Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Võ Thu Hương
- Sinh năm 1983, quê Nghệ An, hiện sống và làm việc tại TP. Hồ Chí Minh.
- Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn – Báo chí, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Nhà văn TP.HCM.
- Chị chuyên viết văn học thiếu nhi với giọng văn trong trẻo, tinh tế, giàu cảm xúc và giàu tính nhân văn.
- Tác phẩm của chị thường khai thác thế giới tâm hồn trẻ nhỏ, những kỉ niệm gia đình, những rung động hồn nhiên mà sâu sắc.
Tác phẩm: Con muốn làm một cái cây
- In trong tập truyện Góc nhỏ yêu thương (NXB Kim Đồng, 2018).
- Tác phẩm kể về kỉ niệm tuổi thơ của cậu bé Bum, gắn với cây ổi bên sân nhà cũ và hình ảnh ông nội hiền hậu.
- Câu chuyện giàu chất ký ức, thấm đượm tình cảm gia đình, cho thấy:
- Trẻ em luôn gắn bó sâu sắc với những gì thân thuộc.
- Một cái cây nhỏ cũng có thể trở thành ký ức thiêng liêng, tượng trưng cho hạnh phúc, yêu thương và tuổi thơ.
- Truyện gửi gắm thông điệp nhân văn về giá trị của gia đình, sự đồng hành và thấu hiểu của cha mẹ, cũng như tấm lòng trẻ thơ trong sáng.
Đọc hiểu bài Con muốn làm một cái cây
CON MUỐN LÀM MỘT CÁI CÂY
Đây là mùa đầu tiên cây ổi trước nhà thằng Bum bất ngờ ra hoa, bói quả. Đó quả là một sự kiện không hề nhỏ trong khu phố nhỏ này. Mấy năm trước cây ổi hầu như không ra trái (…). Mẹ đã mấy lần xúi ba chặt đi vì nghĩ đó là cây ổi điếc (…).
Ở phố, người ta chỉ trồng được những cái cây be bé, xinh xinh. Khoảnh đất trước nhà tổ dân phố đề nghị trồng hoa, ví dụ như là hoa bằng lăng, vừa cho bóng mát, vừa có hoa rất đẹp… Ông nội Bum kể, lúc bà tố trưởng dân phố nói vậy, ai nấy cũng chỉ nhớ tới cây bằng lăng. Và thế là một con phố dọc dài những cây hoa bằng lăng rất duyên. Lúc đó mẹ mang bầu, ông đã nghĩ tới một cây ổi. Một cây ổi có vẻ lạc lõng nhưng cũng không hề làm mất duyên con đường vì phía trước ông vẫn trồng bằng lăng, phịa trong sân nhà mới là chỗ đứng của cây ổi. Là bởi vì hồi nhỏ ba Bum vô cùng thích ổi, có thể ở suốt ngày chuyền từ cành này qua cành nọ và ngồi hàng ngày trên chạc ba cây hóng gió (…). Hết mùa hè thì người ba nó giống một con sóc đen trùi trũi hơn hẳn đám bạn. Ông muốn trồng ổi vì muốn có một cây như cái cây sum sê trong vườn nhà khi xưa để cho đứa nhỏ trong bụng mẹ sau khi chào đời có nơi leo trèo như ba nó. Với một đứa con trai nhỏ, chỉ cây ổi thôi cũng đã là thiên đường.
(…) Thằng Bum đã kê cho tụi bạn nghe câu chuyện ấy cả trăm lần. Nó tự hào khoe thêm, ngày mới hai, ba tuổi nó đã biết cùng ông bắt sâu cho cây, vì thế cây mới có thể trưởng thành như này.
Dĩ nhiên là vì có tao mới có cây ổi đầy trái này cho tụi mày ăn – Mũi nó hêch lên, mặt kênh kênh nhưng không đứa nào thấy ghét vì hương ổi chín tỏa lan trong sân nhà nó ngọt lịm. Nó lại là thằng bé cực thảo ăn với bạn bè.
Cây ổi của nhà thằng Bum có vẻ đẹp kỳ lạ nhất trái đất vì ông đã cố ý bấm cho cây, tỏa ra nhiều cành cao thấp vững chãi. Thằng Bum và bè bạn là trẻ con lớn lên ở phố nhưng vẫn có khả năng chuyền từ cành này qua cành khác nhẹ như sóc. Hái và chia nhau những trái chín thơm lừng. Ông nội bắc một chiếc ghế đẩu ra sân, rất gần cây ổi, ngồi nghe đài, đánh mắt nhìn theo trông chừng, cười rất hiền lành.
