Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả
- Hoàng Phương là cây bút chuyên viết truyện ngắn mang tính giáo dục, nhân văn, thường được trích đăng trong các tuyển tập về kĩ năng sống, sống đẹp.
- Sáng tác của ông nhẹ nhàng, giàu cảm xúc, hướng đến việc nuôi dưỡng tâm hồn, khơi gợi lòng nhân ái và niềm tin vào con người, đặc biệt phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi và học sinh.
Tác phẩm
- Đôi tai của tâm hồn là một truyện ngắn mang màu sắc cảm động, giàu tính nhân văn.
- Tác phẩm kể về một cô bé từng bị coi thường, loại khỏi dàn đồng ca nhưng nhờ sự lắng nghe và động viên âm thầm của một ông cụ điếc, cô đã có niềm tin vào bản thân và trở thành ca sĩ.
- Qua câu chuyện, tác giả gửi gắm thông điệp: sự yêu thương, cảm thông và khích lệ chân thành có thể tạo nên những điều kì diệu; con người không chỉ “nghe” bằng tai mà còn bằng trái tim.
Đọc hiểu bài Đôi tai của tâm hồn
ĐÔI TAI CỦA TÂM HỒN
Một cô bé vừa gầy vừa thấp bị thầy giáo loại ra khỏi dàn đồng ca. Cũng chỉ tại cô bé ấy lúc nào cũng chỉ mặc mỗi một bộ quần áo vừa bẩn, vừa cũ, lại rộng nữa.
Cô bé buồn tủi khóc một mình trong công viên. Cô bé nghĩ: “Tại sao mình lại không được hát? Chẳng lẽ mình hát tồi đến thế sao?”. Cô bé nghĩ mãi rồi cô cất giọng hát khe khẽ. Cô bé cứ hát hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả mới thôi.
“Cháu hát hay quá!” – Một giọng nói vang lên: “Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ, cháu đã cho ta cả một buổi chiều vui vẻ”. Cô bé ngẩn người. Người vừa khen cô bé là một ông cụ tóc bạc trắng. Ông cụ nói xong liền đứng dậy và chậm rãi bước đi. Hôm sau, khi cô bé đến công viên đã thấy cụ già ngồi ở chiếc ghế đá hôm trước, khuôn mặt hiền từ, mỉm cười chào cô bé. Cô bé lại hát, cụ già vẫn chăm chú lắng nghe. Cụ vỗ tay nói lớn: “Cảm ơn cháu, cháu gái bé nhỏ của ta, cháu hát hay quá!”. Nói xong cụ già lại chậm rãi một mình bước đi.
Cứ như vậy nhiều năm trôi qua, cô bé giờ đây đã trở thành một ca sĩ nổi tiếng. Cô gái vẫn không quên cụ già ngồi tựa lưng vào thành ghế đá trong công viên nghe cô hát. Một buổi chiều mùa đông, cô đến công viên tìm cụ nhưng ở đó chỉ còn lại chiếc ghế đá trống không.
“Cụ già ấy đã qua đời rồi. Cụ ấy điếc đã hơn hai mươi năm nay” – một người trong công viên nói với cô. Cô gái sững người, bật khóc. Hóa ra, bao nhiêu năm nay, tiếng hát của cô luôn được khích lệ bởi một đôi tai đặc biệt: Đôi tai của tâm hồn.
(Theo Hoàng Phương – Sống đẹp)
Câu 1: Văn bản trên được viết theo thể loại gì?
A. Truyện
B. Kí
C. Tuỳ bút
D. Tản văn
Câu 2. Vì sao cô bé buồn tủi khóc một mình trong công viên?
A. Vì cô bé không có bạn chơi cùng.
B. Vì cô bé bị loại ra khỏi dàn đồng ca.
C. Vì cô không có quần áo đẹp.
D. Vì cô bé luôn mặc bộ quần áo rộng cũ và bẩn.
Câu 3. Chỉ ra biện pháp tu từ đặc sắc trong câu văn: Cô gái sững người, bật khóc. Hóa ra, bao nhiêu năm nay, tiếng hát của cô luôn được khích lệ bởi một đôi tai đặc biệt: đôi tai của tâm hồn.
A. Nhân hoá
B. So sánh
C. Hoán dụ
D. Ẩn dụ
Câu 4. Cụ già đã làm gì cho cô bé?
A. Cụ nói: “Cháu hát hay quá! Cháu đã cho ta cả một buổi chiều thật vui vẻ”.
B. Cụ khuyên cô bé cố gắng tập luyện để hát tốt hơn.
C. Cụ trở thành người người thân của cô bé, dạy cô bé hát.
D. Cụ khuyên cô bé rồi một ngày nào con sẽ trở thành ca sĩ.
Câu 5. Tình tiết bất ngờ gây xúc động nhất trong câu chuyện là gì?
A. Cô bé không hề biết cụ già vẫn lắng nghe và động viên cô bé hát.
B. Cụ già tốt bụng.
C. Cô bé đã trở thành một ca sĩ nổi tiếng.
D. Một người nói với cô “Cụ già đó qua đời rồi. Cụ ấy điếc đã hơn 20 năm nay”.
Câu 6. Cuối cùng, trong công viên, cô bé đã làm gì?
