Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Nguyễn Ngọc Thuần (1972 – )
- Quê: Tân Thiện, Hàm Tân, Bình Thuận.
- Là nhà văn đương đại nổi bật, thành viên Hội Nhà văn Việt Nam.
- Tác phẩm dành cho thiếu nhi và tuổi mới lớn, giàu chất thơ, trong trẻo, nhân văn.
- Đạt nhiều giải thưởng văn học uy tín:
Giăng giăng tơ nhện, Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, Một thiên nằm mộng,…
Tác phẩm “Bố tôi”
- Thể loại: Truyện ngắn hiện đại.
- Nội dung xoay quanh tình cảm thiêng liêng của người bố vùng núi dành cho con gái đi học xa.
- Truyện cảm động ở những chi tiết giản dị mà sâu sắc: bố lặng lẽ xuống núi nhận thư, nâng niu từng con chữ con viết, luôn dõi theo con ngay cả khi đã mất.
- Ý nghĩa nhân văn:
Khẳng định tình phụ tử bền bỉ, cao đẹp, nuôi dưỡng tâm hồn và bước đường trưởng thành của mỗi con người.
Đọc hiểu bài Bố tôi
BỐ TÔI
Tôi đi học dưới đồng bằng. Còn bố tôi, từ nơi núi đồi hiểm trở, ông luôn dõi theo tôi.
Bao giờ cũng vậy, ông mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi vào cuối mỗi tuần. Ông rẽ vào bưu điện để nhận những lá thư tôi gửi. Lặng lẽ, ông vụng về mở nó ra. Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông. Rồi lặng lẽ như lúc mở ra, ông xếp nó lại, nhét vào bao thư. Ông ngồi trầm ngâm một lúc, khẽ mỉm cười rồi đi về núi.
Về đến nhà, ông nói với mẹ tôi: “Con mình vừa gửi thư về”. Ông trao thư cho bà. Bà lại cẩn thận mở nó ra, khen: “Con mình viết chữ đẹp quá! Những chữ tròn, thật tròn, những cái móc thật bén. Chỉ tiếc rằng không biết nó viết gì. Sao ông không nhờ ai đó ở bưu điện đọc giùm?”. Ông nói:“Nó là con tôi, nó viết gì tôi đều biết cả”. Rồi ông lấy lại thư, xếp vào trong tủ cùng với những lá thư trước, những lá thư được bóc ra nhìn ngắm, chạm mặt rồi cất vào, không thiếu một lá, ngay cả những lá đầu tiên nét chữ còn non nớt…
Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Một ngày khai trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.
(Theo Nguyễn Ngọc Thuần – Tuyển tập truyện ngắn hay viết cho thiếu nhi – Nxb Giáo dục Việt Nam)
* Chú thích: Nguyễn Ngọc Thuần (1972) quê ở Tân Thiện – Hàm Tân, Bình Thuận, là một nhà văn trẻ đầy triển vọng ở thể loại văn xuôi đương đại, là thành viên của Hội nhà văn Việt Nam. Nguyễn Ngọc Thuần tốt nghiệp ĐH Mỹ thuật TP. HCM, sau khi ra trường anh đầu quân cho Báo Tuổi trẻ. Nguyễn Ngọc Thuần bước lên đỉnh cao thành công của văn chương, với hàng loạt các giải thưởng như: Giăng giăng tơ nhện (giải thưởng Văn học tuổi hai mươi lần II); Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, NXB Trẻ 2000, giải nhất cuộc thi Văn học Thiếu nhi lần III, giải Peter Pan (giải thưởng của Thụy Điển dành cho tác phẩm thiếu nhi hay nhất; Một thiên nằm mộng – giải A cuộc vận động sáng tác văn học thiếu nhi của NXB Kim Đồng 2001-2002…
Câu 1. Xác định thể loại của văn bản trên?
Câu 2. Theo văn bản, cứ mỗi cuối tuần, nhân vật người bố “mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi” để làm gì?
Câu 3: Em hiểu câu văn sau đây như thế nào:
Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.
Câu 4. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Ông xem từng con chữ, lấy tay chạm vào nó, rồi ép vào khuôn mặt đầy râu của ông.”
Câu 5: Xác đinh phép liên kết và nêu tác dụng của phép liên kết trong đoạn văn sau:
Hôm nay là ngày đầu tiên tôi bước chân vào trường đại học. Một ngày khai trường đầu tiên không có bố. Bố tôi đã mất. Nhưng tôi biết bố sẽ đi cùng tôi trên những con đường mà tôi sẽ đi, suốt cả hành trình cuộc đời.
