Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả: John D. Rockefeller
- Tên đầy đủ: John Davison Rockefeller (1839 – 1937)
- Quốc tịch: Mỹ
- Nghề nghiệp: Doanh nhân, nhà từ thiện, nhà sáng lập Tập đoàn Dầu mỏ Standard Oil – được xem là người giàu nhất thế giới trong thế kỷ XX.
- Đặc điểm cuộc đời:
- Xuất thân trong một gia đình nghèo, từng phải làm nhiều nghề nhỏ để phụ giúp gia đình.
- Nhờ ý chí, kỷ luật bản thân và tư duy kinh doanh vượt trội, ông đã gây dựng nên “đế chế dầu mỏ” khổng lồ, trở thành biểu tượng cho nỗ lực vươn lên từ hai bàn tay trắng.
- Quan điểm sống:
- Thành công không đến từ may mắn hay xuất thân mà từ sự kiên trì, nỗ lực, và tinh thần tự lập.
- Ông coi việc rèn luyện nhân cách, đạo đức và tinh thần trách nhiệm quan trọng hơn cả của cải vật chất.
Tác phẩm: 38 Lá thư Rockefeller gửi cho con trai
- Nguồn gốc: Tuyển tập các bức thư thật của John D. Rockefeller gửi cho con trai (John Rockefeller Jr.), được sưu tầm và biên soạn lại bởi Bizbooks.
- Năm xuất bản (phiên bản tiếng Việt): 2023, NXB Hồng Đức.
- Thể loại: Thư – tản văn nghị luận, giàu triết lý sống.
- Đề tài: Cha khuyên con về đạo lý sống, giá trị của lao động, sự tự lập và ý chí vươn lên trong cuộc đời.
- Giá trị nội dung:
- Thể hiện tình cảm yêu thương, sự quan tâm sâu sắc và trách nhiệm của người cha.
- Truyền thông điệp sống tích cực: Con người phải tự bước đi trên đôi chân của mình, không ỷ lại vào người khác hay hoàn cảnh.
- Khẳng định sức mạnh của ý chí, sự nỗ lực hành động là yếu tố quyết định thành công.
- Giá trị nghệ thuật:
- Giọng văn chân thành, giản dị, đậm chất triết lý.
- Sử dụng hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi (“đôi chân”, “thuyền trưởng”, “ra khơi”) để chuyển tải thông điệp sâu sắc.
- Ngôn ngữ thân mật, xưng hô “cha – con” gần gũi, chứa chan tình cảm.
Đọc hiểu bài 38 lá thư Rockefeller gửi cho con trai
John yêu quý,
Con hy vọng cha có thể luôn ra khơi cùng con, mặc dù điều này nghe có vẻ rất hay, thế nhưng cha không thể làm thuyền trưởng của con mãi được. Thượng đế tạo ra đôi chân là vì muốn chúng ta tự bước đi trên chính đôi chân của mình.[…]
Xuất phát điểm của cuộc đời mỗi người hoàn toàn khác nhau, thế nhưng điều này không có nghĩa là kết quả cuối cùng của cuộc đời chúng ta sẽ bị định đoạt bởi xuất thân. Trên đời này không có ai nghèo khó hay giàu có muôn đời, cũng không có chuyện mãi mãi thành công hay thất bại, mà chỉ tồn tại chân lý “Tôi phấn đấu, tôi thành công”. Cha tin chắc rằng, vận mệnh của chúng ta được quyết định bởi chính hành động của chúng ta, chứ không phải hoàn toàn bởi xuất thân.
