Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Tác giả
- Văn bản được trích từ báo Dân trí – một cơ quan báo chí chính thống, có tính thông tin – nghị luận xã hội cao.
- Tác giả bài viết không nêu rõ tên, thuộc nhóm nhà báo/biên tập viên, phản ánh vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh trong xã hội hiện đại.
2. Tác phẩm
- Nhan đề: Dạy trẻ lòng nhân ái ở Trường Quốc tế Global
- Nguồn: Báo Dân trí, ngày 14/2/2015
- Thể loại: Văn bản nghị luận xã hội (kết hợp thông tin)
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
3. Nội dung chính
- Khẳng định: Lòng nhân ái không phải bẩm sinh mà được hình thành qua giáo dục.
- Nhấn mạnh vai trò của:
- Gia đình
- Nhà trường
- Các hoạt động trải nghiệm, từ thiện, sẻ chia
- Đề cao lòng nhân ái như:
- Nét văn hóa
- Cốt cách con người
- Nền tảng để hình thành công dân có ích cho xã hội, giữ gìn bản sắc dân tộc.
Ý nghĩa văn bản
- Góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh.
- Gợi mở hướng giáo dục toàn diện: trí tuệ đi đôi với nhân ái.
- Mang giá trị thời sự và nhân văn sâu sắc.
Đọc hiểu bài Dạy trẻ lòng nhân ái ở trường quốc tế Global
“Lòng nhân ái không phải tự sinh ra con người đã có. Lòng nhân ái là một trong những phẩm chất hàng đầu, là văn hóa của mỗi một con người. Lòng nhân ái có được là do sự góp công của mỗi gia đình và nhà trường tạo lập cho các em thông qua các hoạt động trải nghiệm rèn luyện, học tập, sẻ chia, “đau với nỗi đau của người khác” …
…Lòng nhân ái rất cần trong đời sống, đó là nét văn hóa, là cốt cách của mỗi một con người. Các hoạt động từ thiện đã và đang diễn ra tại Trường Quốc tế Global đã góp phần giúp các em học sinh xây dựng tính cộng đồng, tinh thần trách nhiệm, sẻ chia với mọi người và giúp người khi khó khăn hoạn nạn, phát triển toàn diện tri thức và đạo đức để trở thành những công dân ưu tú, có ích cho xã hội, gìn giữ được bản sắc văn hóa Việt Nam.”
(Trích Dạy trẻ lòng nhân ái ở trường quốc tế Global – theo Dân trí – ngày 14/ 2/ 2015).
Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên thuộc thể loại nào?
A. Văn bản nghị luận
B. Văn bản thông tin
C. Hành chính công vụ
D. Ý kiến khác
Câu 2 (0,5 điểm). Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Nghị luận
D. Biểu cảm
Câu 3 (0,5 điểm). Theo tác giả bài viết, “Lòng nhân ái có được” là do những yếu tố nào?
A. “Lòng nhân ái có được là do sự góp công của mỗi gia đình và nhà trường tạo lập cho các em thông qua các hoạt động trải nghiệm rèn luyện, học tập, sẻ chia, “đau với nỗi đau của người khác” …”
B. “Lòng nhân ái không phải tự sinh ra con người đã có. Lòng nhân ái là một trong những phẩm chất hàng đầu, là văn hóa của mỗi một con người.”
C. “Lòng nhân ái rất cần trong đời sống, đó là nét văn hóa, là cốt cách của mỗi một con người.”
D. Đáp án khác.
Câu 4 (1,0 điểm) Tại sao tác giả bài viết cho rằng “lòng nhân ái rất cần trong đời sống”?
Câu 5 (1,0 điểm). Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?
Câu 6 (1,5 điểm). Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) về giá trị của lòng nhân ái đối với con người.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
A. Văn bản nghị luận
Câu 2
C. Nghị luận
Câu 3
A. “Lòng nhân ái có được là do sự góp công của mỗi gia đình và nhà trường tạo lập cho các em thông qua các hoạt động trải nghiệm rèn luyện, học tập, sẻ chia, “đau với nỗi đau của người khác” …”
Câu 4
– “Lòng nhân ái rất cần trong đời sống” vì “đó là nét văn hóa, là cốt cách của mỗi một con người.”
– Lưu ý: Học sinh có những kiến giải khác mà hợp lí và phù hợp với nội dung, tư tưởng của đoạn trích thì vẫn cho điểm.
