Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Tác giả
- Văn bản được đăng trên Báo Quân đội nhân dân, là sản phẩm của báo chí chính luận – xã hội.
- Tác giả (không nêu tên cụ thể) thuộc đội ngũ nhà báo chuyên viết về:
- Giá trị đạo đức, lối sống đẹp
- Những vấn đề xã hội mang tính thời sự
- Định hướng nhận thức và hành vi tích cực cho cộng đồng
- Phong cách viết:
- Lập luận chặt chẽ
- Giàu dẫn chứng thực tế
- Kết hợp lí lẽ – cảm xúc – chất suy ngẫm
2. Tác phẩm
- Nhan đề: Ai cũng có thể làm người tử tế
- Nguồn: Báo Quân đội nhân dân, ngày 21/03/2021
- Thể loại: Văn bản nghị luận xã hội
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận (kết hợp giải thích, chứng minh, bình luận)
- Nội dung chính:
Văn bản khẳng định sự tử tế là phẩm chất tốt đẹp, gần gũi, ai cũng có thể thực hiện bằng những hành động nhỏ bé trong đời sống; đồng thời chỉ ra nguyên nhân khiến con người trở nên thờ ơ và kêu gọi mỗi người hãy cởi mở tấm lòng để sống tử tế hơn. - Giá trị tư tưởng – giáo dục:
- Đề cao lòng nhân ái, tinh thần vì cộng đồng
- Nhắc nhở con người không vô cảm trước nỗi đau của người khác
- Khuyến khích xây dựng lối sống tích cực, nhân văn
Đọc hiểu bài Ai cũng có thể làm người tốt
(1) Ai cũng có thể làm người tử tế. Rất nhiều câu chuyện đã cho ta thấy điều đó: Một anh chàng xe ôm công nghệ khi thấy cô sinh viên quên mang tiền, đã “lì xì” cuốc xe ôm cho cô kịp giờ học. Việc ấy rất nhỏ, thường tình và khi cô gái đưa chuyện lên mạng được nhiều người bình luận, chia sẻ tích cực. Hay như nhiều người già cả, neo đơn tự nguyện xin ra khỏi diện “hộ nghèo” để nhường sự hỗ trợ cho người khác. Bị người đi xe máy đâm vào làm hỏng ô tô đắt tiền, anh Huỳnh Bảo Toàn ở TP Hồ Chí Minh không những không bắt đền mà còn hỗ trợ người đi xe máy tiền sửa chữa và rồi hôm sau còn tặng chiếc xe máy mới, chỉ vì “người ta nghèo khổ hơn, giúp không được sao còn bắt đền?”.
(2) Suy nghĩ, hành động vì người khác, cho lợi ích của người khác trong khi sẵn sàng hứng chịu thiệt thòi, nguy hiểm về mình thật sự đáng quý, đáng trân trọng biết bao. Vô vàn những câu chuyện nhỏ bé như thế chúng ta vẫn chứng kiến hoặc nghe được hằng ngày. Tất cả những người làm việc tử tế đó đều là người bình thường, như chúng ta. Thậm chí, rất nhiều người có hoàn cảnh khó khăn, thu nhập ít hơn, địa vị xã hội thấp hơn chúng ta… Và, bạn hãy thử nghĩ xem: Việc tử tế gần đây nhất mà bạn đã làm? Từ bao giờ, có phải quá lâu rồi không, hay là, bạn chưa bao giờ làm?
(3) Chiết tự từ chữ Hán, “tử” là nhỏ, “tế” là những điều bình thường. Gốc của tử tế là sự tốt bụng. (…) Vậy nhưng, áp lực từ cuộc sống, những thất bại trong cuộc đời đôi khi làm ta cảm thấy mình bị thiệt thòi, bị đối xử bất công, khiến ta tự dựng lên bức thành lũy đầy mặc cảm trong tâm hồn – là một phản vệ bản năng – làm ta run sợ, cảnh giác và thờ ơ trước khó khăn, đau khổ của người khác. Có lúc nào đó, ta đã quay mặt đi, không làm một điều rất nhỏ mà ta biết có người rất cần điều đó, trong khi ta hoàn toàn có thể… Dần dần đến một ngày, lòng ta trơ lì, nông cạn, thậm chí không còn trắc ẩn để nhận thấy được nỗi khổ cực của người khác. Ta quên mất mình hoặc thậm chí không nghĩ rằng mình có thể làm được điều tử tế.
(4) Thật ra, sự tử tế, lòng thiện lương tiềm ẩn trong ta, chờ ta cởi mở tấm lòng và thực hiện. Các nghiên cứu tâm lý học đã khẳng định, niềm hạnh phúc nhận được khi người ta làm việc tốt, việc thiện tạo nên cảm giác tự tin, ý thức bản ngã và nhất là mang lại sức mạnh tinh thần to lớn. Vậy là, khi ta sống tử tế với người khác, cũng chính là tử tế với cuộc đời mình.
(Trích Ai cũng có thể làm người tử tế, báo Quân đội nhân dân, 21/03/2021)
Câu 1. (0,5 điểm) Văn bản trên thuộc thể loại gì?
Câu 2. (0,5 điểm) Theo đoạn trích, người tử tế là người như thế nào?
Câu 3. (0,5 điểm) Em hãy chỉ ra và nêu tác dụng của phần trích dẫn trong đoạn (1)?
Câu 7. (0,5 điểm) Xác định cách trình bày vấn đề trong đoạn (2) của văn bản.
Câu 8. (0,5 điểm) Tác dụng của cách trình bày vấn đề trong đoạn (2) là gì?
