Thông tin tác giả – tác phẩm
Tác giả: Elizabeth Kolbert
- Là nhà báo, nhà văn người Mỹ, sinh năm 1961.
- Là cây bút kỳ cựu của tạp chí The New Yorker, chuyên viết về các vấn đề môi trường và sinh thái.
- Bà được trao giải Pulitzer năm 2015 nhờ tác phẩm The Sixth Extinction – An Unnatural History (Đợt tuyệt chủng thứ sáu: Một lịch sử phi tự nhiên).
Tác phẩm: The Sixth Extinction – An Unnatural History
- Là một cuốn sách nổi bật về môi trường, khoa học và sinh thái học, được xuất bản năm 2014.
- Trình bày các bằng chứng khoa học cho thấy nhân loại đang đẩy Trái Đất vào một cuộc tuyệt chủng hàng loạt lần thứ sáu, tương tự như các đợt tuyệt chủng trong quá khứ địa chất (như sự kiện khủng long tuyệt chủng).
- Trong đó, “Biển ở quanh ta” là một phần được trích dịch từ chương sách, phản ánh tình trạng axít hóa đại dương do biến đổi khí hậu và tác động từ con người.
Đọc hiểu bài Biển ở quanh ta
BIỂN Ở QUANH TA
Từ khi khởi đầu cách mạng công nghiệp, loài người đã đốt đủ các loại nhiên liệu hóa thạch: than đá, dầu khí và khí đốt tự nhiên, thải thêm 365 tỷ tấn khí carbon vào trong bầu khí quyển. Việc phá rừng đã góp thêm 180 tỷ tấn nữa. Mỗi năm, chúng ta lại thải ra 9 tỷ tấn hoặc tương đương, khối lượng cứ tăng thêm tới 6% mỗi năm. Hậu quả của tất cả những điều đó là nồng độ CO2 trong không khí ngày nay là hơn 400 ppm, cao hơn so với bất cứ thời điểm nào khác trong 800 nghìn năm qua. Có khả năng lớn là nó cũng cao hơn so với bất cứ thời điểm nào trong bảy triệu năm qua. Nếu xu hướng hiện giờ tiếp tục, tới năm 2050 nồng độ CO2 sẽ đạt mức 500 ppm, gần gấp đôi so với mức tiền công nghiệp. Người ta dự tính mức độ gia tăng như thế sẽ tạo ra mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu từ 3,5 tới 7 độ Fahrenheit, và tới lượt nó, nhiệt độ tăng sẽ dẫn tới hàng loạt những sự kiện làm thay đổi thế giới, bao gồm sự biến mất của hầu hết các tảng băng lớn còn lại, làm ngập lụt những hòn đảo thấp và những thành phố ven biển, và làm tan băng ở mỏm Bắc Cực. Nhưng đây mới chỉ là một nửa câu chuyện.
Đại dương chiếm 70% bề mặt trái đất, và ở bất cứ nơi nào nước và không khí tiếp xúc nhau đều có sự trao đổi. Các loại khí trong bầu khí quyển tan vào đại dương và các loại khí đã tan trong đại dương được trả lại vào bầu khí quyển. Khi hai quá trình này cân bằng, lượng khí tan vào và trả lại tương đối bằng nhau. Thay đổi kết cấu của bầu khí quyển, như chúng ta đã làm, và sự trao đổi đó trở nên lệch lạc: nhiều CO2 hơn đi vào nước so với đi ra. Theo cách đó, con người liên tục thêm CO2 vào biển, giống như những mạch khí đang làm, nhưng từ phía trên thay vì từ phía dưới, và ở quy mà toàn cầu. Riêng năm nay (2018) đại dương sẽ hấp thụ 2,5 tỷ tấn khí carbon, và năm tới dự kiến các đại dương sẽ hấp thụ thêm 2,5 tỷ tấn nữa. Bởi lượng khí CO2 tăng thêm này, nồng độ pH của nước biển trên bề mặt đã giảm, từ trung bình khoảng 8,2 xuống còn trung bình 8,1. Giống như thang Richter, pH đo theo thang logarith, nên ngay cả một sự suy giảm nhỏ về số lượng cũng cho thấy một sự thay đổi rất lớn trong thế giới