Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Quang Huy
- Quang Huy là nhà thơ hiện đại, có nhiều sáng tác viết cho thiếu nhi và lứa tuổi học sinh.
- Thơ ông thường:
- Giàu hình ảnh thiên nhiên gần gũi
- Ngôn ngữ trong sáng, giàu nhạc điệu
- Ẩn chứa những bài học đạo lí nhẹ nhàng, sâu sắc
- Các tác phẩm của Quang Huy thường giúp người đọc rút ra những giá trị nhân văn về cội nguồn, quê hương, tình nghĩa con người.
Tác phẩm: Cửa sông
- Viết theo thể thơ sáu chữ, nhịp thơ chậm rãi, giàu tính suy tưởng.
- Bài thơ miêu tả:
- Vẻ đẹp tự nhiên, độc đáo của cửa sông – nơi giao hòa giữa sông và biển.
- Đời sống sinh động của thiên nhiên: cá, tôm, thuyền, trăng, sóng nước…
- Ý nghĩa biểu tượng:
- Cửa sông là hình ảnh ẩn dụ cho con người khi trưởng thành, vươn ra biển lớn nhưng vẫn không quên cội nguồn.
- Nội dung tư tưởng:
- Ngợi ca tình cảm thủy chung, lòng biết ơn nguồn cội, quê hương.
Đọc hiểu bài Cửa sông
CỬA SÔNG
Là cửa nhưng không then khóa
Cũng không khép lại bao giờ
Mênh mông một vùng sóng nước
Mở ra bao nỗi đợi chờ.
Nơi những dòng sông cần mẫn
Gửi lại phù sa bãi bồi
Để nước ngọt ùa ra biển
Sau cuộc hành trình xa xôi.
Nơi biển tìm về với đất
Bằng con sóng nhớ bạc đầu
Chất muối hòa trong vị ngọt
Thành vũng nước lợ nông sâu.
Nơi cá đối vào đẻ trứng
Nơi tôm rảo đến búng càng
Cần câu uốn cong lưỡi sóng
Thuyền ai lấp lóa đêm trăng.
Nơi con tàu chào mặt đất
Còi ngân lên khúc giã từ
Cửa sông tiễn người ra biển
Mây trắng lành như phong thư.
Dù giáp mặt cùng biển rộng
Cửa sông chẳng dứt cội nguồn
Lá xanh mỗi lần trôi xuống
Bỗng… nhớ một vùng núi non
(theo Quang Huy)
Câu 1. Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
A. Bốn chữ
B. Năm chữ
C. Sáu chữ
D. Bảy chữ
Câu 2. Trong khổ thơ đầu, tác giả dùng những từ ngữ nào để nói về nơi sông chảy ra biển?
Là cửa nhưng không then khóa
Cũng không khép lại bao giờ
Mênh mông một vùng sóng nước
Mở ra bao nỗi đợi chờ
A. Không then khóa, vùng sóng nước, mở ra
B. Không then khóa, không khép lại, mở ra
C. Không khéo lại, vùng sóng nước, mở ra
D. Không khéo lại, vùng sóng nước, nỗi đợi chờ
Câu 3. “Cách giới thiệu ấy vô cùng đặc biệt, tác giả đã khéo léo sử dụng biện pháp chơi chữ. Mượn cái tên “cửa sông” để chơi chữ. Cửa sông cũng là một cái cửa nhưng lại không giống những cái cửa bình thường khác. Cái cửa đó không có then cũng chẳng có khóa. Lại chẳng khép lại bao giờ, giữa mênh mông muôn trùng sóng nước mở ra bao nhiêu nỗi niềm riêng.” Nhận định trên đúng hay sai?
A. Đúng
B. Sai
Câu 4. Đoạn thơ cuối bài sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?
“Dù giáp mặt cùng biển rộng
Cửa sông chẳng dứt cội nguồn
Lá xanh mỗi lần trôi xuống
Bỗng… nhớ một vùng núi non…”
A. Nhân hóa
B. Liệt kê
C. So sánh
D. Điệp từ
Câu 5. Đâu không phải là đặc điểm của cửa sông?
A. Nơi biển cả tìm về với đất liền
B. Nơi nước ngọt chảy vào biển rộng
C. Nơi nước ngọt của những con sông và nước mặn của biển hòa lẫn vào nhau.
D. Nơi những người thân được gặp lại nhau
Câu 6. Cho đoạn thơ:
“Dù giáp mặt cùng biển rộng
Cửa sông chẳng dứt cội nguồn
Lá xanh mỗi lần trôi xuống
Bỗng… nhớ một vùng núi non”
Đoạn thơ trên nói lên điều gì về tấm lòng của sông?
A. sông không giờ quên cội nguồn
B. sông không bao giờ quên biển
C. sông không bao giờ xa biển
D. sông luôn gắn bó với núi non
Câu 7. Phép nhân hóa ở khổ thơ cuối giúp tác giả nói lên điều gì về “tấm lòng” của cửa sông đối với cội nguồn?
