Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Sương Nguyệt Minh
- Sương Nguyệt Minh (tên thật: Nguyễn Ngọc Sơn), sinh năm 1958.
- Quê quán: Ninh Bình.
- Ông là:
- Nhà văn, nhà báo, từng là người lính trong quân đội.
- Có nhiều sáng tác viết về người lính, gia đình, hậu chiến và đời sống xã hội đương đại.
- Văn phong:
- Chân thực, đời thường
- Giàu cảm xúc, đi sâu vào xung đột tâm lí con người
- Thể hiện rõ những trăn trở của con người trong xã hội hiện đại
- Tác phẩm tiêu biểu:
- Cha tôi
- Miền hoang
- Người ở bến sông Châu
- Dị hương
Tác phẩm Cha tôi
- Thể loại: Truyện ngắn (tự sự hiện đại).
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự, kết hợp miêu tả, biểu cảm.
- Nội dung chính:
- Kể về mối quan hệ căng thẳng, xung đột giữa người cha – cựu chiến binh và người con trai trẻ trong đời sống hậu chiến.
- Qua đó làm nổi bật:
- Tình cha sâu nặng nhưng thể hiện bằng cách nghiêm khắc
- Sự nông nổi, bồng bột của tuổi trẻ
- Giá trị:
- Giá trị nhân văn: Ca ngợi tình cha con thầm lặng, sâu sắc
- Giá trị giáo dục: Nhắc nhở con cái biết yêu thương, trân trọng, thấu hiểu cha mẹ
Đọc hiểu bài Cha tôi
Cha tôi
Nhà tôi có bốn người.
Cha tôi thế hệ 5X, chớm già. Hơn nửa thế kỉ có mặt trên đời thì bốn mươi năm
cha mặc áo nhà binh, cầm súng và xa nhà. Mẹ thế hệ 6X, sinh sau cha hơn một giáp,
luôn chịu cảnh xa chồng. Chị Mai tôi thế hệ 7X đã gần ba mươi tốt nghiệp đại học, chị đi làm cho một doanh nghiệp Nhật Bản, suốt ngày ăn cơm tiệm.
Tôi, thế hệ 8X, mười chín tuổi, tốt nghiệp phổ thông hạng làng nhàng, thi vào đại học hai lần đều trượt. Sống theo ý mình luôn là cảm hứng thường trực và tự do muôn năm. Sống tự do theo ý thích, tôi suốt ngày chơi bời, đàn đúm. …đầu tóc thì đổi kiểu xoành xoạch, hết nhuộm hoe hoe vàng lại hấp màu lông chuột.
Cha khoác ba lô về hẳn nhà, nghỉ hưu. Một ba lô quân phục màu phân ngựa. Hai đôi giầy đen một cũ một mới. Một mũ kê pi. Chín cái huân, huy chương đỏ rực, vàng chóe. Một đôi dép đúc mòn vẹt gót. Nghe nói cha cất giữ từ hồi ở Trường Sơn.
(…) Đến tận lúc về, con bé bạn tôi còn chưa hết hãi:
– Khiếp! Ông già mày ghê quá. Hỏi tao mà cứ như mật thám hỏi cung các chiến sĩ
cộng sản trong nhà tù đế quốc thực dân ấy.
– Bố tao nghiêm thế. Nhưng mà thương vợ con và mọi người lắm.
– Tao đếch thích kiểu thương ấy. Bận sau nếu có chuyện gì tao với mày ra quán cà phê cho tiện.
Cánh cổng khép lại. Tôi mang theo nỗi ấm ức của thằng con trai mới lớn.
– Cha cứ làm kiểu này thì con hết bạn, hết chỗ chơi. Từ bây giờ có giời bảo cũng chẳng đứa nào dám đến nhà mình nữa.
– Mẹ con con ăn uống, đi lại, ngủ nghỉ, chơi bời không ổn chút nào. Ma túy, tệ nạn xã hội đầy ra đấy. Các con còn non nớt. Rất dễ sa ngã.