Câu 5
– Thông điệp: Hãy đùm bọc, sẻ chia, cảm thông trước những khó khăn của con người trong cuộc sống, …
– Lưu ý: Học sinh có thể trình bày những thông điệp khác nhưng phải hợp lí thì vẫn cho điểm.
Câu 6
– Đảm bảo đúng hình thức
– Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (nghị luận về lòng nhân ái):
Giá trị của lòng nhân ái đối với con người.
c. Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ giá trị của lòng nhân ái đối với con người.
Có thể theo định hướng sau:
* Giải thích: Lòng nhân ái là gì?
Lòng nhân ái là tình yêu thương giữa con người với con người.
* Tại sao con người cần phải có lòng nhân ái:
– Lòng nhân ái là cách con người trao cho nhau tình thương mà không cần sự đền đáp, trả ơn từ người mình đã giúp đỡ.
– Lòng nhân ái rất cần trong đời sống, đó là nét văn hóa, là cốt cách của mỗi một con người.
– Biểu hiện:
+ Quan tâm đến những người xung quanh.
+ Chia sẻ, cảm thông với những nỗi đau của người khác.
+ Lòng nhân ái của con người trong thời chiến, thời bình (dẫn chứng).
* Bàn luận mở rộng để rút ra bài học cho bản thân:
– Phê phán những kẻ chỉ biết có mình, ích kỉ, vì lợi ích của bản thân, không quan tâm đến người khác.
– Bài học nhận thức và hành động: Mỗi người phải rèn luyện cho mình đức tính tốt đó là: tinh thần yêu thương, san sẻ cho nhau trong cuộc sống; tự bản thân phải sống tốt và ngày càng hoàn thiện mình hơn.
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi mở rộng về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Theo văn bản, vì sao lòng nhân ái được xem là “nét văn hóa, là cốt cách của mỗi con người”?
- Em hiểu như thế nào về ý kiến: “Lòng nhân ái không phải tự sinh ra con người đã có”?
- Phân tích vai trò của gia đình và nhà trường trong việc hình thành lòng nhân ái cho học sinh.
- Tác giả đã sử dụng những dẫn chứng nào để làm rõ giá trị của lòng nhân ái?
- Qua đoạn trích, em cảm nhận được thái độ và quan điểm sống nào của tác giả?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Trong đời sống học đường, lòng nhân ái được thể hiện qua những hành động cụ thể nào?
- Em đã từng tham gia hoạt động thiện nguyện hay giúp đỡ người khác chưa? Trải nghiệm đó mang lại cho em điều gì?
- Theo em, vì sao giáo dục lòng nhân ái lại quan trọng không kém giáo dục tri thức?
- Nếu xã hội thiếu đi lòng nhân ái, con người sẽ phải đối mặt với những hệ quả gì?
- Là học sinh, em cần làm gì để rèn luyện và lan tỏa lòng nhân ái trong cộng đồng?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Theo văn bản, lòng nhân ái được hình thành chủ yếu từ đâu?
A. Bản năng con người
B. Gia đình và nhà trường
C. Hoàn cảnh sống
D. Điều kiện kinh tế
→ Đáp án: B
Câu 2. Hoạt động nào sau đây được văn bản nhấn mạnh trong việc nuôi dưỡng lòng nhân ái?
A. Thi cử, đánh giá
B. Hoạt động trải nghiệm, từ thiện
C. Học tập kiến thức nâng cao
D. Cạnh tranh thành tích
→ Đáp án: B
Câu 3. Lòng nhân ái giúp con người phát triển toàn diện ở những phương diện nào?
A. Chỉ về tri thức
B. Chỉ về đạo đức
C. Cả tri thức và đạo đức
D. Chỉ về cảm xúc
→ Đáp án: C
Câu 4. Mục đích chính của văn bản là gì?
A. Quảng bá hình ảnh một ngôi trường
B. Khẳng định vai trò của lòng nhân ái trong giáo dục con người
C. Phê phán sự xuống cấp đạo đức
D. Kêu gọi hoạt động từ thiện
→ Đáp án: B
Câu 5. Thông điệp sâu sắc nhất rút ra từ đoạn trích là:
A. Học sinh cần học giỏi
B. Gia đình là môi trường quan trọng nhất
C. Hãy giáo dục và lan tỏa lòng nhân ái trong cuộc sống
D. Nhà trường cần tổ chức nhiều hoạt động hơn
→ Đáp án: C