Như con đã biết, khi còn nhỏ, gia đình cha vô cùng nghèo khổ. Cha nhớ hồi mới lên trung học, tất cả sách vở mà cha sử dụng đều do người hàng xóm tốt bụng mua cho. Xuất phát điểm cuộc đời của cha chỉ là nhân viên kế toán với mức lương 5 đô la mỗi tuần, thế nhưng bằng những nỗ lực không ngừng nghỉ, cha đã gây dựng nên đế chế dầu mỏ khiến vô số người phải ngước nhìn ngưỡng mộ. Trong mắt người khác, đây giống như một câu chuyện truyền kỳ, song cha lại nghĩ đó là món quà đền đáp cho sự kiên trì bền bỉ và tích cực phấn đấu của bản thân, là phần thưởng do thần số mệnh ban tặng cho những gian khổ mà cha phải chịu đựng. […]
(Trích 38 lá thư Rockefeller gửi cho con trai, Bizbooks biên soạn,
NXB Hồng Đức, 2023, tr.28-29)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Xác định mối quan hệ giữa người viết và người nhận thư trong đoạn trích.
Câu 2. Nêu xuất phát điểm cuộc đời của cha và phần thưởng mà cha đã được thần số mệnh ban tặng trong đoạn trích.
Câu 3. Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ thân mật được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 4. Nhận xét quan điểm, thái độ bàn luận của tác giả trong đoạn văn sau: Xuất phát điểm của cuộc đời mỗi người hoàn toàn khác nhau, thế nhưng điều này không có nghĩa là kết quả cuối cùng của cuộc đời chúng ta sẽ bị định đoạt bởi xuất thân. Trên đời này không có ai nghèo khó hay giàu có muôn đời, cũng không có chuyện mãi mãi thành công hay thất bại, mà chỉ tồn tại chân lý “Tôi phấn đấu, tôi thành công”.
Câu 5. Từ nội dung đoạn trích trên, anh/ hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của sự nỗ lực hành động trong cuộc sống. (Trình bày 5-7 dòng)
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Mối quan hệ giữa người viết với người nhận thư: cha con
Câu 2.
– Xuất phát điểm cuộc đời của cha: chỉ là nhân viên kế toán với mức lương 5 đô la mỗi tuần.
– Phần thưởng mà cha đã được thần số mệnh ban tặng: gây dựng nên đế chế dầu mỏ khiến vô số người phải ngước nhìn ngưỡng mộ.
Câu 3.
Đặc điểm của ngôn ngữ thân mật được sử dụng trong đoạn trích
– Xưng hô thân mật: cha – con, John yêu quý
– Kiểu câu đa dạng, thể hiện cảm xúc thấu hiểu, yêu thương, quan tâm của người cha đối với con Con hy vọng cha có thể luôn ra khơi cùng con, mặc dù điều này nghe có vẻ rất hay, thế nhưng cha không thể làm thuyền trưởng của con mãi được; chia sẻ chân thành về hoàn cảnh của cha Như con đã biết, khi còn nhỏ, gia đình cha vô cùng nghèo khổ. Cha nhớ hồi mới lên trung học, tất cả sách vở mà cha sử dụng đều do người hàng xóm tốt bụng mua cho.
Câu 4.
Quan điểm, thái độ bàn luận của tác giả:
– Khẳng định xuất thân không phải là yếu tố quyết định thành công cũng như không có điều gì là mãi mãi chỉ có những nỗ lực phấn đấu không ngừng mới có thể đưa con người tiến về phía trước, đạt được những điều mong muốn.
– Tác giả nêu chủ kiến rõ ràng, ngợi ca, trân trọng vai trò của sự phấn đấu với cuộc sống mỗi người.
Câu 5.
– Nội dung đoạn trích: người cha chia sẻ với con về những yếu tố tạo nên thành công trong cuộc đời.
– HS bày tỏ suy nghĩ về vai trò của sự nỗ lực hành động trong cuộc sống: (có thể theo hướng)
Nỗ lực hành động có vai trò quan trọng: giúp con người làm chủ cuộc sống, khẳng định giá trị bản thân, là chìa khóa thành công…
CÂU HỎI MỞ RỘNG TỪ TÁC PHẨM
Câu hỏi về nội dung – tư duy – cảm nhận
Câu 1. Hãy nêu thông điệp chính mà người cha muốn gửi gắm qua bức thư này.
Câu 2. Phân tích ý nghĩa của hình ảnh “đôi chân” và “người thuyền trưởng” trong đoạn trích.
