Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả Hà Nhân
- Hà Nhân là bút danh quen thuộc trên nhiều báo, tạp chí với lối viết nhẹ nhàng, giàu chất suy tưởng và truyền cảm hứng sống tích cực.
- Văn phong của tác giả thường hướng đến đề tài đời sống, tâm hồn con người, đặc biệt là những trải nghiệm, chiêm nghiệm của tuổi trẻ.
- Các bài viết của Hà Nhân có đặc điểm: gần gũi, sâu sắc, hướng con người đến những giá trị thiện lành và sự tử tế trong cuộc sống.
Tác phẩm Bay xuyên những tầng mây
- Bay xuyên những tầng mây (NXB Văn học, 2016) là tập tản văn – bút kí truyền cảm hứng dành cho giới trẻ.
- Tác phẩm tập trung vào những thông điệp:
- Sống tích cực, có trách nhiệm với bản thân.
- Nuôi dưỡng điều thiện lương trong tâm hồn.
- Mỗi hành động, dù nhỏ, cũng có sức lan tỏa lớn.
- Đoạn trích trong đề nêu bật triết lí về sự lan tỏa của điều thiện, khuyến khích mỗi người khởi tạo năng lượng tốt đẹp trong đời sống hằng ngày.
Đọc hiểu bài Bay xuyên những tầng mây
… (1) Một viên sỏi nhỏ cũng có thể làm xáo động cả vùng nước. Nhỏ thôi, nhưng khi ta biết gieo một điều tốt, sự lan tỏa của nó là gần như không thể giới hạn. Nhỏ thôi, nhưng khi ta làm một điều xấu, tiếng của nó lan xa chẳng gì có thể ngăn được. Người xưa nói: Đừng thấy việc ác nhỏ mà làm. Đừng thấy việc thiện nhỏ mà không làm. Khi ta biết tránh làm điều ác, biết gieo mầm thiện, cho dù nhỏ thôi, thì ta cũng có cơ hội để thành người tử tế qua mỗi ngày lớn lên. Như những vòng tròn đồng tâm lan rộng, ta “start-up” cuộc đời mình theo cách nhẹ nhàng và lãng mạn, tỏa lan năng lượng tích cực, tạo nên những con sóng dù nhỏ nhưng có thể đánh động cả tự nhiên để tất cả biết rằng ta đang thực sự sống.
(2) Cuộc sống cũng nhắc ta không ngừng hành động. Ta khởi sự một việc dù nhỏ thì cũng có thể tạo ra những làn sóng tỏa lan, những vòng tròn đồng tâm nối nhau sống động. Đôi khi ta ném xuống mặt bến sông tĩnh lặng là tâm hồn ta một viên sỏi nhỏ để nhắc mình sống, nhắc những điều tốt cần được thể hiện, nhắc dám đối đầu với những kẻ ác và những hành động không tử tế. Khi còn trẻ là khi ta cần lan tỏa nguồn năng lượng sống tích cực cho người xung quanh, cho bè bạn, cho ánh sáng đẩy lùi bóng tối…
(Trích Bay xuyên những tầng mây – Hà Nhân, NXB Văn học, 2016, tr.191,192)
Câu 1. (0,75 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích?
Câu 2. (1,0 điểm) Phân tích cấu tạo của câu sau:
Khi ta biết tránh làm điều ác, biết gieo mầm thiện, cho dù nhỏ thôi, thì ta cũng có cơ hội để thành người tử tế qua mỗi ngày lớn lên.
Câu 3. (0,75 điểm) Theo tác giả: Khi ta biết tránh làm điều ác, biết gieo mầm thiện, cho dù nhỏ thôi thì điều gì sẽ xảy ra?
Câu 4. (1,5 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ điệp cấu trúc được sử dụng trong các câu văn: “Nhỏ thôi, nhưng khi ta biết gieo một điều tốt, sự lan tỏa của nó là gần như không thể giới hạn. Nhỏ thôi, nhưng khi ta làm một điều xấu, tiếng của nó lan xa chẳng gì có thể ngăn được.”
Câu 5. (1,0 điểm) Từ văn bản, em hãy rút ra thông diệp có ý nghĩa nhất với bản thân. Lí giải vì sao?
Câu 6. (1,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích ở phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (7 đến 9 câu) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của việc lan tỏa nguồn năng lượng sống tích cực cho những người xung quanh.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2.
– HS xác định rõ CN, VN trong câu
– Xét về mặt cấu tạo, câu văn thuộc kiểu: Câu ghép
Câu 3.
Theo tác giả: Khi ta biết tránh làm điều ác, biết gieo mầm thiện, cho dù nhỏ thôi thì ta cũng có cơ hội để thành người từ tế và mỗi ngày lớn lên, tạo nên những con sóng dù nhỏ nhen có thể đánh động cả tự nhiên để tất cả biết rằng ta đang thực sự sống.
Câu 4.
Điệp cấu trúc: Nhỏ thôi nhưng khi ta biết gieo một điều tôt…/ Nhỏ thôi, nhưng khi ta làm một điều xấu
Tác dụng:
+ Tạo nhịp điệu rõ ràng và sự liên kết chặt chẽ giữa các câu văn, làm cho cách diễn đạt được sinh động, lời văn thêm gắn kết, câu văn giàu hình ảnh, giàu giá trị biểu cảm, gây hấp dẫn với người đọc.
+ Nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc làm những điều tốt dù nhỏ nhoi và chỉ ra hậu quả đáng tiếc nếu ta có những hành động, việc làm xấu
+ Tác giả khuyên răn con người hãy có hành động đúng đắn, tốt đẹp để từ đó lan tỏa giá trị tích cực.
Câu 5.
Thí sinh tự rút ra thông điệp riêng cho mình, nhưng cần bám sát nội dung đoạn trích và lí giải được ý nghĩa tích cực của thông điệp đến nhận thức và hành động của bản thân.
Gợi ý: Luôn lan tỏa giá trị và làm những việc thiện dù nhỏ nhoi. Vì những điều điều thiện lành chúng ta gửi trao có thể làm thay đổi thế giới này khi ai ai cũng có sự lan tỏa, tận tâm và tốt bụng. Chúng ta không hẹp hòi, không ích kỉ, chúng ta tràn ngập tin tưởng vào tương lai. Sự thiện lương gắn kết trái tim với trái tim và giúp tình người thêm ấm áp…
Câu 6.
– Đảm bảo yêu cầu của một đoạn văn về hình thức cũng như nội dung.
– Học sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ ý nghĩa của việc lan tỏa nguồn năng lượng sống tích cực cho người xung quanh. Có thể triển khai theo hướng:
– Việc lan tỏa nguồn năng lượng sống tích cực giúp ta luôn cảm thấy lạc quan, yêu đời, dễ dàng vượt qua được mọi khó khăn, thử thách trong cuộc sống.
– Khi lan tỏa năng lượng sống tích cực đến những người xung quanh sẽ giúp họ có niềm tin vào cuộc sống và vượt qua thử thách.
– Không chỉ vậy, năng lượng tích cực khi được lan tỏa sẽ khiến cho cộng đồng sống đẹp hơn, có ý nghĩa hơn. Năng lượng tích cực sẽ tạo nên một xã hội vững mạnh, văn minh và nhân ái.
– Cần giữ thái độ sống lạc quan, yêu đời, tích cực phát huy những hành động nhân văn để lan tỏa ra cộng đồng…
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Qua hình ảnh “viên sỏi nhỏ”, tác giả muốn gửi gắm triết lý gì về sức mạnh của những hành động nhỏ bé trong đời sống?
- Vì sao tác giả khẳng định rằng sự lan tỏa của điều tốt “gần như không thể giới hạn”? Em hiểu điều đó như thế nào?
- Tác giả nhắc đến việc “dám đối đầu với những kẻ ác và những hành động không tử tế”. Theo em, vì sao đây cũng là một dạng của việc lan tỏa năng lượng tích cực?
- Hình ảnh “những vòng tròn đồng tâm” được sử dụng liên tiếp trong đoạn văn có tác dụng gợi lên điều gì trong cảm nhận của em về sự tác động của việc làm tốt?
- Em cảm nhận thế nào về giọng điệu của đoạn trích: nhẹ nhàng, lãng mạn nhưng sâu sắc? Giọng điệu ấy góp phần thể hiện nội dung ra sao?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ thông điệp của đoạn trích, em hãy nêu một hành động nhỏ mà em đã làm và thấy nó mang lại tác động tích cực cho người khác.
- Theo em, trong đời sống hiện nay, những hành vi tiêu cực nhỏ có thể lan rộng như thế nào? Hãy lấy ví dụ thực tế.
- Hãy liên hệ thông điệp của đoạn trích với một câu tục ngữ Việt Nam mà em cho là phù hợp.
- Em hãy nêu quan điểm của mình về việc: “Không ai quá nhỏ để tạo nên sự thay đổi”.
- Trong môi trường học đường, việc lan tỏa năng lượng tích cực có thể bắt đầu từ đâu và bằng những việc cụ thể nào?
C. Câu hỏi trắc nghiệm (5 câu)
Câu 1. Hình ảnh “viên sỏi nhỏ làm xáo động cả vùng nước” được sử dụng theo phương thức tu từ nào?
A. Nhân hóa
B. So sánh
C. Ẩn dụ
D. Hoán dụ
→ Đáp án: C
Câu 2. Theo đoạn trích, điều gì giúp ta có cơ hội trở thành người tử tế?
A. Sống chan hòa với mọi người
B. Tránh làm ác và gieo mầm thiện dù nhỏ
C. Tự tin vào bản thân
D. Không quan tâm đến người khác
→ Đáp án: B
Câu 3. Điểm chung trong hai câu: “Nhỏ thôi, nhưng khi ta biết gieo một điều tốt…” và “Nhỏ thôi, nhưng khi ta làm một điều xấu…” là gì?
A. Cùng nói về hành động vô ích
B. Cùng sử dụng biện pháp điệp từ – điệp cấu trúc
C. Cùng thể hiện nỗi buồn của con người
D. Cùng nêu lên hậu quả lớn lao của điều ác
→ Đáp án: B
Câu 4. Tác giả sử dụng hình ảnh “vòng tròn đồng tâm” để nhấn mạnh điều gì?
A. Sự mở rộng vô hạn của không gian
B. Sự lan tỏa mạnh mẽ của hành động, suy nghĩ
C. Sự cô đơn trong tâm hồn
D. Hành trình trưởng thành đầy khó khăn
→ Đáp án: B
Câu 5. Theo tác giả, tuổi trẻ cần đặc biệt làm gì?
A. Tập trung vào bản thân
B. Trải nghiệm nhiều điều mới lạ
C. Lan tỏa năng lượng sống tích cực cho mọi người
D. Sống thận trọng và tránh rủi ro
→ Đáp án: C