Câu 6. Theo em, tác giả muốn gửi gắm những thông điệp gì qua văn bản trên?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1
– Thể loại: Truyện ngắn
Câu 2
– Theo văn bản, cứ mỗi cuối tuần, nhân vật người bố “mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất, xuống núi” để: xuống bưu điện để nhận thư con gái gửi
Câu 3
Câu văn thể hiện sự xúc động của người con khi biết rằng trên mỗi chặng đường của bản thân đều có hình bóng bố bên cạnh.
Câu 4
– Biện pháp tu từ: liệt kê: xem, chạm vào, ép, …
( liệt kê các hành động, cử chỉ của người bố).
– Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu làm cho câu văn có cách diễn đạt hay hơn, gây sự chú ý của người đọc người nghe.
+ Nêu rõ và làm nổi bật, cụ thể những hành động của người bố khi đón nhận bức thư của con.Thể hiện được sự nâng niu, trân trọng những lá thư của con và sâu thẳm hơn chính là nỗi nhớ, tình thương yêu của người bố dành cho con.
Câu 5
– Phép liên kết:
- Phép lặp: Ngày, đi, bố
- Phép nối: Nhưng
– Tác dụng: Tạo sự liên kết về hình thức. Đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trong của bố đối với người con trong câu chuyện.
Câu 6
Đây là câu hỏi mở, tùy học sinh lựa chọn bức thông điệp theo cảm nhận của cá nhân, miễn là lí giải hợp lí. Dưới đây là một số nội dung gợi ý:
– Tình cảm cha con là tình cảm thiêng liêng quý giá vì đây là tình cảm làm cơ sở cội nguồn cho tình yêu gia đình, quê hương, đất nước.
– Chúng ta cần yêu thương trân trọng kính yêu bố của mình vì tình cảm bố dành cho chúng ta là vô cùng lớn lao, cao cả.
CÁC CÂU HỎI MỞ RỘNG
A. Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Phân tích ý nghĩa của chi tiết người bố “mặc chiếc áo kẻ ô phẳng phiu nhất” mỗi lần xuống núi nhận thư.
- Hành động ép lá thư vào khuôn mặt cho thấy gì về tình cảm của người bố?
- Vì sao bố không nhờ người khác đọc hộ thư, dù ông không biết chữ?
- Cảm nhận của em về hình ảnh người bố vùng núi trong câu chuyện?
- Từ đoạn kết, em thấy tình cảm của người con dành cho bố được thể hiện như thế nào?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Em đã bao giờ viết thư hoặc bày tỏ tình cảm với bố mẹ? Hãy kể lại cảm xúc của em.
- Theo em, vì sao nhiều người trẻ ngày nay ít thể hiện tình cảm với cha mẹ? Điều đó có đáng lo ngại không?
- Liên hệ với một tác phẩm cũng viết về tình phụ tử (ví dụ: “Chiếc lược ngà”, “Nói với con” – Y Phương).
- Nếu đặt mình vào nhân vật “tôi”, ngày khai trường đại học đầu tiên không có bố, em sẽ làm gì để tưởng nhớ bố?
- Viết đoạn văn 5–7 câu bày tỏ suy nghĩ của em về giá trị của tình cảm gia đình trong cuộc sống hiện đại.
C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)
- Chi tiết nào sau đây KHÔNG xuất hiện trong truyện?
A. Bố xuống núi mỗi tuần để nhận thư.
B. Bố nhờ người bưu điện đọc thư.
C. Bố cất giữ tất cả thư của con.
D. Bố ép lá thư vào mặt khi đọc.
→ Đáp án: B - Hành động của bố khi nhận thư cho thấy điều gì?
A. Ông nghi ngờ con.
B. Ông giận con.
C. Ông yêu con vô cùng sâu sắc.
D. Ông muốn dạy con viết chữ đẹp.
→ Đáp án: C - Từ “lặng lẽ” được lặp lại nhiều lần có tác dụng chính là:
A. Nhấn mạnh tính ít nói, thô kệch của người bố.
B. Gợi sự buồn tẻ.
C. Khắc sâu tình yêu âm thầm mà sâu nặng của bố dành cho con.
D. Cho thấy bố không vui.
→ Đáp án: C - Phép liên kết trong đoạn cuối chủ yếu là:
A. Thế và nối
B. Lặp và nối
C. So sánh
D. Đối lập
→ Đáp án: B - Thông điệp quan trọng nhất của truyện “Bố tôi” là:
A. Hãy luôn cố gắng học giỏi.
B. Hãy yêu thương gia đình và trân trọng cha mẹ khi còn có thể.
C. Cuộc sống ở vùng núi rất khó khăn.
D. Bố mẹ luôn dõi theo con.
→ Đáp án: B