A. Suy nghĩ và khóc một mình.
B. Gặp gỡ và trò chuyện với một cụ già.
C. Cất giọng hát khe khẽ hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả.
D. Một mình ngồi khóc xong rồi tiếp tục chơi.
Câu 7. Nhận xét nào đúng nhất để nói về cụ già trong câu chuyện?
A. Là một người kiên nhẫn.
B. Là một con người hiền hậu.
C. Là một con người nhân hậu, luôn biết quan tâm, chia sẻ, động viên người khác.
D. Là một người biết lắng nghe.
Câu 8. Nguyên nhân nào trong các nguyên nhân sau khiến cô bé trở thành một ca sĩ?
A. Vì cô bé bị loại ra khỏi dàn đồng ca.
B. Vì có lời khen, động viên của ông cụ tóc bạc trắng.
C. Vì cô bé cứ hát hết bài này đến bài khác cho đến khi mệt lả mới thôi.
D. Vì cô bé rất thích hát.
Câu 9. Nêu ý nghĩa của tình huống bất ngờ trong văn bản trên?
Câu 10: Bài học mà em tâm đắc nhất khi đọc xong văn bản? (Viết câu trả lời bằng 3 đến 5 dòng)
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | A |
| 2 | B |
| 3 | D |
| 4 | A |
| 5 | D |
| 6 | C |
| 7 | C |
| 8 | B |
| 9 | – Tình huống bất ngờ trong câu chuyện trên là: Cô gái sững người khi nhận ra người bấy lâu nay luôn khích lệ, động viên cho giọng hát của cô lại là một ông cụ bị điếc.
-Ý nghĩa của tình huống: Ông cụ đã nghe giọng hát của cô gái không phải bằng đôi tai thông thường mà bằng tâm hồn và trái tim của mình – tâm hồn và trái tim giàu tình yêu thương |
| 10 | – HS nêu được cụ thể bài học; ý nghĩa của bài học.
– Lí giải được lí do nêu bài học ấy. + Trước khó khăn, thử thách con người cần có niềm tin, nghị lực vượt lên hoàn cảnh để chiến thắng hoàn cảnh. + Tình yêu thương sẽ làm nên những điều kì diệu đối với con người. + Phải luôn nỗ lực, rèn luyện chăm chỉ, tin vào bản thân thì mới có thể đạt được thành công ……. – …… |
Câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Vì sao lời khen của ông cụ lại có ý nghĩa đặc biệt đối với cô bé trong câu chuyện?
- Em hãy phân tích ý nghĩa nhan đề Đôi tai của tâm hồn.
- Theo em, sự im lặng và lắng nghe của ông cụ thể hiện những phẩm chất gì?
- Cảm nhận của em về sự thay đổi trong cuộc đời cô bé từ khi gặp ông cụ.
- Tình huống phát hiện ông cụ bị điếc ở cuối truyện đem lại cảm xúc gì cho người đọc? Vì sao?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong cuộc sống, em đã từng nhận được lời động viên nào khiến em thay đổi suy nghĩ về bản thân chưa? Hãy chia sẻ.
- Từ câu chuyện, em rút ra điều gì về vai trò của sự lắng nghe trong các mối quan hệ?
- Liên hệ văn bản với một câu chuyện, tác phẩm khác cũng đề cao sức mạnh của tình yêu thương.
- Nếu em là cô bé trong truyện, em sẽ làm gì để tri ân ông cụ?
- Theo em, học sinh cần làm gì để trở thành “đôi tai của tâm hồn” đối với bạn bè xung quanh?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Điểm đặc biệt làm nên giá trị nhân văn của câu chuyện là:
A. Cô bé có hoàn cảnh nghèo
B. Ông cụ luôn có mặt trong công viên
C. Ông cụ bị điếc nhưng vẫn động viên cô bé bằng cả tấm lòng
D. Cô bé trở thành ca sĩ nổi tiếng
→ Đáp án: C
Câu 2. Nhan đề Đôi tai của tâm hồn muốn nhấn mạnh điều gì?
A. Tai của người già yếu
B. Khả năng nghe bằng trái tim và tình yêu thương
C. Sự khiếm khuyết của con người
D. Nghề ca sĩ
→ Đáp án: B
Câu 3. Cụ già trong câu chuyện là biểu tượng cho:
A. Sự cô đơn của tuổi già
B. Sự từng trải
C. Lòng nhân hậu và sự cảm thông
D. Nỗi buồn cuộc sống
→ Đáp án: C
Câu 4. Yếu tố nào tạo nên cao trào cho câu chuyện?
A. Cô bé bị loại khỏi dàn đồng ca
B. Cô bé hát trong công viên
C. Cô bé trở thành ca sĩ
D. Cô bé biết ông cụ đã điếc hơn hai mươi năm
→ Đáp án: D
Câu 5. Thông điệp sâu sắc nhất của văn bản là:
A. Không nên đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài
B. Thành công cần tài năng
C. Tình yêu thương và sự khích lệ có thể thay đổi số phận con người
D. Người già luôn cô đơn
→ Đáp án: C