Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Anh Thơ
- Anh Thơ (1921 – 2005), tên khai sinh là Vương Kiều Ân, quê ở Bắc Giang.
- Bà là nhà thơ nữ tiêu biểu của phong trào Thơ mới (1932–1945).
- Phong cách thơ:
- Giàu chất hiện thực, nhẹ nhàng, tinh tế.
- Thường viết về cảnh làng quê Bắc Bộ, đời sống sinh hoạt bình dị, đặc biệt là thân phận và tâm trạng con người, nhất là người phụ nữ.
- Giọng thơ trầm buồn, sâu lắng, giàu chất hội họa.
- Tác phẩm tiêu biểu:
- Bức tranh quê (1941)
- Theo cánh chim câu
- Răng đen
Tác phẩm Bến đò ngày mưa
- Thuộc tập thơ Bức tranh quê – tác phẩm nổi bật nhất của Anh Thơ.
- Thể thơ: Thơ tám chữ.
- Nội dung:
- Khắc họa bức tranh bến đò làng quê trong một ngày mưa: vắng vẻ, lạnh lẽo, buồn tẻ.
- Qua cảnh mưa và bến đò, tác giả gửi gắm nỗi buồn man mác, sự cảm thông với cuộc sống lam lũ của con người thôn quê.
- Giá trị nghệ thuật:
- Sử dụng nhiều từ láy gợi hình, gợi cảm.
- Hình ảnh thơ giàu tính tạo hình, đậm chất hội họa.
- Biện pháp tu từ nhân hoá, so sánh được dùng tinh tế.
Đọc hiểu bài Bến đò ngày mưa
BẾN ĐÒ NGÀY MƯA
Tre rũ rợi ven bờ chen ướt át,
Chuối bơ phờ đầu bến đứng dầm mưa.
Và dầm mưa dòng sông trôi rào rạt
Mặc con thuyền cắm lái đậu chơ vơ.
Trên bến vắng, đắm mình trong lạnh lẽo,
Vài quán hàng không khách đứng xo ro,
Một bác lái ghé buồm vào hút điếu
Mặc bà hàng sù sụ sặc hơi, ho.
Ngoài đường lội họa hoằn người đến chợ
Thúng đội đầu như đội cả trời mưa.
Và họa hoằn một con thuyền ghé chở
Rồi âm thầm bến lại lặng trong mưa.
(Bến đò ngày mưa – Anh Thơ)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định thể thơ của phần trích trên.
Câu 2. Hãy chỉ ra những câu thơ tái hiện hình ảnh con người ở bến đò ngày mưa.
Câu 3. Nhận xét việc sử dụng từ láy của tác giả trong khổ thơ sau:
Tre rũ rợi ven bờ chen ướt át
Chuối bơ phờ đầu bến đứng dầm mưa.
Và dầm mưa dòng sông trôi rào rạt
Mặc con thuyền cắm lại đậu chơ vơ.
Câu 4. Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ trong câu thơ:
Trên bến vắng, đắm mình trong lạnh lẽo,
Vài quán hàng không khách đứng xo ro
Câu 5. Thông điệp có ý nghĩa nhất em rút ra cho bản thân từ phần trích trên là gì? (trình bày 5-7 dòng).
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | – Thể thơ của phần trích: Thơ 8 chữ (mỗi dòng thơ có tám tiếng, ngắt nhịp linh hoạt, gieo vần chân cách VD: át-rạt, ro-ho…)
Hướng dẫn chấm: HS xác đinh đúng thể loại thơ: 0, 5đ Nêu dduwwocj dấu hiệu nhận biết; 0,25đ HS xác định sai không có điểm |
| 2 | – Những câu thơ tái hiện hình ảnh con người ở bến đò ngày mưa:
+ Vài quán hàng không khách đứng xo ro. + Một bác lái ghé buồm vào hút điếu + Mặc bà hàng sù sụ sặc hơi, ho. + Ngoài đường lội hoạ hoằn người đến chợ Thúng đội đầu như đội cả trời mưa. Hướng dẫn chấm: HS chép đúng 2 câu thơ đầu: 0,5đ HS chép được từ 3 câu thơ trở nên cho 0,75đ |
| 3 | – Các từ láy có trong khổ thơ: rũ rượi, bơ phờ, ướt át, rào rạt, chơ vơ.
