Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Ca Tây
- Ca Tây là một tác giả đương đại Trung Quốc, nổi tiếng với những tác phẩm truyền cảm hứng về lối sống, sự kỉ luật, động lực và phát triển bản thân.
- Văn phong nhẹ nhàng, gần gũi nhưng có sức thuyết phục mạnh mẽ, đặc biệt hướng đến độc giả trẻ.
Tác phẩm: Càng kỷ luật, càng tự do
- Xuất bản tại Việt Nam năm 2022 (Tuyết Mai dịch, NXB Thế giới).
- Thuộc thể loại sách kỹ năng sống – truyền cảm hứng, tập trung bàn về tầm quan trọng của tự kiểm soát, rèn luyện kỷ luật trong hành trình trưởng thành của mỗi người.
- Tư tưởng chính: Tự do không đến từ buông thả, mà đến từ khả năng tự quản lý bản thân.
- Đoạn trích trong đề nằm trong phần mở đầu, nhấn mạnh tác hại của sự lười nhác, buông thả và khẳng định người mạnh mẽ nhất là người làm chủ được chính mình.
Đọc hiểu bài Càng kỷ luật, càng tự do
Kỉ luật rất khó, bởi sự mê hoặc của lười nhác quá lớn, nằm dài trên sô pha xem bộ phim truyền hình thật thoải mái biết bao, ôm điện thoại lướt Weibo(1) mới dễ chịu làm sao. Thế nhưng, niềm vui ngắn ngủi này thực chất lại là một loại trầm luân biến tướng, chỉ có thể mang đến sự chậm chạp trong tư duy, bệnh tật cho cơ thể và sự cằn cỗi cho tâm hồn.
Sống trong sự nhàn nhã lâu ngày, những người lười nhác sẽ ngày càng trở nên tạm bợ, không có hoài bão, không có lý tưởng. Những người chần chừ sẽ quen với việc tìm muôn vàn cớ khác nhau để tự an ủi mình. Những người ăn uống không điều độ, không có thời gian làm việc và nghỉ ngơi nhất định, cuộc sống không có quy hoạch sẽ gặp rất nhiều sai sót trong công việc và phiền não trong cuộc sống.
George Bernard Shaw từng nói:“Biết tự kiểm soát bản thân là bản năng của người mạnh mẽ nhất”. Ngược lại, người không biết tự khống chế bản thân, cuối cùng sẽ mất đi cả thế giới này.
(Trích Càng kỷ luật, càng tự do, Ca Tây (Tuyết Mai dịch), NXB Thế giới, 2022, tr.15)
(1) Một trang mạng xã hội của Trung Quốc, giống như Facebook
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định luận đề của văn bản trên.
Câu 2. (0,5 điểm) Theo đoạn trích, sống trong sự nhàn nhã lâu ngày, những người lười nhác sẽ ngày càng trở nên như thế nào?
Câu 3. (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào về câu nói của George Bernard Shaw trong đoạn trích trên: Biết tự kiểm soát bản thân là bản năng của người mạnh mẽ nhất.
Câu 4. (1,0 điểm) Hiệu quả của biện pháp tu từ liệt kê được sử dụng trong câu văn sau: Thế nhưng, niềm vui ngắn ngủi này thực chất lại là một loại trầm luân biến tướng, chỉ có thể mang đến sự chậm chạp trong tư duy, bệnh tật cho cơ thể và sự cằn cỗi cho tâm hồn.
Câu 5. (1,0 điểm) Qua đoạn trích trên em rút ra được những bài học gì?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
– Luận đề của văn bản: bàn về tác hại của sự thiếu kỉ luật.
Câu 2.
– Theo đoạn trích, sống trong sự nhàn nhã lâu ngày, những người lười nhác sẽ ngày càng trở nên tạm bợ, không có hoài bão, không có lý tưởng.
Câu 3.
* Học sinh có thể diễn đạt cách khác mà vẫn đảm bảo nội dung tương đương. Dưới đây là gợi ý:
– Khẳng định kiểm soát bản thân là một điều rất khó để thực hiện. Biết tự kiềm chế bản thân là đã vượt qua được chính bản thân mình, chứng tỏ được sức mạnh tiềm ẩn bên trong bản thân mình.
– Thể hiện thái độ tôn trọng, ngưỡng mộ, ngợi ca những người biết tự kiểm soát bản thân để sống có kỉ luật; mong muốn mọi người biết kiểm soát bản thân.
Câu 4.
* Biện pháp tu từ liệt kê: chậm chạp trong tư duy, bệnh tật cho cơ thể, cằn cỗi cho tâm hồn.
* Hiệu quả biểu đạt:
– Giúp cho sự diễn đạt thêm sinh động, hấp dẫn, tạo nhịp điệu cho câu văn, gây ấn tượng với người đọc.
– Diễn tả đầy đủ, cụ thể, sâu sắc hậu quả của sự lười nhác, sống không có kỉ luật.
– Thể hiện thái độ lo sợ trước những tác hại khôn lường của sự lười nhác, sống không có kỉ luật; mong muốn mọi người sống có kỉ luật.
