến rũ vô cùng. Cô chủ hàng tròn như cục bột, trắng như bột nặn, má hồng rực luôn tay nắn, se bột thả vào chảo…
…Những ngày đầu đông ở Hà Nội, tôi đã được nếm nhiều vị ngon, vị lạ của nghệ thuật ẩm thực người Hà Nội. Và hình như Hà Nội muốn ban cho tôi cái hậu, cho tôi hoàn hảo bức tranh lập đông Hà Nội trước khi trở về phương Nam: tình cờ tôi được uống trà (chè) giữa phố cổ Hà Nội.
Một quán chè chén – người Hà Nội gọi thế, giữa phố Hàng Gai, cạnh gốc cây đa mấy trăm tuổi với ông chủ quán hình như không có tuổi. Trà được pha trong một cái ấm sành màu đen mun bé bằng nắm tay, chén uống cùng màu và bé như cái hột mít. Chẳng biết ông pha thứ trà gì mà khi tôi nhắp chén nước, cái vị đắng tê lưỡi làm tôi muốn dội ngược, song kỳ lạ thay, chỉ thoáng một phút bỡ ngỡ, tôi cảm nhận vị ngọt ấm lan tỏa ngấm dần vào lưỡi, vào cổ, và khắp cả người tôi như được vị trà kia sưởi ấm, cái ấm nhẹ nhàng thanh thoát… Ông chủ phác một nụ cười hiền hòa khi quan sát tôi uống chén trà… và tôi được ông kể cho nghe các loại danh trà, các kiểu trà đạo của người Hà Nội xưa và bây giờ…
Khi rời quán (chè chén) của ông, trong tôi cứ ẩn chứa câu hỏi, sao ông lại cho tôi thưởng thức hương vị đặc biệt một loại trà Tuyết danh bất hư truyền, chỉ mọc ở trên các đỉnh núi đá tai mèo vùng Tây Bắc… Lại kể cho tôi nghe một thú chơi thanh tao quý phái đậm chất nhân sinh Đông phương – nghệ thuật uống trà đạo người Hà Nội… Có lẽ ông và tôi có một mối giao cảm đặc biệt, vì tôi yêu Hà Nội bằng một tình yêu sâu lắng, tình yêu tâm linh.
Hà Nội vào đông… nỗi nhớ theo tôi về phương Nam.
(Trích Hà Nội man mác đông về, Hoài Hương, https://vov.vn/blog/ha-noi-man-mac-dong-ve-446199.vov)
Thực hiện các yêu cầu
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu nhận biết ngôi kể trong đoạn trích.
Câu 2. Xác định nội dung của đoạn trích.
Câu 3. Trình bày hiệu quả của việc sử dụng biện pháp nhân hóa trong câu sau: Mùa đông ngập ngừng với mấy cơn gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về, lẫn vào từng cơn mưa, mưa lá bay đầy trời, kéo theo cái lành lạnh dịu dàng của khoảnh khắc giao mùa, vừa đủ cho những đôi tình nhân tìm hơi ấm tay trong tay bên nhau.
Câu 4. Nhận xét về tình cảm của tác giả dành cho Hà Nội qua đoạn trích.
Câu 5. Từ những cảm xúc của tác giả trong đoạn trích, anh/ chị hãy nêu suy nghĩ về ý nghĩa quê hương trong cuộc sống mỗi người. (Viết khoảng từ 5 đến 7 dòng).
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Ngôi kể: Ngôi thứ nhất
– Dấu hiệu: Người kể xưng “tôi”
Câu 2.
Nội dung chính của đoạn trích: miêu tả vẻ đẹp và hương vị đặc trưng của mùa đông Hà Nội, cùng với những cảm xúc và kỷ niệm gắn liền với thành phố này. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu Hà Nội tha thiết.
Câu 3.
– Biện pháp nhân hóa trong câu: Mùa đông ngập ngừng, cái lành lạnh dịu dàng
– Hiệu quả
+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm khiến lời văn thêm sinh động, hấp dẫn.
+ Khiến cảnh vật trở nên sinh động, có hồn từ đó thể hiện tinh tế những dấu hiệu đầu tiên của mùa đông đến với Hà Nội.
+ Thể hiện tình yêu, sự gắn bó của tác giả với Hà Nội.
Câu 4.
– Tình cảm của tác giả dành cho Hà Nội được thể hiện qua sự miêu tả chân thực và đầy cảm xúc về mùa đông Hà Nội. Tác giả không chỉ yêu mến vẻ đẹp của thành phố mà còn trân trọng những kỷ niệm và giá trị văn hóa gắn liền với nơi đây.
