Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: Mai Thu Duyên
- Mai Thu Duyên là cây bút báo chí – văn hóa, có nhiều bài viết đăng tải trên các trang thông tin chính thống.
- Các bài viết của tác giả thường mang đậm chất nghị luận – cảm xúc, kết hợp giữa thông tin khách quan và suy tư cá nhân.
- Văn phong giàu hình ảnh, thiên về gợi mở suy nghĩ, đặc biệt chú trọng đến ý nghĩa nhân văn, giá trị lịch sử – văn hóa.
Tác phẩm (văn bản)
- Thể loại: Văn bản nghị luận – thuyết minh kết hợp biểu cảm.
- Xuất xứ: Đăng trên trang dangcongsan.vn.
- Nội dung chính:
- Giới thiệu Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam như một không gian kết nối quá khứ – hiện tại.
- Khẳng định các hiện vật lịch sử là những “hiện vật sống”, mang theo ký ức, tâm hồn và số phận con người.
- Gợi lên trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc hiểu, trân trọng và tiếp nối lịch sử dân tộc.
- Giá trị nội dung:
- Tôn vinh sự hi sinh của các thế hệ cha anh.
- Khơi dậy niềm tự hào, lòng biết ơn và ý thức công dân.
- Giá trị nghệ thuật:
- Kết hợp linh hoạt tự sự – nghị luận – biểu cảm.
- Sử dụng hiệu quả biện pháp tu từ (liệt kê, tương phản).
- Giọng văn sâu lắng, giàu sức lay động.
Đọc hiểu bài Bảo tàng quân sự Việt Nam – nơi kết nối hiện tại và quá khứ
“Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam” đã trở thành cụm từ tìm kiếm nổi bật trên các nền tảng truyền thông đại chúng và xuất hiện như một điểm hẹn lý tưởng của người dân Thủ đô nói riêng và người dân cả nước nói chung ngay trong những ngày đầu tiên mở cửa đón khách tham quan. Âm vang và sức nóng ấy như một tín hiệu thôi thúc những trái tim yêu lịch sử và những đôi chân ưa khám phá tìm đến tham quan, trải nghiệm.
Những kỷ vật “sống” đã khơi thức ở trong ký ức con người về một thời đại đã qua. Những biểu tượng thiêng liêng khắc họa sống động lịch sử hào hùng của một thời hoa lửa. Có những đôi mắt khóc – những đôi mắt cười, có muôn ngàn hứng khởi – có cả trăm lần trầm tư,… Sự cộng hưởng của đa dạng những xúc cảm và trải nghiệm của một lần khám phá có lẽ chưa là đủ đối với những người trẻ – thế hệ chưa thể thấu hiểu hết thảy mọi ý nghĩa thiêng liêng của những kỷ vật và biểu tượng lịch sử.
Hơn cả những tái hiện về mặt lịch sử của sự kiện, bảo tàng đã tái hiện sống động lịch sử tâm hồn con người. Bên cạnh những phút giây choáng ngợp đầu tiên trước quy mô hoành tráng và hiện đại của Bảo tàng Quân sự “khủng” nhất Việt Nam hiện tại, khách tham quan có dịp trở về với những chân thật của cảm xúc và chú tâm hoàn toàn vào việc quan sát, chiêm nghiệm những hiện vật. Câu biểu ngữ ở Bảo tàng Đôn Hoàng, Trung Quốc: “Tôi không phải hiện vật đã chết một nghìn năm mà là sinh mệnh đã sống một nghìn năm” dường như cũng thật đúng khi đặt vào việc trải nghiệm tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Những hiện vật không nằm im trong tủ kính đợi chờ một sự quan sát đơn thuần, những hiện vật vốn dĩ có cuộc sống của riêng nó trước khi được đặt trong bất kỳ sự trưng bày nào. Đi từ tâm thế đó, người trẻ sẽ có dịp để trí tưởng tượng phát huy khi lần lượt chiêm ngắm những biểu tượng, hiện vật của quá khứ. Từ những biểu tượng điển hình như “cánh chim sắt” MiG-21 mang số hiệu 4324, MiG-21 mang số hiệu 5121 hay xe tăng T54B số hiệu 843… đến chiếc khăn thêu tay, chiếc mũ của một em bé sơ sinh…và cho đến cả vết chỉ sờn trên những tấm áo của người lính, vết đạn xuyên qua xác máy bay B52, những nét chữ trên tập san quân đội chứa cả ngọn nguồn hy vọng…Tất thảy đều là những hiện vật “sống”, dường như đang đối thoại với chúng những câu chuyện của quá vãng, với “người xưa”. Thời chiến là thế đấy. Con người của một thời đã gan dạ và anh dũng, đã hy sinh và tạc nên dáng hình Tổ quốc.
