Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Tác giả: Huỳnh Như Phương
- Là Phó Giáo sư – Tiến sĩ, nhà nghiên cứu và phê bình văn học uy tín.
- Có nhiều năm giảng dạy tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh.
- Ông quan tâm sâu sắc đến văn hóa đọc, văn hóa sống và giáo dục con người hiện đại.
- Phong cách viết: giàu tính học thuật nhưng gần gũi, nhẹ nhàng, giàu chất suy tư và nhân văn.
2. Tác phẩm: Hãy cầm lấy và đọc
- Là tập tiểu luận – tản văn – nghị luận về sách, đọc sách, văn hóa đọc và lối sống trí thức.
- Văn bản Có chăng nghệ thuật đọc sách? bàn về:
- Cách con người đọc sách qua các thời đại
- Sự đa dạng trong thói quen đọc
- Quan niệm: đọc sách là một nghệ thuật gắn liền với nghệ thuật sống
Đọc hiểu bài Có chăng nghệ thuật đọc sách
Có chăng nghệ thuật đọc sách?
[…] (1) Với những nho sĩ thời xưa, đọc sách, bình văn nhiều khi là chuyện thiêng liêng, người ta chuẩn bịkhông gian và tâm thế thanh tịnh để thưởng ngoạn một cuốn sách; một căn phòng thanh vắng, một lư
trầm, y phục tề chỉnh.
(2) Trong thời đại công nghiệp và hậu công nghiệp ngày nay, sách cũng như một món hàng, thậm chí
là thức ăn nhanh, người ta tranh thủ những phút rảnh rỗi hiếm hoi trên tàu xe, trong phòng đợi nhà ga,
đọc để giải khuây, để giết thì giờ. Những người làm sách đã tìm các hình thức thuận lợi cho công chúng:
sách bỏ túi, sách truyện tranh có nhịp độ nhanh, sách ghi âm để mở nghe như nghe nhạc trên đường lái xe
hơi đến sở làm.
(3) Việc đọc sách là thói quen của từng người, không ai giống ai. Có những người kỹ tính giữ gìn cẩn
trọng từng cuốn sách, không làm nhàu nát, không dám viết hay ghi “nốt” gì trong sách, đánh dấu trang
sách đọc dở bằng tấm thẻ nhỏ chứ không dám gập nếp góc trang giấy làm đau sách. Lại có những người
cho rằng giá trị của sách là ở tinh thần của nó chứ không phải dáng vẻ bề ngoài, nên mình là chủ thì có
toàn quyền sử dụng: thoải mái gạch dưới những câu văn cần chú ý, ghi bên lề những dấu hỏi, dấu than,
những lời nhận xét, bình phẩm… Chúng ta có thể học hỏi được rất nhiều từ những “ghi chú bên lề” đó
trong tủ sách mà các danh nhân để lại.
[…] (4) Cách ngồi đọc sách cũng tùy thuộc vào loại sách và mục đích của việc đọc. Đọc sách khoa học kỹ
thuật, triết học… với mục đích nghiên cứu thì phải ngồi vào bàn nghiêm túc, tập trung tư tưởng, đôi khi
phải đứng dậy đi đi lại lại ngẫm nghĩ để tiêu hóa một ý tưởng, một luận điểm. Tương truyền rằng tấm
thảm trong phòng làm việc của Karl Marx in hằn dấu chân ông. Còn đọc thơ, đọc truyện để giải trí thì tha
hồ thoải mái: đọc khi nằm đợi giấc ngủ, lúc đi du lịch, trong buổi họp nhàm chán, khi chờ khám bệnh hay
xin giấy tờ…
(5) Nghệ thuật đọc sách chung quy là nghệ thuật sử dụng thời gian, thời gian học tập hay thời gian
giải trí. Đọc là cách nối dài sự hiện hữu của mình. Sách cũng như bạn, có bạn nghề nghiệp, có bạn tâm
giao, có bạn để tán dóc… Mình chọn bạn mà chơi và tùy theo bạn mà biết cách chơi. Không nên ép đọc
sách theo một kiểu nào, một khuôn khổ nào. Lâm Ngữ Đường khuyên ta: Lúc nào thấy thích đọc thì mở
sách ra mà đọc. Nói theo một truyện ngắn trào phúng của Aziz Nesin, nếu cứ chờ đến khi không có ruồi
bay, thì sẽ chẳng bao giờ làm được việc gì cả.
(6) Quan niệm và thị hiếu của người đọc dẫn đến cách chọn sách và đọc sách. Không phải ngẫu
nhiên mà khi được hỏi tại sao ông không thèm ghé mắt đến cuốn sách mọi người đang đổ xô tìm đọc, một
nhà văn trả lời: Tôi không đọc nó vì tôi biết cuộc đời ngắn lắm! Nói cho cùng, nghệ thuật đọc sách cũng
thể hiện nghệ thuật sống. Sống cho ra sống và sống một cách thoải mái, tự do, không gò bó, không chạy
theo những gì giả tạo ở ngoài bản thân mình.