thực. Mức suy giảm 0,1 đồng nghĩa với việc các đại dương hiện giờ bị axít hóa nhiều hơn 30% so với năm 1800… Bởi khí CO2 tràn ra từ các mạch khí, nước biển xung quanh Castello Aragonese là một kịch bản xem trước gần như hoàn hảo cho những gì diễn ra sắp tới ở các đại dương nói chung. Đó cũng là lý do tại sao tôi bì bõm quanh hòn đảo này vào tháng 1, trong cái lạnh tê tái. Ở đây chúng ta có thể bơi, dù tôi có nghĩ trong một khoảnh khắc hoảng loạn, hoặc có thể chết chìm trong những đại dương của ngày mai ngay từ hôm nay”
Ulf Riebesell là một nhà hải dương – sinh vật học tại Trung tâm GEOMAR- Helmholtz về Nghiên cứu Đại dương ở Kiel, Đức, người đã chỉ đạo nhiều nghiên cứu lớn về sự axít hóa đại dương, bên ngoài bờ biển Na Uy, Phần Lan và Svalbard. Riebesell thấy rằng các nhóm có khuynh hướng sống sót tốt nhất trong nước bị axít hóa là những sinh vật phù du siêu nhỏ với chiều ngang nhỏ hơn hai micron, tới mức chúng hình thành nên mạng lưới thức ăn siêu nhỏ của riêng chúng. Khi số lượng các loài này tăng lên, những sinh vật phù du siêu nhỏ sử dụng nhiều dưỡng chất hơn, và những tổ chức hữu cơ lớn hơn sẽ gặp rắc rối. “Nếu chị hỏi tôi điều gì sẽ xảy ra trong tương lai, tôi nghĩ rằng bằng chứng mạnh mẽ nhất mà chúng ta có cho thấy đang xảy ra sự suy giảm đa dạng sinh học,” Riebesell nói với tôi. “Một số tổ chức hữu cơ có khả năng chịu đựng cao sẽ trở nên đông đúc hơn, nhưng sự đa dạng nói chung sẽ bị tổn thất. Đây là điều đã xảy ra trong tất cả những thời điểm của các đợt tuyệt chủng hàng loạt lớn.”
(Elizabeth Kolbert (2018), The Sixth Extinction – An Unnatural History (Đợt tuyệt chủng thứ sáu), NXB Tri thức, tr.147– 150)
Câu 1. Dữ liệu trong văn bản được trình bày theo cách nào?
Câu 2. Theo tác giả, con người đã tác động như thế nào tới môi trường biển?
Câu 3. Nhà văn Elizabeth Kolbert nói: Ở đây chúng ta có thể bơ dù tôi có nghĩ trong một khoảnh khắc hoảng loạn, hoặc có thể chết chìm trong những đại dương của ngày mai ngay từ hôm nay. Em hiểu như thế nào về câu nói đó?
Câu 4. Việc trích dẫn câu nói của Ulf Riebesell có tác dụng gì?
Câu 5. Theo anh/chị, chúng ta cần làm gì trước nguy cơ tuyệt chủng của một số loài động vật biển?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Cách trình bày dữ liệu trong văn bản: Tổ chức thông tin theo trình tự mạch ý liên kết logic, mạch lạc.
– Ô nhiễm môi trường do khí thải hoá học và chặt phá rừng
– Sự tác động của ô nhiễm không khí tới đại dương
– Sự ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường tới các sinh vật phù du siêu nhỏ.
Câu 2.
Theo tác giả, con người đã tác động tới môi trường biển:
– Thay đổi kết cấu của bầu khí quyển.
– Liên tục thêm CO2 vào biển nhưng từ phía trên thay vì từ phía dưới, và ở quy mà toàn cầu.
Câu 3.
Câu nới của nhà văn Elizabeth Kolbert được hiểu:
– Ở môi trường biển đã quá ô nhiễm này, chúng ta đã quá sợ hãi và chính chúng ta sẽ chết, sẽ không sống được ở đó
– Câu nói của Elizabeth Kolbert là lời nhắn nhủ về thực trạng ô nhiễm môi trường biển và chúng ta cần ý thức được về sự ô nhiễm đó.
Câu 4.