Những đứa trẻ ngây thơ cười giòn khi chúng được nhìn thấy tận mắt những chiếc máy bay hay xe tăng trong tưởng tượng. Nhưng những cựu chiến binh khoác trên mình bộ quân phục hòa bình, đôi mắt đôi lần ánh lên niềm tự hào khôn xiết, nhưng cũng thật không hiếm những lần lệ nhòa khi ngắm nhìn những hiện vật và quan sát những bản đồ trận địa trong sa bàn quân sự. Có lẽ ký ức cá nhân đang trở về, ký ức dân tộc đang trỗi dậy trong tâm khảm của những người lính đã một thời xông pha nơi trận mạc. Chúng ta ngỡ như mình đang được chứng kiến những nguyên mẫu nhân vật người lính trong những sáng tác hậu chiến như “Nỗi buồn chiến tranh” (Bảo Ninh) hay “Mình và Họ” (Nguyễn Bình Phương).
Thân thể những người lính ấy có thể đã bước ra khỏi cuộc chiến nhưng một phần tâm hồn có lẽ vĩnh viễn ở lại. Những cuộc chiến đã qua đi những hồi ức thì còn mãi. Trong hồi ức ấy có những vang dội chiến công nhưng cũng có cả những gương mặt người đã khuất, những ngưng đọng của thời gian, của nỗi đau…và nhiều khi là những hy vọng mong manh. Để cộng hưởng trong một không gian thiêng liêng của lịch sử và dòng mạch của ký ức, những giọt nước mắt trào lên vì những tổn thương dân tộc, vì những số phận người đã anh dũng ngã xuống – “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh!” […]
Có được hòa bình, độc lập, thế hệ cha ông chúng ta đã phải đánh đổi bằng mồ hôi và xương máu. Bởi lẽ đó, ít nhiều trong một lần thưởng lãm Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam, hai chữ “hiếu sinh” – trân trọng sinh mệnh, trân trọng sự sống một lần nữa được khắc ghi trong tâm khảm như một nền tảng cho ý thức trân trọng quá khứ – trân quý hiện tại – hướng tới tương lai.
(Theo Mai Thu Duyên, https://dangcongsan.vn/tu-tuong-van-hoa/bao-tang-lich-su-quan-su-viet-nam-noi-ket-noi-hien-tai-va-qua-khu-685725.html)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định thông tin chính được cung cấp trong văn bản.
Câu 2. Chỉ ra một số hiện vật trưng bày tại bảo tàng được tác giả nhắc tới trong văn bản.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn sau: Thân thể những người lính ấy có thể đã bước ra khỏi cuộc chiến nhưng một phần tâm hồn có lẽ vĩnh viễn ở lại. Những cuộc chiến đã qua đi những hồi ức thì còn mãi. Trong hồi ức ấy có những vang dội chiến công nhưng cũng có cả những gương mặt người đã khuất, những ngưng đọng của thời gian, của nỗi đau…và nhiều khi là những hy vọng mong manh.
Câu 4. Nhận xét về tình cảm, thái độ của người viết thể hiện trong văn bản.