– Tình cảm của tác giả được thể hiện rất chân thành, tha thiết khi thì trực tiếp bằng từ ngữ; lúc gián tiếp thông qua các hình ảnh; cùng với ngôn ngữ trong sáng giàu chất thơ. Tình cảm ấy xuất phát từ một trái tim luôn yêu và trân trọng vẻ đẹp của thủ đô. Chính điều này đã làm cho đoạn trích giàu cảm xúc, chạm đến trái tim bạn đọc để đánh thức tình yêu nước, niềm tự hào, tự tôn dân tộc.
Câu 5.
– Từ những cảm xúc được thể hiện trong đoạn trích, tác giả khẳng định tình cảm đặc biệt sâu sắc dành cho quê hương – Hà Nội
– HS nêu suy nghĩ về ý nghĩa của quê hương trong cuộc sống
Gợi ý:
+ Quê hương là nơi nuôi dưỡng con người cả về thể chất và tâm hồn + Quê hương luôn là điểm tựa bình yên cho mỗi người
…
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Phân tích cách tác giả thể hiện cảm xúc khi miêu tả mùa đông Hà Nội. Cảm xúc ấy có điểm gì đặc biệt so với những miêu tả về mùa đông ở nơi khác?
Câu 2. Hình ảnh “mùa đông ngập ngừng” và “cái lành lạnh dịu dàng” gợi cho em cảm nhận gì về nhịp sống và tâm hồn người Hà Nội?
Câu 3. Qua việc miêu tả các món ăn, hương vị đặc trưng (cốm, quẩy nóng, trà Tuyết…), tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì về văn hóa Hà Nội?
Câu 4. Tác phẩm đã khơi gợi trong em những cảm xúc hoặc ký ức nào về quê hương, nơi em sinh sống?
Câu 5. Theo em, điều gì làm nên “linh hồn Hà Nội” trong đoạn trích: là cảnh vật, con người hay cảm xúc của người viết? Vì sao?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Từ tình yêu của tác giả dành cho Hà Nội, em hãy nêu một việc làm cụ thể để thể hiện tình yêu quê hương, đất nước.
Câu 2. Nếu em được giới thiệu quê hương mình cho người khác, em sẽ chọn hình ảnh hoặc đặc sản nào để thể hiện “hồn quê”?
Câu 3. Trong thời đại hiện nay, em nghĩ cần làm gì để gìn giữ và phát huy vẻ đẹp văn hóa truyền thống của Hà Nội (hoặc địa phương em)?
Câu 4. Em hãy kể về một mùa, một món ăn, hoặc một khung cảnh ở quê hương khiến em nhớ mãi – giống như tác giả nhớ về mùa đông Hà Nội.
Câu 5. Từ cảm xúc của tác giả, em rút ra bài học gì về cách cảm nhận và trân trọng vẻ đẹp quanh mình trong cuộc sống hiện đại?
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Tác phẩm “Hà Nội man mác đông về” thuộc thể loại:
A. Truyện ngắn
B. Ký sự
C. Tùy bút
D. Thơ tự do
Đáp án: C
Câu 2. Dấu hiệu nhận biết ngôi kể trong đoạn trích là:
A. Lời kể gián tiếp
B. Nhân vật “tôi” trực tiếp xuất hiện
C. Có người dẫn chuyện khách quan
D. Không xuất hiện người kể chuyện
Đáp án: B
Câu 3. Biện pháp tu từ nổi bật trong câu “Mùa đông ngập ngừng với mấy cơn gió mùa đông bắc đầu tiên tràn về…” là:
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Hoán dụ
D. Ẩn dụ
Đáp án: B
Câu 4. Hình ảnh “quả bàng tỏa mùi thơm nhẹ nhàng” trong đoạn trích gợi lên:
A. Sự rực rỡ và hối hả của mùa hè
B. Vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của Hà Nội
C. Nỗi buồn man mác chia xa
D. Tình yêu nồng nhiệt tuổi trẻ
Đáp án: B
Câu 5. Qua đoạn trích, tình cảm chủ đạo của tác giả là:
A. Tự hào về truyền thống Hà Nội
B. Xúc động trước sự thay đổi của Hà Nội
C. Yêu thương, gắn bó và trân trọng vẻ đẹp Hà Nội
D. Nuối tiếc về một Hà Nội xưa đã mất
Đáp án: C
Author – Work Information
Author: Hoài Hương
Full name: Hoài Hương (real name not publicly disclosed, a contemporary female Vietnamese writer).