– Câu nói của Ulf Riebesell: tôi nghĩ rằng bằng chứng mạnh mẽ nhất mà chúng ta có cho thấy đang xảy ra sự suy giảm đa dạng sinh học…Một số tổ chức hữu cơ có khả năng chịu đựng cao sẽ trở nên đông đúc hơn, nhưng sự đa dạng nói chung sẽ bị tổn thất. Đây là điều đã xảy ra trong tất cả những thời điểm của các đợt tuyệt chủng hàng loạt lớn.
– Tác dụng:
+ Dẫn chứng về sự suy giảm đa dạng sinh học hiện nay và dự báo về sự tổn thất trước sự tuyệt chủng sắp tới
+ Gây ấn tượng và tạo sự thuyết phục hơn về hậu quả sắp tới mà con người phải gánh chịu
+ Qua đó cảnh báo nhắc nhở con người cần có ý thức bảo vệ môi trường sống
Câu 5.
Hs có thể đưa ra nhiều giải pháp để ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng của một số loài động vật biển. Nhưng để đưa ra giải pháp sâu sắc, thuyết phục, học sinh có thể bám sát vào các phương diện ý thức cá nhân, cộng đồng và hành động thiết thực đem lại lợi ích cho môi trường biển:
– Tuyên truyền các cá nhân, tổ chức xả rác đúng nơi quy định, không vứt bừa bãi xuống các vùng nước sông, hồ, ao, biển.
– Các doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống xử lý chất thải theo đúng tiêu chuẩn và thực hiện một cách đồng bộ.
– Tổ chức thu gom rác thải ở các vùng nước biển.
– Hạn chế việc khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên từ biển một cách bừa bãi.
– Ngăn chặn sự ô nhiễm và suy thoái ở các lưu vực sông, các cụm công nghiệp ven biển
– Chú trọng công tác phòng ngừa và kiểm soát đối với các hoạt động: Phát triển du lịch; Thăm dò, khai thác khoáng sản, thủy sản; Vận chuyển dầu khí trên biển.
– Kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai thác là một trong những phương pháp để bảo vệ môi trường biển ….
Hệ thống câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Theo em, vì sao Elizabeth Kolbert lại gọi hiện tượng axít hóa đại dương là “một nửa câu chuyện”?
Câu 2. Văn bản nêu lên những con số thống kê cụ thể về lượng khí CO2. Việc sử dụng số liệu như vậy có tác dụng gì trong việc truyền tải thông điệp?
Câu 3. Hình ảnh người viết “bì bõm quanh hòn đảo này vào tháng 1, trong cái lạnh tê tái” có ý nghĩa biểu tượng gì?
Câu 4. Em hiểu như thế nào về mối quan hệ giữa sự thay đổi pH của nước biển và sự sống đại dương?
Câu 5. Theo em, vì sao tác giả lại đặt nhan đề đoạn trích là “Biển ở quanh ta”? Tựa đề này có hàm ý gì sâu xa?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Em hãy liên hệ thực trạng ô nhiễm biển tại Việt Nam hiện nay để làm rõ hơn lời cảnh báo trong văn bản.
Câu 2. Liên hệ với một tác phẩm văn học em đã học có nội dung phản ánh vấn đề môi trường hoặc mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.
Câu 3. Nếu được phát biểu tại một buổi tọa đàm về bảo vệ biển, em sẽ chia sẻ điều gì từ văn bản này?
Câu 4. Em có thể làm gì từ hôm nay để góp phần bảo vệ đại dương và sự sống biển?
Câu 5. Sau khi học văn bản này, em có thay đổi suy nghĩ gì về vai trò của con người trong việc bảo vệ hành tinh?
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Văn bản “Biển ở quanh ta” chủ yếu phản ánh vấn đề gì?
A. Khai thác tài nguyên biển quá mức
B. Biến đổi khí hậu toàn cầu
C. Axít hóa đại dương do con người gây ra
D. Sự di cư của sinh vật biển
→ Đáp án: C
Câu 2. Từ năm 1800 đến nay, mức độ axít hóa đại dương đã tăng lên khoảng bao nhiêu phần trăm?
A. 10%
B. 20%
C. 30%
D. 50%
→ Đáp án: C
Câu 3. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hiện tượng axít hóa đại dương là gì?