Câu 5. Từ nội dung văn bản, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của lịch sử với tuổi trẻ. (Trình bày 5-7 dòng)
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | – Thông tin chính được cung cấp trong văn bản: giới thiệu về Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam |
| 2 | Một số hiện vật trưng bày tại bảo tàng được nhắc đến trong văn bản: + “cánh chim sắt” MiG-21 mang số hiệu 4324; MiG-21 mang số hiệu 5121
+ xe tăng T54B số hiệu 843… + chiếc khăn thêu tay, chiếc mũ của một em bé sơ sinh… + những tấm áo của người lính + vết đạn xuyên qua xác máy bay B52 + những nét chữ trên tập san quân đội chứa cả ngọn nguồn hy vọng… |
| 3 | – Học sinh chỉ ra một trong hai biện pháp tu từ
+ Biện pháp tương phản: Thân thể những người lính ấy có thể đã bước ra khỏi cuộc chiến >< một phần tâm hồn có lẽ vĩnh viễn ở lại. Những cuộc chiến đã qua đi >< những hồi ức thì còn mãi. + Biện pháp liệt kê: những vang dội chiến công, những gương mặt người đã khuất, những ngưng đọng của thời gian, của nỗi đau, những hy vọng mong manh. – Hiệu quả nghệ thuật: + Làm cho diễn đạt sinh động, hấp dẫn, giàu giá trị biểu cảm, tăng sức thuyết phục. + Nhấn mạnh những tác động của chiến tranh đối với cuộc sống của những người lính. Dẫu cuộc chiến đã kết thúc nhưng những dấu ấn của nó vẫn còn đọng mãi trong tâm hồn của họ. + Tác giả nhắn nhủ mọi người cần biết trân trọng quá khứ, thấu hiểu những hi sinh, mất mát mà cha anh đã trải qua. |
| 4 | – Tình cảm, thái độ của người viết trong văn bản:
+ Thể hiện niềm yêu thích, tự hào về một công trình kiến trúc rất công phu của Hà Nội. + Ngưỡng mộ, trân trọng những giá trị lớn lao của bảo tàng đối với đơi sống tinh thần của nhân dân. + Trân trọng, biết ơn những cống hiến, hi sinh của các thế hệ đi trước được thể hiện qua những hiện vật trưng bày và cả những người lính đến thăm bảo tàng – Tình cảm, thái độ trên cho thấy người viết rất tâm huyết với Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam và mong muốn lan tỏa những giá trị, ý nghĩa của công trình này đến đông đảo nhân dân. |
| 5
|
– Nội dung văn bản: giới thiệu về Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam
– HS bày tỏ suy nghĩ về vai trò của lịch sử với tuổi trẻ: (có thể theo hướng) Lịch sử giúp thế hệ trẻ hiểu rõ nguồn gốc của dân tộc mình; là yếu tố kết nối các thế hệ giúp người trẻ nhìn nhận và trân trọng những gì mà ông cha đã xây dựng và gìn giữ; xây dựng niềm tự hào dân tộc… |
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Theo anh/chị, vì sao tác giả gọi các hiện vật trong bảo tàng là những “hiện vật sống”?
- Phân tích ý nghĩa của việc tác giả miêu tả cảm xúc của nhiều đối tượng khác nhau khi tham quan bảo tàng (trẻ em, cựu chiến binh, người trẻ).
- Câu văn: “Bảo tàng đã tái hiện sống động lịch sử tâm hồn con người” gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?
- Anh/chị cảm nhận như thế nào về hình ảnh người lính được khắc họa trong văn bản?
- Văn bản giúp người đọc thay đổi nhận thức như thế nào về vai trò của bảo tàng lịch sử?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ trải nghiệm được gợi ra trong văn bản, anh/chị hãy chia sẻ suy nghĩ về việc học lịch sử trong nhà trường hiện nay.
- Anh/chị đã từng tham quan một bảo tàng hoặc di tích lịch sử nào chưa? Trải nghiệm đó để lại cho anh/chị điều gì sâu sắc nhất?
- Theo anh/chị, người trẻ cần làm gì để lịch sử không trở nên “xa lạ” trong đời sống hiện đại?
- Liên hệ văn bản với một tác phẩm văn học viết về chiến tranh mà anh/chị đã học để làm rõ tác động lâu dài của chiến tranh đối với con người.
- Từ thông điệp “trân trọng quá khứ – trân quý hiện tại – hướng tới tương lai”, anh/chị rút ra bài học gì cho bản thân?
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Văn bản chủ yếu đề cập đến nội dung nào sau đây?
A. Kiến trúc Hà Nội hiện đại
B. Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và giá trị tinh thần của nó
C. Cuộc sống của người lính thời bình
D. Du lịch trải nghiệm của giới trẻ
→ Đáp án: B
Câu 2. Nhận định nào đúng với quan điểm của tác giả về các hiện vật trong bảo tàng?
A. Chỉ có giá trị trưng bày
B. Là minh chứng vật chất đơn thuần
C. Là những “hiện vật sống” mang ký ức và tâm hồn
D. Chỉ phù hợp với người nghiên cứu lịch sử
→ Đáp án: C
Câu 3. Biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn văn nói về hồi ức người lính là gì?
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Tương phản và liệt kê
D. Hoán dụ
→ Đáp án: C
Câu 4. Thái độ chủ đạo của người viết trong văn bản là gì?
A. Lạnh lùng, khách quan
B. Hoài nghi, phê phán
C. Trân trọng, tự hào và biết ơn
D. Buồn bã, bi lụy
→ Đáp án: C
Câu 5. Thông điệp quan trọng nhất mà văn bản muốn gửi gắm là gì?
A. Cần xây dựng thêm nhiều bảo tàng
B. Lịch sử chỉ thuộc về quá khứ
C. Phải trân trọng sự hi sinh của cha ông và ý thức trách nhiệm với tương lai
D. Người trẻ chưa hiểu hết lịch sử
→ Đáp án: C