Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Nguyên Ngọc
- Nguyên Ngọc (1932 – 2023), tên khai sinh là Nguyễn Trung Thành.
- Là nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại, gắn bó sâu sắc với Tây Nguyên.
- Sáng tác của ông thường tập trung vào:
- Hình ảnh con người Tây Nguyên chân thật, mạnh mẽ, giàu tinh thần đấu tranh
- Cuộc kháng chiến chống thực dân, đế quốc
- Văn phong:
- Giàu chất sử thi, đậm màu sắc văn hóa dân tộc thiểu số
- Ngôn ngữ mộc mạc, giàu hình ảnh, mang hơi thở núi rừng
- Tác phẩm tiêu biểu:
- Đất nước đứng lên
- Rừng xà nu
- Đường chúng ta đi
- Đất Quảng
Tác phẩm Đất nước đứng lên
- Đất nước đứng lên là tiểu thuyết, sáng tác năm 1955.
- Tác phẩm viết về:
- Cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào Ba-na ở Tây Nguyên
- Hình tượng anh hùng Núp – nhân vật có nguyên mẫu từ anh hùng A Ma Núp
- Nội dung chính:
- Phản ánh tội ác tàn bạo của thực dân Pháp
- Ca ngợi sức sống, tinh thần quật cường của nhân dân Tây Nguyên
- Khẳng định: khi có Đảng, có cách mạng dẫn đường, nhân dân sẽ đứng lên làm chủ vận mệnh
- Đoạn trích thể hiện:
- Cuộc sống gian khổ của đồng bào Ba-na
- Tinh thần phản kháng, ý thức đấu tranh tự phát của anh Núp
- Sự trưởng thành của người anh hùng cách mạng
Đọc hiểu bài Đất nước đứng lên
– Ơ! mai Du ơi, suốt lúa nhiều có đau tay không? […]
Ơ! mai Liêu ơi, suốt lúa chưa nhiều, không đau tay đâu. Phải suốt cho mau chớ. Suốt lâu mai mốt thằng Pháp tới rẫy nó lấy hết hột lúa, không có mà ăn, bụng đói đi vào rừng […]
– Làng Kông-hoa mình không theo Pháp, nó kêu đi xâu, không đi, nó kêu đi thuế, không đi. Nó đánh, mình bỏ chạy trong núi […].
Buổi sáng nay, Liêu mang gùi ra rẫy, đến nước suối Thi-om thì gặp anh Núp. […]
Bây giờ, anh đi đâu?
– Anh đi An-khê. Liêu mở tròn hai con mắt lớn:
– Đi An-khê làm chi? Anh không sợ thằng Pháp à? Tháng trước lũ làng Ba-lang không chịu đi xâu, nó tới bỏ bom chết ba mươi người. Ngày bữa kia, nó bắn làng Đê-tùng trong nhà rông chết mười bảy người. Nó ghét người Ba-na mình lắm, anh đi coi nó làm chi? Núp lấy ngón chân tẩy một cái rêu trên hòn đá:
– Nó làm chết người Ba-na mình nhiều quá, Liêu ạ. Anh đi coi thử đánh có được không… Thôi, ông trời lên cao rồi, anh đi cho kịp.[…] Anh Núp không có cha từ năm lên hai tuổi, chỉ còn mẹ già, em nhỏ, thế mà giỏi quá. Một mình chặt miết cũng ngả được cây to, đẩy được hòn đá,cho lửa ăn cái rừng, tỉa lúa, tỉa bắp xuống, làm ăn no đủ nhất làng.
Lũ già làng như bok Pa, bok Sung thương anh Núp, tối ngồi ở nhà rông, gõ ống điếu xuống cối gạo, khen:
– Núp con người tốt,biết làm ăn, thanh niên trong làng làm rẫy không ai bằng Núp. Lũ làng có ai đau, Núp trước tiên đi vô rừng hái cái lá tốt về cho uống mau lành; lũ làng có ai chết, Núp trước tiên đi vô núi tìm cái cây to về làm hòm. Con người có cái tay giỏi, đan cái gùi cũng được, đan cái rổ cũng được. Già làng nói biết nghe lời, tốt lắm!…
(Trích, Đất nước đứng lên – Nguyên Ngọc)
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là:
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm
D. Nghị luận
Câu 2. Nhân vật chính trong truyện là ai?