A. “Tấm lòng” của cửa sông không quên cội nguồn.
B. “Tấm lòng” của cửa sông đã dứt được cội nguồn để vươn ra biển lớn.
C. “Tấm lòng” của cửa sông day dứt vì phải xa rời cội nguồn.
D. “Tấm lòng” của cửa sông ân hận vì đã rời xa cội nguồn.
Câu 8. Ý nghĩa của bài thơ Cửa sông?
A. Miêu tả trình tự sông chảy ra biển, hồ hoặc một dòng sông khác tại cửa sông.
B. Cho thấy cửa sông là một nơi rất độc đáo, thú vị.
C. Qua hình ảnh cửa sông, tác giả ngợi ca tình cảm thủy chung, luôn nhớ về cội nguồn.
D. Cho nên mọi vùng biển đều bắt nguồn từ sông.
Câu 9 (1,0 điểm). Qua đoạn trích, tác giả muốn gửi gắm đến chúng ta thông điệp gì?
Câu 10 (1,0 điểm). Viết đoạn văn khoảng 6-8 câu, trình bày suy nghĩ của em về tình yêu quê hương đất nước có sử dụng ít nhất một từ tượng hình hoặc tượng thanh.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
C. Thơ sáu chữ
Câu 2
B. Không then khóa, không khép lại, mở ra
Câu 3
A. Đúng
Câu 4
A. Nhân hóa
Câu 5
D. Nơi những người thân được gặp lại nhau
Câu 6
A. sông không giờ quên cội nguồn
Câu 7
A. “Tấm lòng” của cửa sông không quên cội nguồn.
Câu 8
C. Qua hình ảnh cửa sông, tác giả ngợi ca tình cảm thủy chung, luôn nhớ về cội nguồn.
Câu 9
Bài thơ vừa miêu tả vẻ đẹp cửa sông với nhiều đặc trưng độc đáo, đồng thời tác giả gửi gắm một tình yêu sâu sắc đối với cội nguồn, ngợi ca tình nghĩa thủy chung sắt son của con người trong cuộc sống.
Câu 10
– Đảm bảo đúng hình thức
– Có sử dụng và chỉ ra một từ tượng hình hoặc tượng thanh
– Trình bày được biểu hiện về tình yêu quê hương đất nước:
+ Tình thân gia đình
+ Tình làng xóm
+ Sự gắn bó với làng quê
+ Bảo vệ và giữ gìn nét đẹp truyền thống
+ …
– Trình bày được vai trò của tình yêu quê hương đất nước:
+ Là yếu tố quan trọng không thể thiếu trong mỗi con người.
+ Giúp cho mỗi người sống tốt hơn
+ Thúc đẩy sự phát triển của bản thân và cống hiến cho cộng đồng.
– Trình bày được bài học cá nhân.
=> Khẳng định lại ý nghĩa của quê hướng đối với mỗi người.
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Hình ảnh cửa sông trong bài thơ được miêu tả qua những phương diện nào?
- Phân tích ý nghĩa của hình ảnh “lá xanh mỗi lần trôi xuống”.
- Theo em, vì sao tác giả gọi cửa sông là “cửa nhưng không then khóa”?
- Nhận xét giọng điệu của bài thơ và tác dụng của giọng điệu đó.
- Qua bài thơ, em cảm nhận được “tấm lòng” của cửa sông như thế nào?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ hình ảnh cửa sông, em hãy liên hệ đến con người trong cuộc sống hôm nay.
- Trong xã hội hiện đại, việc “không quên cội nguồn” có còn ý nghĩa không? Vì sao?
- Em hãy liên hệ bài thơ Cửa sông với một tác phẩm văn học khác cũng nói về cội nguồn, quê hương.
- Theo em, mỗi học sinh cần làm gì để thể hiện lòng biết ơn đối với quê hương, gia đình?
- Em hãy viết 5–7 dòng trình bày suy nghĩ của mình về giá trị của cội nguồn trong cuộc sống con người.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Hình ảnh “cửa sông” trong bài thơ mang ý nghĩa biểu tượng gì?
A. Nơi giao thông đường thủy
B. Ranh giới giữa sông và biển
C. Con người khi trưởng thành nhưng vẫn nhớ cội nguồn
D. Vẻ đẹp thiên nhiên
→ Đáp án: C
Câu 2. Biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong bài thơ là gì?
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Hoán dụ
D. Điệp ngữ
→ Đáp án: B
Câu 3. Vì sao cửa sông “chẳng dứt cội nguồn”?
A. Vì sông không chảy ra biển
B. Vì sông còn quay lại núi
C. Vì luôn mang theo phù sa, kỉ niệm từ thượng nguồn
D. Vì biển níu giữ
→ Đáp án: C
Câu 4. Hình ảnh nào thể hiện rõ nhất đời sống sinh động nơi cửa sông?
A. Mây trắng
B. Cánh hoa
C. Cá đối, tôm rảo, thuyền đêm trăng
D. Núi non
→ Đáp án: C
Câu 5. Thông điệp chính của bài thơ là gì?
A. Miêu tả thiên nhiên
B. Ca ngợi biển cả
C. Nhắc nhở con người phải thủy chung, nhớ về cội nguồn
D. Giải thích hiện tượng tự nhiên
→ Đáp án: C
