Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Phạm Sông Hồng
- Phạm Sông Hồng là một cây bút viết truyện ngắn, tản văn giàu cảm xúc, thường viết về cuộc sống bình dị và những suy tư sâu lắng.
- Các tác phẩm của ông thường nhẹ nhàng nhưng giàu chất triết lí, giúp người đọc suy ngẫm về ký ức, thời gian và giá trị sống.
Tác phẩm: Chiều dày của bức tường
- Xuất xứ: Truyện nằm trong Tuyển tập truyện ngắn hay Việt Nam dành cho thiếu nhi, tập 3, do Trần Hoài Dương tuyển chọn, NXB Trẻ, 2016.
- Thể loại: Truyện ngắn giàu chất trữ tình – hoài niệm.
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm và suy tư.
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất – nhân vật “tôi”.
- Chủ đề:
Qua những thay đổi của căn phòng cũ và bức tường gắn với bao lớp kỉ niệm, tác phẩm khơi gợi suy nghĩ về giá trị của ký ức, sự tiếp nối giữa các thế hệ, và sự lắng đọng của thời gian trong những không gian quen thuộc của đời sống.
Đọc hiểu bài Chiều dày của bức tường
CHIỀU DÀY CỦA BỨC TƯỜNG
Chỗ này ngày xưa tôi treo một bức tranh phong cảnh.
Bức tranh ấy đã làm tôi như được gần thiên nhiên hơn giữa các toà nhà khối hộp góc cạnh khô khan và đơn điệu.
Còn bây giờ chị treo ở đấy cái lồng bàn nhựa xanh.
Chỗ kia là chỗ của chiếc lá phong tôi mang từ Nga về với bao kỉ niệm. Rồi gió to, rồi nắng to, rồi độ ẩm lớn, tất cả đã ập tới đập vào cái lá mỏng manh ấy cho đến khi nó chỉ còn là những cái gân nhỏ xíu yếu ớt và cuối cùng tan ra, bay đi. Nhưng với tôi bao giờ chiếc lá phong vẫn cứ ở chỗ đó, ở chỗ của nó.
Còn bây giờ cái tủ đã che kín khoảng tường ấy.
Chỗ kia nữa với những dáng người buồn vui trên bức tường, có được từ những lần tôi nhìn rất lâu vào những vệt vôi vô tình và tưởng tượng ra, nay phủ lớp ve xanh.
Chẳng còn ở đấy dáng người giống dáng tôi hồi bé. Không thấy đâu hai mái đầu đang chụm lại thì thẩm. Cái mũi cao hếch với hàng mi rợp buồn ở góc tường kia làm tôi thẫn thờ bao lần giờ nơi nao?
Tất cả, tất cả đều xa lạ, xa lạ quá…
Cuộc đến thăm căn phòng cũ đã không như tôi tưởng.
[…] Về đến nhà mình, nhìn mọi vật trong phòng, tôi bỗng nhớ tới người chủ cũ của nó. Không biết chỗ hiện nay tôi đặt giá sách người chủ cũ đã gửi gắm tình cảm gì vào đó? Bức tường ấy đã chứng kiến những gì trong phần đời của họ?Chẳng hiểu lớp vôi quét đã phủ lên những kỉ niệm nào của người chủ trước đây?
Rồi tôi chợt giật mình nhận ra: Lớp kỉ niệm của tôi trên những bức tường sẽ luôn nằm ở giữa lớp kỉ niệm của người đến trước và người đến sau tôi.
Và những bức tường cứ dày lên cùng với những lớp kỉ niệm ấy.
(Phạm Sông Hồng, Chiều dày của bức tường, Trần Hoài Dương tuyển chọn, Tuyển tập truyện ngắn hay Việt Nam dành cho thiếu nhi, tập 3, NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 2016)
Câu 1(0,5 điểm) Xác định chủ đề và ngôi kể của câu chuyện?
Câu 2 (1,0 điểm) Xét về mục đích nói, những câu in đậm thuộc kiểu câu gì? Theo em tác giả sử dụng kiểu câu đó có ý nghĩa như thế nào với việc thể hiện chủ đề câu chuyện?
Câu 3 (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về nhan đề “Chiều dày của bức tường”?
Câu 4 (0,5 điểm) Câu văn “Nhưng với tôi bao giờ chiếc lá phong vẫn cứ ở chỗ đó, ở chỗ của nó.” đã cho thấy thái độ như thế nào của nhân vật tôi với những kỉ niệm, những kí ức của mình?
Câu 5 (1,0 điểm) Từ câu chuyện trên, em hãy liên hệ với thực tế và viết một đoạn văn 5 – 7 câu nêu suy nghĩ của mình về việc cần biết trân trọng kí ức, kỉ niệm của chính mình.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Chủ đề của chuyện: Sự thay đổi và ý nghĩa của những kí ức, những kỉ niêm qua thời gian
– Ngôi kể thức nhất
Câu 2.
– Những câu in đậm trong đoạn văn thuộc kiểu câu câu hỏi (câu nghi vấn).
– Mục đích sử dụng các câu nghi vấn này là để thể hiện sự suy tư, trăn trở của nhân vật chính về những kỷ niệm đã qua và sự thay đổi của không gian sống từ đó góp phần làm rõ chủ đề của câu chuyện.
Câu 3.