A. Là mai Du
B. Là mai Liêu
C. Là Núp
D. Là già làng
Câu 3. Căn cứ vào văn bản, hãy xác định bối cảnh câu chuyện.
A. Dân làng Ba-na đứng lên chống Pháp.
B. Thực dân Pháp đánh chiếm và anh Núp – người con đồng bào dân tộc Ba-na đang tìm cách đứng lên đấu tranh.
C. Đồng bào Tây Nguyên đánh giặc Pháp.
D. Đồng bào Tây Nguyên đánh giặc Mỹ.
Câu 4. Vì sao cô gái mai Du lại cố gắng suốt lúa thật nhiều?
A. Vì mai Du suốt lúa chưa được nhiều.
B. Vì nếu chậm thì thực dân Pháp tới nó sẽ cướp hết lúa.
C. Vì nếu không có đủ lúa ăn sẽ phải vào rừng.
D. Cả A,B,C.
Câu 5. “Làng Kông-hoa mình không theo Pháp, nó kêu đi xâu, không đi, nó kêu đi thuế, không đi. Nó đánh, mình bỏ chạy trong núi” chứng tỏ làng Kông-hoa:
A. Kiên cường, coi Pháp chính là kẻ thù, không cần nghe lời.
B. Sợ Pháp nên bỏ chạy.
C. Không hiểu tình hình đất nước.
D. Gan dạ.
Câu 6. Đoạn văn này cho em biết gì về bản chất của kẻ thù: “Tháng trước lũ làng Ba-lang không chịu đi xâu, nó tới bỏ bom chết ba mươi người. Ngày bữa kia, nó bắn làng Đê-tùng trong nhà rông chết mười bảy người. Nó ghét người Ba-na mình lắm..”?
A. Thực dân Pháp xảo quyệt
B. Thực dân Pháp rất độc ác và tàn bạo, chúng coi rẻ tính mạng con người, chỉ lăm le chiếm đóng, thống trị dân ta.
C. Thực dân Pháp âm mưu xâm chiếm nước ta.
D. Thực dân Pháp tàn ác.
Câu 7. Việc Núp không sợ chết và quyết định đi An – Khê để xem có đánh được giặc Pháp không chứng tỏ điều gì?
A. Núp lúc là một người gan dạ, có tính toán, có tầm nhìn vì anh biết muốn đánh được kẻ thù thì phải hiểu rõ ràng cặn kẽ.
B. Núp khao khát được đánh giặc.
C. Núp muốn lập công.
D. Núp quá liều lĩnh.
Câu 8. Vì sao già làng như bok Pa, bok Sung lại thương và khen Núp?
A. Vì Núp mồ côi cha nhưng khỏe mạnh, chăm chỉ.
B. Vì Núp làm rẫy rất giỏi.
C. Vì Núp rất tốt bụng với mọi người, già làng nói thì biết nghe lời.
D. Cả A,B,C.
Trả lời câu hỏi/Thực hiện yêu cầu:
Câu 9. Qua những điều em biết ở văn bản trên, em hãy nêu suy nghĩ của mình về nhân vật Núp?
Câu 10. Thông qua nhân vật Núp, em có thêm những kinh nghiệm gì trong cuộc sống khi gặp những khó khăn, biến cố?
Hướng dẫn giải chi tiết
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| Đáp án | B | C | B | B | A | B | A | D |
Câu 9.
– HS nêu được những đặc điểm chính có trong văn bản về nhân vật Núp và nêu được suy nghĩ của bản thân.
+ Mặc dù sinh ra trong một hoàn cảnh không may mắn nhưng Núp luôn chăm chỉ và cố gắng.
