PHẦN I. ĐỌC- HIỂU (6,0 điểm)
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu:
Trong điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam nói riêng và bối cảnh toàn cầu nói chung, càng ngày chúng ta càng nhận ra tầm quan trọng của việc học các kĩ năng sống để ứng phó với sự thay đổi, biến động của môi trường kinh tế, xã hội và thiên nhiên. Đặc biệt là với lứa tuổi dậy thì, khi các em bước vào giai đoạn khủng hoảng lứa tuổi quan trọng của cuộc đời. Từ những phân tích trên cho thấy, tuổi trẻ hiện nay phải tự đương đầu với nhiều vấn đề tâm lí xã hội phức tạp trong cuộc sống. Ngoài kiến thức, mỗi học sinh đều cần trang bị cho mình những kĩ năng để ngày càng hoàn thiện bản thân và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội. Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học là giúp các em có khả năng: Làm chủ bản thân, thích ứng và biết cách ứng phó trước những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Rèn cách sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng; mở ra cơ hội, hướng suy nghĩ tích cực, tự tin, tự quyết định và lựa chọn những hành vi đúng đắn… Những người có kĩ năng sống là những người biết làm cho mình và người khác cùng hạnh phúc. Họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính họ. Các cá nhân thiếu kĩ năng sống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội. Giáo dục kĩ năng sống có thể thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực và do vậy sẽ làm giảm bớt tệ nạn xã hội. Kĩ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừa các vấn đề về sức khỏe, xã hội và bảo vệ quyền con người. Giáo dục kĩ năng sống giúp con người sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội hiện đại.
(Trích “Cẩm nang Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học”, NXB Giáo dục Việt Nam, 2010, tr.9)
Câu 1 (1,0 điểm) Nhận diện thể loại văn bản của đoạn trích trên?
Câu 2 (1,0 điểm) Chỉ ra hai phép liên kết trong các câu văn sau: Những người có kĩ năng sống là những người biết làm cho mình và người khác cùng hạnh phúc. Họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính họ. Các cá nhân thiếu kĩ năng sống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội.
Câu 3 (1,0 điểm) Xác định vấn đề nghị luận của ngữ liệu trên?
Câu 4 (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong các câu văn sau: “Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học là giúp các em có khả năng: Làm chủ bản thân, thích ứng và biết cách ứng phó trước những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Rèn cách sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng; mở ra cơ hội, hướng suy nghĩ tích cực, tự tin, tự quyết định và lựa chọn những hành vi đúng đắn…”
Câu 5 (1,0 điểm) Tại sao tác giả lại cho rằng: “Giáo dục kĩ năng sống giúp con người sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hôi hiện đại”?
Câu 6 (1,0 điểm) Tác giả đã gửi gắm những thông điệp gì qua ngữ liệu trên? Thông điệp nào có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?
TÌM HIỂU TÁC GIẢ TÁC PHẨM (Nhấn để mở/đóng)
Tác giả
-
Văn bản được trích từ “Cẩm nang Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học” do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn (2010).
-
Đây là công trình tập thể của các chuyên gia giáo dục, tâm lý học đường, nhà nghiên cứu về kỹ năng sống.
-
Mục tiêu của bộ tài liệu là định hướng giáo viên và học sinh trong việc rèn luyện kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi trung học trong bối cảnh xã hội hiện đại.
Tác phẩm
-
Thuộc kiểu văn bản nghị luận – thuyết minh kết hợp về một vấn đề xã hội: giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học.
-
Nội dung chính: phân tích vai trò, ý nghĩa của giáo dục kỹ năng sống trong sự phát triển cá nhân và xã hội; nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng sống đối với thanh thiếu niên trong thời kì hội nhập.
-
Mục đích: nâng cao nhận thức, định hướng hành động cho học sinh, giáo viên và phụ huynh trong việc rèn luyện và giáo dục kỹ năng sống.
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT (Nhấn để mở/đóng)
Câu 1.
– Xác định đúng thể loại văn bản của đoạn trích trên: Nghị luận
Câu 2.
Chỉ ra và gọi tên đúng mỗi phép liên kết
– Phép thế ở câu 1 và câu 2: Từ “Họ” ở câu 2 thay thế cho cụm từ “Những người có kĩ năng sống” ở câu 1.
– Phép lặp ở câu 1 và câu 3: Cụm từ “kĩ năng sống” ở câu 1 được lặp lại ở câu 3.
Câu 3.
– Xác định đúng vấn đề nghị luận của ngữ liệu
Vai trò/ Tầm quan trọng/ Sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học.
Câu 4.