+ Nhan đề “Chiều dày của bức tường” mang một ý nghĩa tượng trưng sâu sắc, thể hiện sự tích lũy của những ký ức và kỷ niệm qua thời
+ Bức tường dày lên không chỉ bởi những lớp vôi, mà còn bởi sự tiếp nối không ngừng của các thế hệ, mỗi thế hệ để lại dấu ấn riêng của mình trên bức tường. Bức tường dày lên cũng là biểu hiện của sự gắn bó tình cảm của mỗi người với không gian sống của mình. Những kỷ niệm được ghi dấu trên tường thể hiện tình cảm, những hoài niệm và cả sự tiếc nuối khi không gian thay đổi.
Câu 4.
câu văn cho thấy nhân vật “tôi” có thái độ trân trọng, lưu giữ và hoài niệm về những kỷ niệm của mình, dù hiện thực xung quanh có thay đổi. Nhân vật cố gắng bảo vệ và duy trì những ký ức quý giá trong tâm hồn, kháng cự lại sự thay đổi và xa lạ của hiện tại.
Câu 5.
HS viết 1 đoạn văn làm rõ việc trân trọng những kí ức và kỉ niệm của chính mình là điều cần thiết:
Gợi ý:
– Việc trân trọng ký ức và kỷ niệm của chính mình là vô cùng quan trọng vì đó là những mảnh ghép làm nên con người chúng ta hiện tại.
+ Ký ức và kỷ niệm không chỉ là những khoảnh khắc đã qua mà còn là bài học, là kinh nghiệm sống quý giá giúp chúng ta trưởng thành.
+ Chúng mang lại cảm giác thân thuộc, an ủi và niềm vui khi chúng ta nhớ lại những khoảng thời gian đẹp.
+ Đồng thời, trân trọng ký ức cũng giúp chúng ta giữ vững bản sắc và cội nguồn, không bị lạc lõng trong dòng chảy không ngừng của cuộc sống hiện đại. Việc lưu giữ và trân trọng kỷ niệm còn giúp chúng ta biết ơn những người đã đồng hành, chia sẻ và tạo nên những kỷ niệm ấy.
– Vì vậy, hãy biết nâng niu và gìn giữ những kỷ niệm, bởi chúng là tài sản vô giá, không thể thay thế trong cuộc đời mỗi người.
Câu hỏi mở rộng
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
Câu 1. Vì sao nhân vật “tôi” cảm thấy mọi thứ trong căn phòng cũ trở nên xa lạ? Em hãy phân tích cảm xúc đó.
Câu 2. Phân tích tác dụng của biện pháp liệt kê trong đoạn: “Chỗ này… cái lồng bàn nhựa xanh; Chỗ kia… cái tủ đã che kín; Chỗ kia nữa… phủ lớp ve xanh.”
Câu 3. Vì sao nhân vật “tôi” vẫn luôn cảm thấy chiếc lá phong “ở chỗ của nó”, dù thực tế đã biến mất?
Câu 4. Chi tiết nào trong đoạn trích thể hiện sự tiếc nuối của nhân vật trước sự thay đổi? Hãy phân tích.
Câu 5. Tác phẩm khơi dậy trong em suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa vật dụng – không gian sống – kỉ niệm con người?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
Câu 1. Hãy kể về một đồ vật trong nhà gắn với kỉ niệm quan trọng đối với em và giải thích vì sao em luôn nhớ đến nó.
Câu 2. Theo em, vì sao con người càng lớn tuổi càng muốn “tìm về những ký ức cũ”?
Câu 3. Liên hệ văn bản với một tác phẩm khác viết về ký ức (ví dụ: “Tôi đi học” – Thanh Tịnh, “Trong lòng mẹ” – Nguyên Hồng). Hãy nêu điểm gặp gỡ trong cách nhìn nhận về quá khứ.
Câu 4. Hãy cho biết việc thay đổi không gian sống (bày trí, sơn sửa…) có ảnh hưởng đến cảm xúc của con người hay không. Giải thích.
Câu 5. Nếu một ngày quay lại mái trường tiểu học cũ, em nghĩ mình sẽ thấy điều gì đã thay đổi? Điều đó gợi cho em suy nghĩ gì?
Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Tác phẩm được kể theo ngôi nào?
A. Ngôi thứ hai
B. Ngôi thứ nhất
C. Ngôi thứ ba toàn tri
D. Ngôi thứ ba khách quan
→ Đáp án: B
Câu 2. Đối tượng gợi hoài niệm mạnh mẽ nhất đối với nhân vật “tôi” là:
A. Cánh cửa phòng
B. Chiếc lá phong
C. Cái bàn học
D. Lớp ve tường mới
→ Đáp án: B
Câu 3. Hình ảnh “bức tường” trong truyện mang ý nghĩa chủ yếu là:
A. Một vật trang trí
B. Một biểu tượng cho sự kiên cố
C. Một nơi chứng kiến bao lớp ký ức của con người
D. Một phần kiến trúc đơn thuần
→ Đáp án: C
Câu 4. Kiểu câu được sử dụng trong các câu in đậm chủ yếu là:
A. Câu nghi vấn
B. Câu cảm thán
C. Câu cầu khiến
D. Câu trần thuật
→ Đáp án: A
Câu 5. Câu văn “Tất cả, tất cả đều xa lạ…” thể hiện cảm xúc gì?
A. Phấn khởi
B. Ngạc nhiên thú vị
C. Bâng khuâng, tiếc nuối
D. Tức giận
→ Đáp án: C