A. Rác thải nhựa tràn ngập đại dương
B. Lượng CO2 tăng cao tan vào nước biển
C. Hoạt động đánh bắt cá bừa bãi
D. Tăng nhiệt độ toàn cầu
→ Đáp án: B
Câu 4. Theo Riebesell, nhóm sinh vật nào có khả năng sống sót tốt hơn trong nước biển bị axít hóa?
A. Cá voi và các loài động vật lớn
B. Sinh vật phù du siêu nhỏ
C. San hô và động vật giáp xác
D. Cá có vảy
→ Đáp án: B
Câu 5. Đoạn văn có sử dụng những phương thức biểu đạt nào nổi bật nhất?
A. Tự sự và biểu cảm
B. Nghị luận và miêu tả
C. Thuyết minh và biểu cảm
D. Thuyết minh và nghị luận
→ Đáp án: D
Author – Work Information
Author: Elizabeth Kolbert
- An American journalist and writer, born in 1961.
- A veteran columnist of The New Yorker, specializing in environmental and ecological issues.
- She was awarded the Pulitzer Prize in 2015 for her work The Sixth Extinction – An Unnatural History.
Work: The Sixth Extinction – An Unnatural History
- A prominent book on the environment, science, and ecology, published in 2014.
- It presents scientific evidence showing that humanity is pushing Earth into a sixth mass extinction, similar to past geological extinction events (like the extinction of dinosaurs).
- Among these, “The Ocean Around Us” is a translated excerpt from one chapter, reflecting the acidification of oceans caused by climate change and human impact.
Reading Comprehension: The Ocean Around Us
THE OCEAN AROUND US
Since the beginning of the industrial revolution, humans have burned all kinds of fossil fuels: coal, oil, and natural gas, releasing an additional 365 billion tons of carbon into the atmosphere. Deforestation has contributed another 180 billion tons. Each year, we emit 9 billion tons or the equivalent, with the volume increasing by up to 6% annually. The result of all this is that today’s CO₂ concentration in the air is over 400 ppm, higher than at any other time in the last 800,000 years. It’s likely also higher than at any time in the last seven million years. If the current trend continues, by 2050 the CO₂ concentration will reach 500 ppm, nearly double the pre-industrial level. It is predicted that such an increase will cause the global average temperature to rise by 3.5 to 7 degrees Fahrenheit, which in turn will lead to a series of world-changing events, including the disappearance of most remaining major glaciers, flooding of low-lying islands and coastal cities, and the melting of Arctic ice. But this is only half the story.
Oceans cover 70% of the Earth’s surface, and wherever water and air meet, there is an exchange. Gases in the atmosphere dissolve into the ocean and gases already dissolved in the ocean are released back into the atmosphere. When these two processes are balanced, the amount of gas entering and leaving is roughly equal. Change the composition of the atmosphere—as we have done—and this exchange becomes skewed: more CO₂ enters the water than escapes. In this way, humans are continuously adding CO₂ to the ocean, similar to what hydrothermal vents do, but from above instead of below, and on a global scale. Just this year (2018), the ocean will absorb 2.5 billion tons of carbon dioxide, and next year it is expected to absorb another 2.5 billion tons. Because of this additional CO₂, the surface ocean pH has dropped, from an average of 8.2 to 8.1. Like the Richter scale, pH is measured on a logarithmic scale, so even a small numerical drop indicates a significant real-world change. A 0.1 decrease means that oceans are now 30% more acidic than in 1800… Because CO₂ seeps from hydrothermal vents, the seawater around Castello Aragonese is a near-perfect preview of what will soon happen across the world’s oceans. That’s also why I was wading around this island in January, in the biting cold. Here we can swim, though I thought in a moment of panic, we might be drowning in the oceans of tomorrow already today.
Ulf Riebesell is a marine biologist at the GEOMAR Helmholtz Centre for Ocean Research in Kiel, Germany, who has led many major studies on ocean acidification off the coasts of Norway, Finland, and Svalbard. Riebesell found that the groups best able to survive in acidified waters are ultra-small plankton with a diameter of less than two microns, to the point that they form their own micro food webs. As these species increase in number, ultra-small plankton consume more nutrients, and larger organisms will struggle. “If you ask me what will happen in the future, I think the strongest evidence we have shows a decline in biodiversity,” Riebesell told me. “Some highly resilient organisms will become more abundant, but overall diversity will suffer. This is what has happened in every instance of major mass extinction events.”