Câu 5.
* Học sinh có thể đưa ra nhiều bài học khác nhau song cần phù hợp với nội dung đoạn trích.
* Có thể là:
– Nhận thức được sống kỉ luật có ý nghĩa to lớn đối với cuộc sống và sự thành công của con người.
– Nhận thức được sự lười nhác sẽ đem đến hậu quả rất lớn với trí tuệ, sức khỏe, là nguyên nhân dẫn đến thất bại trong cuộc sống.
– Cần rèn luyện lối sống kỉ luật, biết tự kiềm chế bản thân.
– Trân trọng, yêu mến những người biết sống có kỉ luật.
– …
* Lưu ý:
– Học sinh trả lời được ba trong số các bài học trên: cho điểm tối đa.
– Học sinh trả lời được hai trong số các bài học trên: cho 0,5 điểm.
– Học sinh trả lời được một trong số các bài học trên: cho 0,25 điểm.
– Học sinh có thể có cách diễn đạt riêng hoặc đưa ra các bài học khác: giáo viên linh động chấm điểm dựa trên sự hợp lý, thuyết phục của câu trả lời.
Bộ câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi Nội dung – Tư duy – Cảm nhận (5 câu)
- Qua đoạn trích, em hãy phân tích vì sao tác giả cho rằng những niềm vui ngắn ngủi như xem phim, lướt mạng có thể trở thành “một loại trầm luân biến tướng”.
- Tác giả đã sử dụng hình ảnh nào để khắc họa hậu quả của việc thiếu kỉ luật? Những hình ảnh đó gợi cho em suy nghĩ gì về lối sống buông thả của một bộ phận giới trẻ hiện nay?
- Phân tích quan điểm của tác giả về mối quan hệ giữa “kỷ luật” và “tự do” qua đoạn trích.
- Nhận xét giọng điệu trong đoạn văn: nghiêm khắc, cảnh báo nhưng vẫn mang tính động viên. Điều này có tác dụng gì trong việc thuyết phục người đọc?
- Theo em, vì sao tác giả nhấn mạnh rằng người không biết tự khống chế bản thân “cuối cùng sẽ mất đi cả thế giới này”? Ý nghĩa triết lý của câu nói là gì?
B. Câu hỏi Liên hệ – Vận dụng (5 câu)
- Từ đoạn trích, em hãy liên hệ một trải nghiệm cá nhân cho thấy sự lười nhác đã từng ảnh hưởng tiêu cực đến học tập hoặc cuộc sống của em.
- Hãy kể về một lần em đặt ra kỷ luật cho bản thân và thành công. Điều đó giúp em thay đổi như thế nào?
- Theo em, trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh, làm thế nào để người trẻ kiểm soát bản thân trước sự hấp dẫn của các thiết bị điện tử?
- Liên hệ đoạn trích với một tác phẩm văn học em đã học có cùng nội dung về rèn luyện bản thân (ví dụ: “Bàn về đọc sách” của Chu Quang Tiềm; “Đức tính giản dị của Bác Hồ”…). Nêu điểm tương đồng về tư tưởng.
- Nếu được viết một thông điệp gửi đến bạn bè để khuyến khích họ sống có kỷ luật, em sẽ viết gì?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Biện pháp tu từ chính được dùng trong câu:
“mang đến sự chậm chạp trong tư duy, bệnh tật cho cơ thể và sự cằn cỗi cho tâm hồn” là:
A. So sánh
B. Liệt kê
C. Ẩn dụ
D. Nhân hóa
→ Đáp án: B
Câu 2. Tác giả cho rằng sự nhàn nhã lâu ngày khiến con người trở nên:
A. Tự tin và độc lập
B. Linh hoạt và sáng tạo
C. Tạm bợ, không có hoài bão, không có lý tưởng
D. Năng động và mạnh mẽ
→ Đáp án: C
Câu 3. Ý nghĩa nổi bật của câu nói George Bernard Shaw là:
A. Kiểm soát bản thân là điều dễ dàng ai cũng làm được
B. Người mạnh mẽ nhất là người đánh bại người khác
C. Tự kiểm soát là sức mạnh cốt lõi giúp con người thành công
D. Tự do đến từ lười nhác và buông thả
→ Đáp án: C
Câu 4. Theo đoạn trích, niềm vui ngắn ngủi do buông thả mang lại chủ yếu là:
A. Sự sảng khoái lâu dài
B. Niềm vui lành mạnh
C. Chỉ là cảm giác thoải mái tạm thời nhưng dẫn đến hậu quả xấu
D. Lợi ích cho trí tuệ
→ Đáp án: C
Câu 5. Nội dung chính của đoạn trích là:
A. Khuyên con người tận hưởng cuộc sống càng nhiều càng tốt
B. Phê phán việc xem phim và dùng mạng xã hội
C. Khẳng định giá trị của sự kỷ luật và cảnh báo tác hại của lười nhác
D. Giới thiệu tiểu sử George Bernard Shaw
→ Đáp án: C