Writing career: She is a journalist and an essayist, known for her notes, essays, and prose published on online newspapers such as VOV, Dân Trí, Vietnamnet, with a gentle, delicate, and profound style.
Favorite themes: Everyday life, nature, people, especially love for Hanoi and the homeland of Vietnam.
Writing style:
- Pure, image-rich, lyrical language.
- A gentle, deep, and emotionally introspective writing style.
- A harmonious blend of scene description – emotional depiction – and personal sentiment.
Work: “Hà Nội man mác đông về” (Hanoi Faintly Turns to Winter)
Genre: Essay / lyrical memoir.
Source: Published on VOV.VN online newspaper.
Theme: The beauty and flavor of Hanoi’s winter.
Inspiration for writing: The author’s deep, tender love for Hanoi – a place that preserves memories, the soul of the city, and traditional cultural values.
Content value:
- Describes the beauty of Hanoi’s winter through its images, colors, sounds, scents, and the lifestyle of its people.
- Evokes nostalgia, attachment, and pride for the ancient capital.
Artistic value:
- Uses many rhetorical devices: personification, simile, metaphor.
- Gentle, poetic, and emotional tone.
- Harmonious combination of personal emotion with the cultural and natural beauty of Hanoi.
Reading comprehension – “Hà Nội man mác đông về”
The Hanoi sky lingers with sketch-like traces of the season… Autumn hesitates, reluctant to leave, in the faint scent of cốm Vòng (green rice flakes) carrying the countryside’s essence, the sweet, intoxicating fragrance of milk flowers filling the streets, and the honey-yellow sunlight swaying softly with Love.
Winter shyly arrives with the first northeastern winds sweeping through, blending into drizzles and showers of falling leaves filling the sky, bringing with them a gentle chill of the season’s transition — just enough for lovers to find warmth in each other’s hands. Early winter in Hanoi has its own alluring hues and flavors. The golden sunlight on trees and leaves, the street fragrance wafting from food stalls along the sidewalks — all bring to those who come to Hanoi, or have left it, an indescribable nostalgia…
On Tràng Thi, Quán Thánh streets, and many others, the almond trees change colors, a few leaves fluttering down like golden sunlit pieces drifting through the air. Yet most captivating is the bright yellow of the ripe almond fruits hanging in clusters, sometimes dropping with soft thuds when the wind gusts. The fruits release a mild, gentle fragrance — one that perhaps only Hanoi children can name correctly. I once heard people from Hanoi talk about their childhood memories with the almond trees during fruiting season — a special fruit of Hanoi’s childhood, carrying within it the bittersweet nostalgia of growing up. Indeed, it’s hard to forget the nutty, slightly sweet taste of the almond seeds that children offered me to try.
Sharing in the innocence of those children and their fruit, I found myself amazed by a tree with such a rustic name growing along one of Hanoi’s busy streets — the Cơm nguội tree (literally, “cold rice tree”) on Lý Thường Kiệt Street. Tall and straight with small leaves, its foliage turns into a dreamy yellow at the onset of winter, falling in a shower like sunlight dripping through the afternoon. How beautiful! I couldn’t help but wonder — does its fruit taste like cold rice? And who could have given such a beautiful tree such a humble, simple name?
Still daydreaming, lost in thoughts of Hanoi’s trees and leaves in this sweet early winter chill, I stopped on Hai Bà Trưng Street. The warm, greasy scent of food wafted through the wind straight into my nose… Oh! Hot quẩy! (fried dough sticks) — a simple street snack seemingly unique to Hanoi… The pan of oil simmered gently on a small flame — not too strong, not too weak. Two white rolls of dough twined together, dipped into the bubbling oil. Soon they turned golden brown, giving off an irresistibly fragrant aroma. The vendor — round as a ball of dough herself, fair as flour, with rosy cheeks — worked deftly, shaping, rolling, and dropping dough into the pan…
During those early winter days in Hanoi, I tasted many delicious and unique flavors of the city’s culinary art. And perhaps Hanoi wanted to give me something lasting — to complete my picture of Hanoi’s early winter before I returned to the South: by chance, I got to drink tea right in the Old Quarter.
A small chè chén tea stall — as Hanoians call it — sat on Hàng Gai Street, beside an ancient banyan tree hundreds of years old, run by an ageless-looking old man. The tea was brewed in a tiny black clay teapot, small enough to fit in one hand, with matching cups the size of jackfruit seeds. I didn’t know what kind of tea he used, but when I first sipped it, the bitter tang stunned my tongue, almost making me recoil. Yet strangely, after a brief moment, a gentle sweetness spread across my tongue, down my throat, and throughout my body, warming me with a delicate, pure comfort… The old man smiled kindly as he watched me drink, and told me stories of the famous teas and tea-drinking customs of both old and modern Hanoi.