“Con muốn làm một cái cây. Con muốn làm cây ổi trong sân nhà cũ của con. Con muốn luôn bên đám bạn leo trèo mùa ổi chín và thấy ông con ngồi cười hiền lành bên gốc ổi..”
Một ngày kia, thằng Bum viết như thế trong bài văn cô giáo ra đề: “Em hãy nói về ước mơ của mình”. Cô nói, câu văn Bum viêt còn chưa thật chuẩn nhưng điều âý không quan trọng bằng việc nó làm cô cảm động rơi nước mắt. Cô bắt gặp sự cô đơn và tình cảm sâu sắc của nó trong ước muốn làm một cái cây.
Cây ôỉ trong sân nhà cũ, nó đã nhớ bao năm mà chẳng có dịp nào để nói ra. Đó là khi ba mẹ nó chuyển từ Sài Gòn xuống Vũng Tàu, để phù hợp với công việc kinh doanh du lịch của ba. Nhà cũ nơi con phố nhỏ đã bán sau ngày mãn tang ông nội. Tất cả đồ đạc dọn dẹp ra đi, chỉ có cây ôỉ ngồi lại trong sân trầm tư, lặng lẽ. Lúc ấy Bum chỉ ước ao rằng có thê đê tât cả đồ đạc của nó ở lại mà mang được cây ổi đi theo. Mẹ nói không thể nào đưa một cái cây đi theo khi nó đã ngần ấy năm cắm sâu rễ vào lòng đât. Và vì thế, lâu thật lâu rồi nó không có dịp gặp lại cái cây âý. Có lần lên Sài Gòn, nó xin ba ghé qua thăm lại cây ôỉ, gặp lại đám bạn hàng ngày vẫn cùng nhau leo trèo. Ba quá bận bịu nên không kịp đáp ứng mong muốn của nó…
Khi cô giáo điện thoại nói với mẹ về một cái cây, mẹ và ba đã ngay lập tức bàn nhau trồng một cây ổi trong sân nhà. Ba bắt đầu suy nghĩ về việc bấm cành khi cây ổi bén rễ sao cho khi nó lớn lên sẽ có những cành cao cành thấp thật dễ cho lũ trẻ leo trèo. Mẹ nói với Bum về kế hoạch sẽ mời những người bạn thân ngày xưa đến chơi và cùng nhau trèo hái, chia nhau những trái ổi thơm lừng và ngọt lịm. Sài Gòn có quá xa Vùng Tàu đâu, đám bạn của Bum chỉ lên xe cười nói ríu rít vài câu chuyện là đã đến nơi rồi. Phố cũ và phố mới thực ra sẽ chẳng cách xa khi mà vẫn nhớ về nhau.
Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước. Nó bỗng như nghe tiếng cười khanh khách, tiếng chòng ghẹo nhau của lũ bạn và nụ cười hiền hậu của ông trôi theo hương ôỉ chín ngọt lành…
(Võ Thu Hương, Góc nhỏ yêu thương, NXB Kim Đồng, 2018)
Chú thích Nhà văn Võ Thu Hương sinh năm 1983, quê quán Nghệ An, hiện nay đang sống tại TP.HCM. Chị tốt nghiệp Khoa Ngữ văn – Báo chí, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn TP.HCM. Phong cách nghệ thuật: Văn học thiếu nhi là đề tài mà Thu Hương theo đuổi lâu dài, bền bỉ nhất;
Truyện Con muốn làm một cái cây kể về kỉ niệm thời thơ ấu gắn bó với thiên nhiên, với người ông nhân hậu và ước mơ được sống trong một không gian quen thuộc của đứa trẻ.
Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 6 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Văn bản trên viết theo thể loại nào? Xác định kiểu văn bản? (1,0 điểm)
Câu 2: Chỉ ra phép liên kết trong đoạn văn: Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước. Nó bỗng như nghe tiếng cười khanh khách, tiếng chòng ghẹo nhau của lũ bạn và nụ cười hiền hậu của ông trôi theo hương ôi chín ngọt lành…(0,5điểm)
Câu 3. Hình ảnh cây ổi xuất hiện từ đầu đến cuối câu chuyện thể hiện ý nghĩa gì? (1,0 điểm)
Câu 4. Xét theo cấu tạo câu: “ Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước” là loại câu gì? Em hiểu tâm trạng của Bum trong câu đó như thế nào? (1,5 đ)
Câu 5: Tình cảm của tác giả thể hiện trong văn bản như thế nào? ( 0,5điểm)
Câu 6. Qua câu chuyện, tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì đến người đọc? Từ đó em rút ra bài học cho bản thân? (1,5 điểm)
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Văn bản viết thể loại: Truyện ngắn
– Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
Câu 2.
– Phép liên kết sử dụng trong đoạn văn: Phép thế:
– Nó thế Thằng Bum
Câu 3.
– Hình ảnh cây ổi xuất hiện từ đầu đến cuối như một minh chứng cho tình yêu thương của mọi người trong gia đình dành cho Bum.
Câu 4.
– Xét theo cấu tạo câu: Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước là câu ghép.
– Tâm trạng của Bum: Vui khi bố mẹ trồng một cây ổi trước nhà có thể rủ bạn bè thân ngày xưa đến chơi. Khóc vì cảm động trước sự quan tâm của bố mẹ đã giúp Bum thực hiện mơ ước.
Câu 5.
– Tác giả yêu mến trân trọng tình cảm gia đình và tình yêu thiên nhiên.
Câu 6.
– Qua câu chuyện tác giả muốn gửi đến người đọc thông điệp tình yêu thương, sự sẻ chia từ những điều nhỏ bé xung quanh chúng ta, từ những người yêu thương chúng ta trong gia đình.
HS tự rút ra bài học: Giá trị tình yêu thương gia đình, sự trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên….
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Vì sao cây ổi trở thành biểu tượng quan trọng nhất của tuổi thơ Bum? Em hãy phân tích chi tiết.
- Tâm lý trẻ thơ được tác giả thể hiện qua những chi tiết nào trong truyện?
- Hình ảnh ông nội có vai trò gì trong việc làm nổi bật chủ đề câu chuyện?
- Em cảm nhận gì về cách Bum nhớ lại cây ổi và tuổi thơ của mình? Giọng điệu ấy mang màu sắc nào?
- Chi tiết Bum viết trong bài văn “Con muốn làm một cái cây” có ý nghĩa nghệ thuật và ý nghĩa tâm lí gì?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Em có một ký ức tuổi thơ gắn với người thân hoặc một đồ vật, một không gian nào đó như Bum không? Hãy chia sẻ.
- Từ câu chuyện, em rút ra điều gì về tầm quan trọng của việc cha mẹ thấu hiểu cảm xúc trẻ nhỏ?
- Nếu em được trao cơ hội tạo lại một điều thân thuộc trong tuổi thơ, em sẽ chọn điều gì? Vì sao?
- Tại sao trẻ em dễ gắn bó với cây cối, vật nuôi hoặc những vật nhỏ bé trong nhà? Điều này nói gì về thế giới nội tâm của trẻ?
- Em nghĩ thế nào về quan niệm: “Tuổi thơ là nơi ta muốn trở về suốt đời”?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Kiểu văn bản của truyện Con muốn làm một cái cây là:
A. Miêu tả
B. Tự sự
C. Nghị luận
D. Thuyết minh
→ Đáp án: B
Câu 2. Phép liên kết trong đoạn “Nó bỗng như nghe tiếng cười…” là:
A. Lặp
B. Thế
C. Nối
D. Liệt kê
→ Đáp án: B
Câu 3. Hình ảnh “cây ổi” trong truyện chủ yếu tượng trưng cho:
A. Sự già nua
B. Niềm vui đơn giản
C. Kí ức tuổi thơ và tình thân
D. Cuộc sống thành thị
→ Đáp án: C
Câu 4. Câu “Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước” là:
A. Câu đơn
B. Câu phức
C. Câu ghép
D. Câu rút gọn
→ Đáp án: C
Câu 5. Thông điệp chính của truyện là:
A. Hãy chăm chỉ lao động
B. Hãy yêu thiên nhiên
C. Hãy trân trọng kỉ niệm và tình cảm gia đình
D. Hãy sống tự lập
→ Đáp án: C