(Trích Hãy cầm lấy và đọc – Huỳnh Như Phương, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2016, tr.18-20)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định vấn đề nghị luận của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra các luận điểm được tác giả triển khai trong văn bản.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp tư từ so sánh trong câu văn sau: Trong thời đại công nghiệp và
hậu công nghiệp ngày nay, sách cũng như một món hàng, thậm chí là thức ăn nhanh, người ta tranh thủ
những phút rảnh rỗi hiếm hoi trên tàu xe, trong phòng đợi nhà ga, đọc để giải khuây, để giết thì giờ.
Câu 4. Nhận xét về cách sử dụng bằng chứng trong đoạn (4).
Câu 5. Qua văn bản, anh/chị hãy nêu một vài cách đọc sách hiệu quả của bản thân (trình bày từ 5 – 7
dòng).
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Vấn đề nghị luận của văn bản: Nghệ thuật đọc sách/ Cách lựa chọn và
thưởng thức sách của con người trong thời hiện đại.
Câu 2.
Những luận điểm được tác giả triển khai trong văn bản:
– Sự thay đổi của quan niệm đọc sách theo thời đại.
– Thói quen đọc sách riêng của mỗi người.
– Cách đọc sách phụ thuộc vào loại sách và mục đích đọc.
– Nghệ thuật đọc sách là nghệ thuật sử dụng thời gian.
– Nghệ thuật đọc sách cũng thể hiện nghệ thuật sống.
Câu 3.
– Biện pháp tu từ so sánh: Sách được so sánh với món hàng, thức ăn
nhanh
– Tác dụng:
+ Nhấn mạnh thực trạng công nghiệp hóa trong việc đọc sách làm mất đi
giá trị tinh thần và ý nghĩa của việc đọc.
+ Thể hiện thái độ phê phán kín đáo nhưng sâu sắc của tác giả trước lối
đọc công nghiệp, hời hợt, thiếu chiều sâu, đồng thời bộc lộ sự tiếc nuối,
trăn trở về những thay đổi trong văn hóa đọc của con người hiện đại.
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho diễn đạt và lập luận.
Câu 4.
– Bằng chứng: Tấm thảm trong phòng làm việc của Karl Marx in hằn dấu
chân ông.
– Nhận xét:
+ Bằng chứng cụ thể, sinh động, xác thực.
+ Làm sáng tỏ luận điểm: Cách đọc phụ thuộc vào loại sách và mục đích
đọc.
+ Tăng tính thuyết phục, biểu cảm và truyền cảm hứng về tinh thần học
tập nghiêm túc, tập trung.
Câu 5.
– HS trình bày cách đọc sách theo quan điểm và kinh nghiệm của bản
thân phù hợp, hiệu quả.
– Sau đây là một vài gợi ý:
+ Lựa chọn sách phù hợp mục đích.
+ Đọc kết hợp với ghi chú, suy ngẫm, trao đổi.
+ Kết hợp giữa việc đọc để học và đọc để thư giãn.
+ Tạo không gian yên tĩnh cho việc đọc.
Hệ thống câu hỏi mở rộng
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
(5 câu tự luận)
- Theo tác giả, vì sao đọc sách không thể áp dụng một khuôn mẫu chung cho tất cả mọi người?
- Tác giả đã nhìn nhận sự thay đổi trong cách đọc sách của con người hiện đại như thế nào?
- Câu nói “Nghệ thuật đọc sách cũng thể hiện nghệ thuật sống” có ý nghĩa gì?
- Anh/chị có đồng tình với quan điểm “sách cũng như bạn” không? Vì sao?
- Văn bản gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về thái độ của giới trẻ hiện nay đối với việc đọc sách?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng
(5 câu tự luận)
- Trong thời đại công nghệ số, làm thế nào để giữ được thói quen đọc sách hiệu quả?
- Anh/chị hãy kể một trải nghiệm đọc sách đáng nhớ của bản thân và lí do.
- So sánh cách đọc sách của người xưa và người nay qua văn bản.
- Theo anh/chị, đọc sách giấy và đọc sách điện tử có gì khác nhau về trải nghiệm?
- Hãy đề xuất một giải pháp để xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường hiện nay.
C. Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Vấn đề trung tâm của văn bản là:
A. Cách in ấn sách
B. Giá trị của sách
C. Nghệ thuật đọc sách
D. Sách cổ và sách mới
→ Đáp án: C
Câu 2. Tác giả cho rằng đọc sách hiện đại giống “thức ăn nhanh” vì:
A. Sách kém chất lượng
B. Người đọc thiếu tập trung, đọc vội vàng
C. Sách rẻ tiền
D. Người ta không thích sách
→ Đáp án: B
Câu 3. Việc nhắc đến Karl Marx nhằm:
A. Tôn vinh ông
B. Minh họa cho cách đọc nghiêm túc
C. Kể chuyện lịch sử
D. Phê phán học giả
→ Đáp án: B
Câu 4. Theo văn bản, đọc sách nên:
A. Theo khuôn mẫu
B. Theo số đông
C. Phù hợp với cá nhân
D. Theo trào lưu
→ Đáp án: C
Câu 5. Thông điệp chính của văn bản là:
A. Hãy đọc thật nhiều sách
B. Hãy đọc đúng cách, phù hợp với bản thân
C. Chỉ nên đọc sách khoa học
D. Không nên đọc sách giải trí
→ Đáp án: B