Tôi tức quá cãi lại:
– Bao nhiêu năm qua không có cha, mẹ con con vẫn sống tốt cơ mà. Cả cuộc đời cha ở trong quân đội, ngoài việc sinh bọn con ra cha đã làm được cái gì cho cái nhà này
chưa mà cha trách mắng mọi người…
Nói chưa dứt, mắt tôi đã hoa cả lên. Một cái tát nổ đom đóm mắt từ bàn tay thô ráp
quen cầm súng nhà binh. Tôi ngã dúi. Cha quát to:
– Chả nhẽ cha đi bộ đội bao nhiêu năm cống hiến cho đất nước là để cho con nói với
cha bằng cái giọng chợ giời ấy hả? Bà ấy đâu rồi? Con hư tại mẹ.
Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà. Bà tôi mất từ lâu lắm rồi còn mẹ ở cửa hàng mỹ phẩm
vẫn chưa về, chị Mai ngoan ngoãn thì đi học thêm Anh văn. Dường như lòng tự trọng
của đứa con trai mới lớn chấm hết. Tất cả kìm hãm, dồn nén sự khó chịu của tôi từ lúc cha về đã quá đủ. Cha – một người cha đi biền biệt bao nhiêu năm để rồi bỗng dưng về nhà xới tung lên mọi thứ với kỷ luật nhà binh. Tôi nói với cha:
– Thôi cha! Đừng bao giờ nói với con về những ngày tháng cha đi bộ đội. Thời oai
hùng xa lắm lắm rồi, cha ạ.
Sắc mặt của cha tôi đỏ hồng lại tím nhanh dễ sợ. Môi ông lắp bắp:
– Mà… mày… nói… ca… cái… gì?
Ông ôm đầu, đau đớn, ngồi phịch xuống giường gấp.
– Chẳng có gì cả! Con nói là, – Tôi nhấn mạnh từng chữ – con chán ghét cha và cả những điều cha nghĩ, những gì cha nói và cha làm. Cha đã biến cả nhà ta thành trại
lính.
Tôi cãi lại cha và tôi lao khỏi nhà. Tôi bỏ đi lang thang trên phố. Đêm tôi không về. Sau này, khi “trời yên biển lặng”, tôi mới biết: Suốt đêm ấy, cha lo lắng sợ tôi dạt vòm đi bụi đời. Ông điện thoại báo hung tin về thằng con quý tử bỏ nhà cho bạn bè, đồng đội đã phục viên, xuất ngũ, nghỉ hưu biết. Người nọ vội vã gọi người kia lan truyền theo cấp số nhân, như thể chiến tranh sắp nổ ra, huy động gần hết một “tiểu đoàn quân” đi tìm… tôi.
Trích Cha tôi, Sương Nguyệt Minh, vănnghe.ninhbinh.gov.vn
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là?
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Biểu cảm
D. Thuyết minh
Câu 2. Xác định ngôi kể của văn bản.
A. Ngôi thứ ba
B. Ngôi thứ hai
C. Ngôi thứ nhất
D. Có sự chuyển đổi ngôi kể
Câu 3. Hình ảnh người bố trong đoạn trích hiện lên trong cảm nhận của nhân vật tôi như thế nào?
A. Một người lãng mạn
B. Rất nghiêm khắc
C. Nghiêm khắc nhưng thương vợ con và mọi người
D. Hay tếu, trêu đùa
Câu 4. Nhân vật tôi đã nhận ra điều gì sau hôm cãi lại cha và bỏ đi lang thang trên phố?
A. Sự ghét bỏ của cha
B. Tình yêu thương của cha
C. Sự thù hận của mọi người
D. Tình yêu của mẹ
Câu 5 (0,5 điểm) Từ khi người cha về nghỉ hưu, cuộc sống của gia đình đặc biệt là nhân vật tôi có gì thay đổi?
Câu 6 (1,0 điểm) Em có nhận xét gì về thái độ của nhân vật Tôi trong câu nói:
“- Chẳng có gì cả! Con nói là, – Tôi nhấn mạnh từng chữ – con chán ghét cha và cả
những điều cha nghĩ, những gì cha nói và cha làm. Cha đã biến cả nhà ta thành trại
lính”
Câu 7 (1,0 điểm) Tình cảm của người cha dành cho con trong văn bản có gì đặc biệt?