– Xác định được biện pháp tu từ liệt kê: “Làm chủ bản thân, thích ứng và biết cách ứng phó trước những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Rèn cách sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng; mở ra cơ hội, hướng suy nghĩ tích cực, tự tin, tự quyết định và lựa chọn những hành vi đúng đắn…”
– Tác dụng:
+ Giúp các câu văn trở nên nhịp nhàng, giàu nhịp điệu.
+ Diễn tả đầy đủ và sâu sắc những mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học.
+ Nhấn mạnh những mục tiêu và sự cần thiết của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học.
Câu 5.
Giải thích đúng điều tác giả nói.
+ Vì đó là nội dung giáo dục hướng cho con người biết sống vui khỏe, làm chủ và bảo vệ chính mình.
+ Giáo dục kĩ năng sống còn giúp chúng ta có những suy nghĩ tích cực, tự tin, tự quyết định và lựa chọn những hành vi đúng đắn trong những tình huống cụ thể của cuộc sống.
Câu 6.
– Trả lời đúng các thông điệp
+ Kỹ năng sống có vai trò rất quan trọng đối với tất cả mọi người, nhất là giới trẻ.
+ Phải có mục đích sống, có lý tưởng và có hướng đi đúng đắn.
+ Mỗi người cần phải làm chủ bản thân mình, có suy nghĩ tích cực, tự tin và luôn chịu khó học hỏi, tự xây dựng kỹ năng cho riêng mình.
+ Mỗi người cần thường xuyên trau dồi, rèn luyện, bồi dưỡng kĩ năng sống- kĩ năng mềm để dễ dàng thích nghi với cuộc sống hiện đại.
– Chọn và lý giải đúng
CÂU HỎI MỞ RỘNG (Nhấn để mở/đóng)
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
-
Theo em, đâu là biểu hiện rõ nhất cho thấy học sinh hiện nay đang thiếu kỹ năng sống? Hãy phân tích.
-
Tác giả cho rằng “Những người có kĩ năng sống là những người biết làm cho mình và người khác cùng hạnh phúc”. Em hiểu ý nghĩa của quan điểm này như thế nào?
-
Vì sao lứa tuổi dậy thì được xem là giai đoạn đặc biệt cần giáo dục kỹ năng sống?
-
Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa kỹ năng sống và hạn chế các tệ nạn xã hội theo quan điểm của tác giả.
-
Từ văn bản, em cảm nhận được thái độ và quan điểm của tác giả đối với thế hệ trẻ hiện nay ra sao?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
-
Em đã từng gặp tình huống nào trong cuộc sống mà kỹ năng sống giúp em vượt qua khó khăn? Hãy kể lại và phân tích kỹ năng đó.
-
Nếu được xây dựng một chương trình giáo dục kỹ năng sống trong nhà trường, em sẽ đề xuất những nội dung nào? Vì sao?
-
Theo em, kỹ năng nào là quan trọng nhất đối với học sinh trung học trong thời đại số hóa? Giải thích lựa chọn của mình.
-
Hãy liên hệ văn bản với thực tế hiện nay, tình trạng học sinh thiếu kỹ năng ứng xử trên mạng xã hội đang đặt ra vấn đề gì cho giáo dục kỹ năng sống?
-
Em dự định làm gì để phát triển kỹ năng sống cho bản thân trong năm học tới?
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
Câu 1. Mục đích chính của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học là gì?
A. Giúp các em học giỏi hơn.
B. Giúp làm chủ bản thân, thích ứng và ứng phó với khó khăn.
C. Giúp các em vui chơi, giải trí lành mạnh.
D. Giúp các em hòa nhập với bạn bè.
→ Đáp án: B
Câu 2. Theo văn bản, thiếu kỹ năng sống có thể dẫn đến:
A. Tăng khả năng giao tiếp.
B. Tăng tệ nạn xã hội.
C. Phát triển xã hội nhanh hơn.
D. Cải thiện sức khỏe tinh thần.
→ Đáp án: B
Câu 3. Phép liên kết thế trong đoạn trích được thể hiện qua từ:
A. “kĩ năng sống”
B. “Những người”
C. “Họ”
D. “vấn đề xã hội”
→ Đáp án: C
Câu 4. Biện pháp tu từ chính được sử dụng khi liệt kê các mục tiêu giáo dục kỹ năng sống là nhằm:
A. Tăng tính đối lập
B. Tạo giọng văn hài hước
C. Nhấn mạnh nội dung và làm rõ thông tin
D. Gây ấn tượng thị giác
→ Đáp án: C
Câu 5. Đoạn văn thuộc kiểu văn bản nào?
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Thuyết minh – nghị luận
D. Biểu cảm
→ Đáp án: C