When I left his chè chén stall, a question lingered within me — why had he let me taste such a rare tea, the legendary Snow Tea, which grows only on the rocky peaks of the Northwest? He told me, too, about the elegant, refined tea-drinking art of Hanoi — a pastime embodying the Eastern spirit of humanity and grace. Perhaps he and I shared a special connection, for I love Hanoi with a deep, soulful affection — a spiritual love.
Hanoi in winter… and my heart carries its lingering memory back to the South.
(Excerpt from “Hà Nội man mác đông về” by Hoài Hương, https://vov.vn/blog/ha-noi-man-mac-dong-ve-446199.vov)
Detailed guidance for answers
Question 1.
- Narrative point of view: First-person narration.
- Indicator: The narrator uses the pronoun “I”.
Question 2.
Main idea of the excerpt: Describes the distinctive beauty and flavors of Hanoi’s winter, along with the emotions and memories connected to the city. Through that, the author expresses her deep love for Hanoi.
Question 3.
- Personification in the sentence: “Winter hesitates,” “the gentle coldness.”
- Effect:
- Enhances imagery and emotion, making the prose vivid and appealing.
- Brings life and soul to the scene, subtly revealing the first signs of winter’s arrival in Hanoi.
- Expresses the author’s affection and attachment to Hanoi.
Question 4.
- The author’s affection for Hanoi is shown through sincere, emotional depictions of Hanoi’s winter. The author not only cherishes the city’s beauty but also treasures its memories and cultural values.
- This affection is expressed both directly through words and indirectly through imagery, using pure and poetic language. The feelings come from a heart that deeply loves and values the capital’s beauty. This sincerity fills the text with emotion, touching the reader’s heart and awakening love for the nation, pride, and national identity.
Question 5.
- Through the emotions expressed in the passage, the author affirms a special and profound affection for her homeland – Hanoi.
- Students’ reflection on the meaning of homeland in life:
Suggestion:
- Homeland nourishes both the body and soul of every person.
- Homeland is always a peaceful refuge for everyone.
Extended questions from the work
Questions on content – reasoning – appreciation
Question 1. Analyze how the author expresses her emotions when describing Hanoi’s winter. How are these emotions different from the usual portrayals of winter elsewhere?
Question 2. What do the images “hesitant winter” and “gentle coldness” make you feel about the rhythm of life and the soul of Hanoi’s people?
Question 3. Through the description of typical dishes and flavors (green rice, hot fritters, Snow tea…), what message does the author convey about Hanoi’s culture?
Question 4. What feelings or memories about your own hometown does this work evoke in you?
Question 5. In your opinion, what creates the “soul of Hanoi” in this passage: the scenery, the people, or the writer’s emotions? Why?
Connection – application questions
Question 1. From the author’s love for Hanoi, name a specific action you can take to express love for your homeland and country.
Question 2. If you were to introduce your hometown to others, which image or specialty would you choose to represent its “soul”?
Question 3. In today’s era, what should we do to preserve and promote the traditional cultural beauty of Hanoi (or your own locality)?
Question 4. Describe a season, a dish, or a scene from your hometown that you always remember – just like the author remembers Hanoi’s winter.
Question 5. From the author’s emotions, what lesson can you draw about how to perceive and appreciate beauty around you in modern life?
Multiple-choice questions
Question 1. The work “Hà Nội man mác đông về” belongs to which genre?
A. Short story
B. Reportage
C. Essay
D. Free verse poetry
Answer: C
Question 2. The sign identifying the narrative point of view in the passage is:
A. Indirect narration
B. The narrator “I” directly appears
C. An objective storyteller
D. No narrator appears
Answer: B
Question 3. The dominant rhetorical device in the sentence “Winter hesitates with the first northeastern monsoon winds blowing in…” is:
A. Simile
B. Personification
C. Metonymy
D. Metaphor
Answer: B
Question 4. The image “the almond fruit emitting a gentle fragrance” in the passage evokes:
A. The brilliance and hustle of summer
B. The simple, rustic beauty of Hanoi
C. The wistful sadness of separation
D. The passionate love of youth
Answer: B
Question 5. The main emotion of the author in the passage is:
A. Pride in Hanoi’s traditions
B. Emotion over Hanoi’s changes
C. Love, attachment, and appreciation for Hanoi’s beauty
D. Nostalgia for an old Hanoi now gone
Answer: C
