Đáp án đọc hiểu bài Bánh trôi nước

Tìm hiểu tác giả tác phẩm

Tác giả: Hồ Xuân Hương

• Hồ Xuân Hương sống vào khoảng cuối thế kỉ XVIII – đầu thế kỉ XIX.
• Bà được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.
• Thơ Hồ Xuân Hương có những đặc điểm nổi bật:
  • Viết bằng chữ Nôm, gần gũi với đời sống dân gian.
  • Giọng thơ vừa trào phúng, vừa trữ tình.
  • Thể hiện tinh thần nhân đạo sâu sắc, đặc biệt là sự cảm thông và bênh vực người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
• Thơ bà thường sử dụng hình ảnh dân gian quen thuộc để nói chuyện xã hội và thân phận con người.

Tác phẩm: Bánh trôi nước

• Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
• Chữ viết: Chữ Nôm
• Hoàn cảnh sáng tác: Không ghi chép cụ thể, nhưng gắn với xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ.
• Nội dung:
  • Bài thơ có hai lớp nghĩa:
    • Nghĩa tả thực: Miêu tả chiếc bánh trôi nước.
    • Nghĩa hàm ẩn: Nói về vẻ đẹp, số phận và phẩm chất của người phụ nữ.
• Giá trị:
  • Giá trị hiện thực: Phản ánh thân phận long đong, phụ thuộc của người phụ nữ.
  • Giá trị nhân đạo: Ca ngợi phẩm chất trong sáng, thủy chung, khẳng định giá trị con người của họ.

Đọc hiểu bài Bánh trôi nước

Bánh trôi nước

(Hồ Xuân Hương)

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

Câu 1. Dòng nào dưới đây thể hiện đúng đặc điểm bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương?

A. Bài thơ được viết bằng chữ Quốc ngữ theo thể thơ thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

B. Bài thơ được viết bằng chữ Hán theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật

C. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm theo thể thơ ngũ ngôn tứ tuyệt Đường luật

D. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

Câu 2. Qua hình ảnh chiếc bánh trôi nước, Hồ Xuân Hương muốn nói gì về người phụ nữ?

A. Vẻ đẹp tâm hồn.

B. Vẻ đẹp hình thể.

C. Vẻ đẹp và số phận long đong.

D. Số phận bất hạnh.

Câu 3. Trong nghĩa thứ nhất của bài thơ Bánh trôi nước, chiếc bánh trôi nước được miêu tả như thế nào?

A. Chiếc bánh được làm từ bột nếp, nhào nặn thành viên tròn, màu trắng, bên trong chứa nhân, khi cho vào nước thì vừa chìm vừa nổi.

B. Chiếc bánh được nhào nặn, bên trong chứa nhân, bánh có màu đỏ và nổi trên mặt nước khi luộc.

C. Chiếc bánh có hình vuông, màu trắng và bên trong chứa nhân, khi cho vào nước thì vừa chìm vừa nổi.

D. Chiếc bánh được làm từ bột gạo, có hình ống với nhiều màu sắc khác nhau.

Câu 4. Nhận xét nào đúng khi nói về những đặc sắc trong nội dung và nghệ thuật của bài thơ Bánh trôi nước?

A. Bài thơ vừa tả thực về chiếc bánh trôi, vừa thể hiện vẻ đẹp hình thức và tấm lòng nhân hậu cao đẹp của người phụ nữ, vừa cảm thông cho thân phận chìm nổi của họ.

B. Bài thơ đã thể hiện sâu sắc vẻ đẹp hình thức và tấm lòng nhân hậu, son sắt, thủy chung của người phụ nữ.

C. Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp hình thức của chiếc bánh trôi và vẻ đẹp bên ngoài của người phụ nữ.

D. Bài thơ đã miêu tả sinh động hình ảnh chiếc bánh trôi, một món ăn độc đáo của dân tộc.

Câu 5 (1,0 điểm) Ở nghĩa thứ hai (lớp nghĩa hàm ẩn) trong bài thơ Bánh trôi nước, hình ảnh người phụ nữ được miêu tả như thế nào?

Câu 6 (0,5 điểm) Em hãy nêu nhận xét về ngôn ngữ trong bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương.

Câu 7 (0,5 điểm) Nêu chủ đề của bài thơ Bánh trôi nước, từ đó kể tên một tác phẩm (ghi rõ tên tác giả) có chung chủ đề ấy.