+ Anh còn có một trái tim yêu nước chảy bỏng. Anh đã có suy nghĩ khác biệt với mọi người là cố gắng tìm hiểu kẻ thù để đánh đuổi kẻ thù.
+ Anh còn rất tốt bụng trong
– HS nêu được suy nghĩ của mình về nhân vật: cảm phục, yêu mến, kính trọng về con người luôn biết vượt khó, giàu ý chí, nghị lực và tình yêu đất nước.
Câu 10.
Thông qua nhân vật Núp đã cho em thêm những kinh nghiệm trong cuộc sống khi gặp những khó khăn, biến cố.
HS nêu tự do nhưng phải hợp lí, ví dụ:
+ Luôn luôn nỗ lực vươn lên trong cuộc sống ở tất cả mọi lĩnh vực.
+ Sống hết mình và sống thật tốt thì chắc chắn sẽ được nhiều người yêu mến.
+ Luôn chăm chỉ lao động và chúng ta sẽ thành công trong cuộc sống.
+ Khi đất nước có xâm lăng, hãy luôn hướng về tổ quốc để giành lại tự do.
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
- Phân tích hình tượng nhân vật Núp qua đoạn trích và làm rõ những phẩm chất tiêu biểu của anh.
- Đoạn trích đã phản ánh cuộc sống của đồng bào Ba-na dưới ách thống trị của thực dân Pháp như thế nào?
- Qua lời kể của Liêu, em cảm nhận gì về mức độ tàn bạo của thực dân Pháp đối với đồng bào Tây Nguyên?
- Vì sao tác giả dành nhiều chi tiết để khắc họa Núp trong lao động và trong quan hệ với dân làng?
- Theo em, ý nghĩa nhan đề Đất nước đứng lên được thể hiện như thế nào qua nhân vật Núp?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng
- Từ tinh thần dũng cảm của Núp, em rút ra bài học gì cho bản thân khi đối mặt với khó khăn trong học tập và cuộc sống?
- Liên hệ hình ảnh anh Núp với một nhân vật anh hùng khác trong văn học hoặc lịch sử mà em biết.
- Trong xã hội ngày nay, tinh thần đoàn kết cộng đồng của làng Kông-hoa còn có ý nghĩa như thế nào?
- Nếu là người dân trong làng Kông-hoa lúc bấy giờ, em sẽ có thái độ và hành động ra sao trước sự đàn áp của thực dân Pháp?
- Em cần làm gì để giữ gìn và phát huy truyền thống yêu nước của các dân tộc anh em trong thời đại hôm nay?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Câu 1. Nhân vật Núp được khắc họa chủ yếu qua phương diện nào?
A. Ngoại hình
B. Lời nói và hành động
C. Tâm trạng
D. Độc thoại nội tâm
Đáp án: B
Câu 2. Chi tiết Núp “đi An-khê để xem có đánh được giặc không” cho thấy điều gì?
A. Sự liều lĩnh
B. Sự tò mò
C. Tinh thần chủ động tìm con đường đấu tranh
D. Sự sợ hãi
Đáp án: C
Câu 3. Tác dụng của việc nhắc đến những tội ác của thực dân Pháp trong đoạn trích là gì?
A. Kể chuyện quá khứ
B. Tạo không khí căng thẳng
C. Tố cáo kẻ thù, làm nổi bật chính nghĩa của nhân dân
D. Làm câu chuyện thêm bi thương
Đáp án: C
Câu 4. Qua đoạn trích, tác giả muốn khẳng định điều gì?
A. Người Ba-na hiền lành
B. Thực dân Pháp rất mạnh
C. Nhân dân Tây Nguyên có sức sống mãnh liệt và tinh thần phản kháng mạnh mẽ
D. Cuộc sống rừng núi gian khổ
Đáp án: C
Câu 5. Giá trị nổi bật nhất của tác phẩm Đất nước đứng lên là:
A. Giá trị giải trí
B. Giá trị hiện thực và nhân đạo
C. Giá trị lãng mạn
D. Giá trị miêu tả thiên nhiên
Đáp án: B