(Elizabeth Kolbert (2018), The Sixth Extinction – An Unnatural History, Knowledge Publishing House, pp. 147–150)
Question 1. How is the data in the text presented?
The method of data presentation in the text: Organizing information in a logically connected and coherent sequence.
- Environmental pollution from chemical emissions and deforestation
- The impact of air pollution on the ocean
- The effect of environmental pollution on ultra-small plankton
Question 2. According to the author, how have humans impacted the marine environment?
- Changed the composition of the atmosphere
- Continuously added CO₂ into the oceans, but from above instead of below, and on a global scale
Question 3. The writer Elizabeth Kolbert says: “Here we can swim, though I thought in a moment of panic, we might be drowning in the oceans of tomorrow already today.”
How do you interpret this statement?
- In this already overly polluted marine environment, we are too terrified and may even perish, unable to survive in it
- Kolbert’s statement is a reminder about the reality of ocean pollution and a call for awareness of that pollution
Question 4. What is the effect of quoting Ulf Riebesell’s statement?
- Riebesell’s quote: “I think the strongest evidence we have shows a decline in biodiversity… Some highly resilient organisms will become more abundant, but overall diversity will suffer. This is what has happened in every instance of major mass extinction events.”
- Effects:
- Provides evidence for the current biodiversity decline and predicts future losses due to impending extinction
- Creates greater impact and persuasive effect about the consequences humans will have to face
- Serves as a warning and reminder for humans to be conscious of protecting the living environment
Question 5. What do you think we should do in the face of the extinction threat to some marine species?
Students may offer various solutions to prevent the risk of extinction of some marine species. However, to provide insightful and convincing solutions, students can base their answers on aspects of individual awareness, community involvement, and practical actions that bring benefits to the marine environment:
- Raise awareness among individuals and organizations to dispose of waste properly, not litter into rivers, lakes, ponds, and the sea
- Businesses must build waste treatment systems according to standards and implement them comprehensively
- Organize beach clean-up and marine waste collection activities
- Limit the overexploitation of marine natural resources
- Prevent pollution and degradation in river basins and coastal industrial clusters
- Emphasize prevention and control of activities like: tourism development, exploration and mining of marine resources, fishing, and oil transportation at sea
- Strictly control exploitation activities as a way to protect the marine environment
Extended Question System from the Work
Content – Reasoning – Interpretation Questions
Question 1. In your opinion, why did Elizabeth Kolbert refer to ocean acidification as “half the story”?
Question 2. The text provides specific statistical data about CO₂ emissions. What is the effect of using such data in delivering the message?
Question 3. What symbolic meaning does the image of the writer “wading around the island in January, in the biting cold” convey?
Question 4. How do you understand the relationship between pH changes in ocean water and marine life?
Question 5. Why do you think the author titled the excerpt “The Ocean Around Us”? What deeper meaning does this title carry?
Connection – Application Questions
Question 1. Relate to the current state of marine pollution in Vietnam to clarify the warning in the text.
Question 2. Connect this text with a literary work you have studied that reflects environmental issues or the relationship between humans and nature.
Question 3. If you were to speak at a seminar on ocean protection, what would you share from this text?
Question 4. What can you do starting today to help protect the oceans and marine life?
Question 5. After studying this text, how has your perception changed about humanity’s role in protecting the planet?
Multiple-Choice Questions
Question 1. What is the main issue addressed in the text “The Ocean Around Us”?
A. Overexploitation of marine resources
B. Global climate change
C. Ocean acidification caused by humans
D. Migration of marine organisms
→ Answer: C
Question 2. Since 1800, how much has ocean acidification increased?
A. 10%
B. 20%
C. 30%
D. 50%
→ Answer: C
Question 3. What is the direct cause of ocean acidification?
A. Plastic waste flooding the oceans
B. Increased CO₂ dissolving into seawater
C. Overfishing
D. Global warming
→ Answer: B
Question 4. According to Riebesell, which group of organisms is more likely to survive in acidified water?
A. Whales and large marine animals
B. Ultra-small plankton
C. Coral and crustaceans
D. Scaled fish
→ Answer: B
Question 5. What are the dominant expressive methods used in this passage?
A. Narrative and expressive
B. Argumentative and descriptive
C. Expository and expressive
D. Expository and argumentative
→ Answer: D