Câu 4. (1,0 điểm) Theo em, tại sao tác giả lại viết: Ai cũng có thể làm người tử tế?
Câu 5. (1,0 điểm) Cuộc sống hàng ngày của chúng ta có rất nhiều những hành động tử tế được diễn ra hàng ngày. Kể ra ít nhất một việc tử tế mà em đã thực hiện (hoặc đã được chứng kiến)? Chia sẻ cảm xúc của em sau khi thực hiện (hoặc chứng kiến) những việc tử tế đó?
Hướng dẫn giải chi tiết
| 1 | Văn bản nghị luận xã hội |
| 2 | Theo đoạn trích, người tử tế là người: “suy nghĩ, hành động vì người khác, cho lợi ích của người khác trong khi sẵn sàng hứng chịu thiệt thòi, nguy hiểm về mình.” |
| 3 | – Phần trích dẫn trong đoạn (1) là: “người ta nghèo khổ hơn, giúp không được sao còn bắt đền?”
– Tác dụng của phần trích dẫn: Dẫn lại chính xác lời nói của nhân vật (anh Huỳnh Bảo Toàn ở TP Hồ Chí Minh) |
| 4
|
HS lí giải được vấn đề một cách hợp lí:
– Ai cũng có khả năng trở thành người tử tế: vì sự tử tế là một phẩm chất tự nhiên, xuất phát từ lòng nhân ái và ý thức về trách nhiệm xã hội. Tử tế không yêu cầu bất kỳ kỹ năng đặc biệt nào hay kiến thức cao siêu. Đơn giản chỉ là những hành động nhỏ như lắng nghe, chia sẻ, hay thể hiện sự quan tâm đến người khác. Bất cứ ai, ở bất kỳ độ tuổi, hoàn cảnh hay trình độ nào, đều có thể thực hiện những hành động tử tế. Nó nằm trong tầm tay của mỗi người và có thể được phát triển qua thời gian và qua những hành động nhỏ hàng ngày. |
| 5
|
– HS kể ra được ít nhất một việc tử tế mà mình đã từng thực hiện (hoặc được chứng kiến); chia sẻ được những cảm xúc, suy nghĩ tích cực của bản thân sau khi thực hiện (hoặc chứng kiến) việc tử tế ấy
* Gợi ý: – Việc tử tế: + Giúp đỡ người gặp nạn; + Giúp bạn vượt qua khó khăn trong học tập và trong cuộc sống; + Dọn rác thải ở khu dân cư… – Cảm xúc, suy nghĩ: Cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc, tự hào về bản thân; thấy cuộc sống có ý nghĩa…(Nếu là mình thực hiện) + Cảm thấy vui, hạnh phúc; thấy yêu cuộc sống vì trong xã hội nhiều người tốt, còn nhiều điều ý nghĩa, giá trị… (Nếu là được chứng kiến) |
Các câu hỏi mở rộng từ văn bản
A. Câu hỏi mở rộng về nội dung – tư duy – cảm nhận (5 câu)
- Theo văn bản, vì sao những người “bình thường” lại có thể làm nên những hành động tử tế đáng trân trọng?
- Em hiểu thế nào về ý nghĩa của câu: “Khi ta sống tử tế với người khác, cũng chính là tử tế với cuộc đời mình”?
- Đoạn (3) cho thấy những nguyên nhân nào khiến con người dần trở nên thờ ơ, vô cảm?
- Em nhận xét gì về cách tác giả sử dụng dẫn chứng thực tế trong đoạn (1)?
- Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản muốn gửi tới người đọc là gì?
B. Câu hỏi liên hệ – vận dụng (5 câu)
- Từ văn bản, em hãy liên hệ với một biểu hiện của lối sống vô cảm trong xã hội hiện nay.
- Theo em, vì sao trong cuộc sống hiện đại, con người cần rèn luyện lòng tử tế nhiều hơn?
- Nếu mỗi người đều sống tử tế, xã hội sẽ thay đổi như thế nào?
- Văn bản giúp em thay đổi nhận thức hoặc hành động gì trong cuộc sống hằng ngày?
- Em hãy đề xuất một việc làm cụ thể để lan tỏa sự tử tế trong trường học của mình.
C. Câu hỏi trắc nghiệm khách quan (5 câu)
Câu 1. Thể loại của văn bản Ai cũng có thể làm người tử tế là gì?
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Nghị luận xã hội
D. Biểu cảm
→ Đáp án: C
Câu 2. Theo văn bản, cốt lõi của sự tử tế là gì?
A. Sự nổi tiếng
B. Sự giàu có
C. Lòng tốt bụng
D. Địa vị xã hội
→ Đáp án: C
Câu 3. Đoạn (2) của văn bản chủ yếu sử dụng cách trình bày nào?
A. So sánh
B. Nêu vấn đề kết hợp câu hỏi gợi suy nghĩ
C. Miêu tả
D. Tự sự
→ Đáp án: B
Câu 4. Tác dụng của các câu hỏi ở cuối đoạn (2) là gì?
A. Tạo không khí căng thẳng
B. Kể lại câu chuyện
C. Gợi suy ngẫm, tự vấn người đọc
D. Giải thích khái niệm
→ Đáp án: C
Câu 5. Bài học quan trọng nhất rút ra từ văn bản là gì?
A. Chỉ người giàu mới có thể làm việc tốt
B. Việc tử tế là điều lớn lao, khó thực hiện
C. Ai cũng có thể sống tử tế từ những hành động nhỏ
D. Sự tử tế chỉ mang ý nghĩa tinh thần
→ Đáp án: C