– Nhận xét việc sử dụng từ láy: + Tác giả đã sử dụng cả tư flays gợi hình ảnh(rũ rượi, bơ phờ, ướt át, chơ vơ), tư flays gợi âm thanh (rào rạt) làm cho hình ảnh thơ hiện lên chân thực, sống động hơn. + Làm tăng sức gợi hình gợi cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ + Làm nổi bật khung cảnh đìu hiu, vắng vẻ, buồn bã, u sầu đang bao lấy không gian nơi bến đò Hướng dẫn chấm: HS nêu các từ láy 0,25đ Học sinh nhận xét đúng mỗi ý 0,25đ |
| 4 | – Biện pháp tu từ nhân hoá (quán hàng không khách đứng xo ro)
– Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tư từ: + Làm cho câu thơ sinh động, hấp dẫn, gợi hình, gợi cảm + Nhấn mạnh sự vắng vẻ, trống khách trên bến vắng của những quán hàng vào ngày mưa + Thể hiện tâm trạng buồn, trống vắng của tác giả trước khung cảnh của bến đò ngày mưa Hướng dẫn chấm: HS chỉ đúng biện pháp nhân hoá, chỉ ra cụ thể: 0,25đ HS nêu đúng tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá mỗi ý 0,25đ HS xác định sai biện pháp tư từ không cho điểm cả câu |
| 5 | – HS nêu ra thông điệp có ý nghĩa nhất và lí giải một cách hợp lí chẳng hạn:
+ Thông điệp: Hãy yêu và gắn bó tha thiết với quê hương mình. +Vì: Quê hương là nơi mà con người ta sinh ra, lớn lên và trưởng thành. Nó là nơi gắn bó vô cùng sâu đậm trong tâm hồn của mỗi người, là nguồn cảm hứng để ta tiếp tục phấn đấu và hy vọng trong cuộc sống. Do đó, sự gắn kết giữa con người với quê hương mình có ý nghĩa rất quan trọng và đặc biệt. Hướng dẫn chấm: HS nêu ra thông điệp : 0,25 đ Lí giải thông điệp đã đưa ra: 0,25 đ |
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Bức tranh bến đò ngày mưa hiện lên với những gam màu chủ đạo nào? Em nhận xét gì về không khí của bức tranh ấy?
- Qua hình ảnh bến đò vắng vẻ trong mưa, tác giả muốn thể hiện tâm trạng gì?
- Vì sao có thể nói Bến đò ngày mưa mang đậm phong cách thơ Anh Thơ?
- Em cảm nhận như thế nào về cuộc sống của người dân làng quê được gợi lên trong bài thơ?
- Theo em, yếu tố nào (thiên nhiên hay con người) giữ vai trò trung tâm trong việc thể hiện cảm xúc của bài thơ? Vì sao?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Liên hệ với một bài thơ khác viết về làng quê Việt Nam mà em đã học để làm rõ nét riêng trong thơ Anh Thơ.
- Từ hình ảnh bến đò ngày mưa, em suy nghĩ gì về cuộc sống lao động của người dân nông thôn xưa?
- Nếu được đặt lại nhan đề cho bài thơ, em sẽ đặt nhan đề gì? Giải thích lí do.
- Hình ảnh “thúng đội đầu như đội cả trời mưa” gợi cho em suy nghĩ gì về con người trong thiên tai, mưa gió?
- Từ bài thơ, em rút ra bài học gì về thái độ sống và sự cảm thông với con người xung quanh?
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Bài thơ Bến đò ngày mưa được sáng tác theo thể thơ nào?
A. Thơ lục bát
B. Thơ năm chữ
C. Thơ bảy chữ
D. Thơ tám chữ
Đáp án: D
Câu 2. Tập thơ nào có bài Bến đò ngày mưa?
A. Theo cánh chim câu
B. Bức tranh quê
C. Răng đen
D. Hương xuân
Đáp án: B
Câu 3. Từ láy nào sau đây gợi âm thanh?
A. rũ rượi
B. bơ phờ
C. rào rạt
D. chơ vơ
Đáp án: C
Câu 4. Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ “Vài quán hàng không khách đứng xo ro” là gì?
A. So sánh
B. Nhân hoá
C. Ẩn dụ
D. Hoán dụ
Đáp án: B
Câu 5. Nội dung chính của bài thơ là gì?
A. Ca ngợi vẻ đẹp trù phú của làng quê
B. Miêu tả cảnh sinh hoạt nhộn nhịp nơi bến đò
C. Khắc họa bức tranh bến đò làng quê trong ngày mưa buồn vắng
D. Phản ánh niềm vui của người dân đi chợ
Đáp án: C