Câu 8 (1,0 điểm) Qua bài thơ Bánh trôi nước, em có cảm nghĩ gì về thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ?

Hướng dẫn giải chi tiết

Câu 1

D. Bài thơ được viết bằng chữ Nôm theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

Câu 2

C. Vẻ đẹp và số phận long đong.

Câu 3

A. Chiếc bánh được làm từ bột nếp, nhào nặn thành viên tròn, màu trắng, bên trong chứa nhân, khi cho vào nước thì vừa chìm vừa nổi.

Câu 4

A. Bài thơ vừa tả thực về chiếc bánh trôi, vừa thể hiện vẻ đẹp hình thức và tấm lòng nhân hậu cao đẹp của người phụ nữ, vừa cảm thông cho thân phận chìm nổi của họ.

Câu 5

Lớp nghĩa thứ hai: Là người phụ nữ xinh đẹp, da trắng, thân hình cân đối nhưng số phận lại long đong ba chìm bảy nổi, và dù sống trong cảnh tối tăm nhưng người phụ nữ ấy vẫn giữ được phẩm chất tốt đẹp của mình.

Câu 6

Nhận xét về ngôn ngữ: Ngôn ngữ bình dị, giàu hình ảnh, gắn liền với cuộc sống.

Câu 7

– Chủ đề: Thân phận người phụ nữ

– Bài thơ cùng chủ đề: Thương vợ – Trần Tế Xương

Câu 8

Thân phận người phụ nữ trong xã hội cũ: Xinh đẹp nhưng khổ cực, lận đận, truân chuyên (HS triển khai thành một đoạn văn ngắn)

Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm

A. Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)

1. Phân tích hình ảnh “bảy nổi ba chìm” để làm rõ số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
2. Em hiểu như thế nào về hình ảnh “tay kẻ nặn” trong bài thơ?
3. Câu thơ “Mà em vẫn giữ tấm lòng son” thể hiện vẻ đẹp phẩm chất gì của người phụ nữ?
4. Nhận xét về mối quan hệ giữa nghĩa tả thực và nghĩa hàm ẩn trong bài thơ.
5. Theo em, giọng điệu của bài thơ là trữ tình, cảm thương hay có yếu tố phản kháng? Vì sao?

B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)

1. Từ hình ảnh người phụ nữ trong Bánh trôi nước, em hãy liên hệ với vai trò của người phụ nữ trong xã hội hiện đại.
2. So sánh hình ảnh người phụ nữ trong Bánh trôi nước với người phụ nữ trong một tác phẩm văn học trung đại khác mà em đã học.
3. Theo em, vì sao Hồ Xuân Hương lại chọn chiếc bánh trôi nước để gửi gắm tư tưởng của mình?
4. Nếu đặt mình vào vị trí người phụ nữ trong bài thơ, em sẽ có suy nghĩ gì về cuộc đời và số phận?
5. Bài thơ gợi cho em bài học gì về việc trân trọng và bảo vệ giá trị của người phụ nữ trong xã hội hôm nay?

C. Câu hỏi trắc nghiệm mở rộng (5 câu)

Câu 1. Biện pháp nghệ thuật nổi bật nhất trong bài thơ Bánh trôi nước là gì?
A. So sánh
B. Ẩn dụ
C. Nhân hóa
D. Nói quá

→ Đáp án: B

Câu 2. Hình ảnh “trắng”, “tròn” trong câu thơ đầu tiên chủ yếu gợi lên điều gì?
A. Sự đầy đủ, sung túc
B. Vẻ đẹp hình thức của người phụ nữ
C. Cuộc sống no ấm
D. Sự tròn vẹn của số phận

→ Đáp án: B

Câu 3. Tác giả bộc lộ thái độ gì đối với người phụ nữ qua bài thơ?
A. Châm biếm
B. Lạnh lùng, khách quan
C. Cảm thông, trân trọng
D. Thờ ơ

→ Đáp án: C

Câu 4. Câu thơ nào thể hiện rõ nhất số phận phụ thuộc của người phụ nữ?
A. Thân em vừa trắng lại vừa tròn
B. Bảy nổi ba chìm với nước non
C. Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
D. Mà em vẫn giữ tấm lòng son

→ Đáp án: C

Câu 5. Chủ đề chính của bài thơ Bánh trôi nước là gì?
A. Ca ngợi ẩm thực dân gian
B. Vẻ đẹp thiên nhiên
C. Thân phận và phẩm chất người phụ nữ
D. Phê phán xã hội phong kiến

→ Đáp án: C