Câu 8 (0,5 điểm) Em rút ra được bài học gì từ câu chuyện trên?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
A. Tự sự
Câu 2
C. Ngôi thứ nhất
Câu 3
C. Nghiêm khắc nhưng thương vợ con và mọi người
Câu 4
B. Tình yêu thương của cha
Câu 5
Từ khi người cha về nghỉ hưu, cuộc sống của gia đình và nhân vật tôi có nhiều sự thay đổi:
– Bỗng dưng về nhà xới tung lên mọi thứ với kỷ luật nhà binh.
– Cha đã biến cả nhà ta thành trại lính.
Câu 6
Thái độ của người con qua câu nói “- Chẳng có gì cả! Con nói là, – Tôi nhấn mạnh từng chữ – con chán ghét cha và cả
những điều cha nghĩ, những gì cha nói và cha làm. Cha đã biến cả nhà ta thành trại lính”:
– Sự hỗn láo với người cha.
– Sự vô ơn với những người đi trước.
– Sự nông nổi của tuổi trẻ.
….
Câu 7
Tình cảm của người cha đối với con:
– Sự nghiêm khắc mong con có thể tránh xa những thói hư tật xấu trong xã hội, trở thành người có ích.
– Đau lòng khi nghe con buông những lời lẽ cay đắng và tự trách khi đánh đứa con của mình.
– Thao thức, tìm kiếm khi nhân vật tôi bỏ nhà đi.
Câu 8
Bài học:
– Sự biết ơn
– Tình cha con
– …
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
- Phân tích hình ảnh người cha trong văn bản Cha tôi và làm rõ những nét tính cách tiêu biểu.
- Em hãy chỉ ra nguyên nhân dẫn đến xung đột giữa người cha và nhân vật “tôi”.
- Qua diễn biến tâm lí của nhân vật “tôi”, em nhận xét gì về tâm lí của người trẻ trong xã hội hiện đại?
- Theo em, chi tiết người cha huy động bạn bè, đồng đội đi tìm con có ý nghĩa gì?
- Em cảm nhận như thế nào về nhan đề Cha tôi? Vì sao tác giả lại đặt nhan đề như vậy?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng
- Từ câu chuyện trong văn bản, em rút ra bài học gì trong cách ứng xử với cha mẹ?
- Liên hệ mối quan hệ cha – con trong văn bản với thực tế cuộc sống gia đình hiện nay.
- Nếu đặt mình vào vị trí của nhân vật “tôi”, em sẽ làm gì để giải quyết mâu thuẫn với cha?
- Theo em, vì sao nhiều bậc cha mẹ thường chọn cách nghiêm khắc để thể hiện tình yêu thương?
- Em hãy chia sẻ một kỉ niệm hoặc suy nghĩ của bản thân về tình cảm gia đình mà em trân trọng nhất.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng
Câu 1. Nguyên nhân sâu xa của mâu thuẫn giữa cha và con trong văn bản là gì?
A. Khoảng cách thế hệ
B. Khác biệt về lối sống và suy nghĩ
C. Hoàn cảnh gia đình
D. Cả A và B
Đáp án: D
Câu 2. Chi tiết người cha từng đi bộ đội nhiều năm có ý nghĩa gì?
A. Giải thích tính cách nghiêm khắc của người cha
B. Làm nổi bật sự hi sinh thầm lặng
C. Là cơ sở để hiểu tình yêu thương con sâu sắc
D. Cả A, B, C
Đáp án: D
Câu 3. Nhân vật “tôi” được khắc họa chủ yếu qua yếu tố nào?
A. Ngoại hình
B. Lời nói và hành động
C. Miêu tả thiên nhiên
D. Hoàn cảnh xã hội
Đáp án: B
Câu 4. Thông điệp chính mà văn bản gửi gắm là gì?
A. Cha mẹ luôn đúng
B. Con cái không nên cãi lời
C. Cần sự thấu hiểu, cảm thông giữa các thế hệ trong gia đình
D. Kỷ luật là quan trọng nhất
Đáp án: C
Câu 5. Giá trị nổi bật nhất của văn bản Cha tôi là:
A. Giá trị giải trí
B. Giá trị hiện thực
C. Giá trị nhân văn, giáo dục tình cảm gia đình
D. Giá trị lịch sử
Đáp án: C