Câu 3. Theo anh/chị, vì sao người cha nói “vận mệnh của chúng ta được quyết định bởi chính hành động của chúng ta”?
Câu 4. Cảm nhận của anh/chị về tình cảm của người cha dành cho con qua giọng điệu và cách lựa chọn ngôn từ.
Câu 5. Bức thư giúp anh/chị nhận ra điều gì về con đường trưởng thành và tự lập trong cuộc sống?
Câu hỏi liên hệ – vận dụng
Câu 1. Trong cuộc sống, anh/chị đã từng trải qua hoặc chứng kiến ai đó vượt khó vươn lên nhờ nỗ lực như thế nào?
Câu 2. Liên hệ nội dung bức thư với một tác phẩm văn học khác cùng đề tài nghị lực và khát vọng sống (ví dụ: Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng, Đồng chí – Chính Hữu, Lão Hạc – Nam Cao, Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân, hoặc Bàn về đọc sách – Chu Quang Tiềm).
Câu 3. Nếu được gửi một bức thư cho bản thân trong tương lai, anh/chị sẽ viết điều gì để nhắc nhở mình về giá trị của sự nỗ lực?
Câu 4. Trong thời đại công nghệ và mạng xã hội, theo anh/chị “ra khơi” có thể được hiểu như thế nào trong hành trình sống của giới trẻ?
Câu 5. Viết một đoạn văn (10–12 dòng) trình bày suy nghĩ của anh/chị về câu nói: “Tôi phấn đấu, tôi thành công.”
Câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1. Người viết bức thư trong đoạn trích là ai?
A. Andrew Carnegie
B. John D. Rockefeller
C. Thomas Edison
D. Bill Gates
Đáp án: B
Câu 2. Theo đoạn trích, Thượng đế tạo ra đôi chân là để con người:
A. Đi nhanh hơn người khác
B. Tự bước đi trên chính đôi chân của mình
C. Tránh phụ thuộc vào người thân
D. Vượt qua mọi trở ngại vật lý
Đáp án: B
Câu 3. Xuất phát điểm cuộc đời của người cha trong bức thư là gì?
A. Một kỹ sư dầu mỏ
B. Một nhân viên kế toán với mức lương 5 đô la/tuần
C. Một chủ doanh nghiệp nhỏ
D. Một sinh viên học bổng
Đáp án: B
Câu 4. Theo người cha, yếu tố quyết định vận mệnh con người là:
A. Xuất thân
B. Sự may mắn
C. Hành động và nỗ lực của bản thân
D. Hoàn cảnh xã hội
Đáp án: C
Câu 5. Câu nói “Tôi phấn đấu, tôi thành công” thể hiện tư tưởng chủ đạo nào của bức thư?
A. Tinh thần cầu toàn và nghiêm khắc với bản thân
B. Niềm tin vào sức mạnh của nỗ lực và ý chí con người
C. Sự an phận và chấp nhận thực tại
D. Khát vọng kiếm thật nhiều tiền
Đáp án: B
Study of the author and the work
Author: John D. Rockefeller
Full name: John Davison Rockefeller (1839 – 1937)
Nationality: American
Occupation: Businessman, philanthropist, founder of the Standard Oil Company – considered the richest person in the world in the 20th century.
Life characteristics:
Born into a poor family, he had to work various small jobs to support his family.
Thanks to his determination, self-discipline, and exceptional business mindset, he built a vast “oil empire,” becoming a symbol of perseverance and rising from nothing.
Life philosophy:
Success does not come from luck or background but from perseverance, effort, and independence.
He valued the cultivation of character, morality, and a sense of responsibility more than material wealth.
Work: 38 Letters Rockefeller Sent to His Son
Origin: A collection of real letters written by John D. Rockefeller to his son (John Rockefeller Jr.), compiled and edited by Bizbooks.
Year of publication (Vietnamese edition): 2023, Hong Duc Publishing House.
Genre: Letter – reflective prose rich in life philosophy.
Theme: A father’s advice to his son about morals, the value of labor, independence, and the will to rise in life.
Content value:
Expresses the love, care, and deep sense of responsibility of a father.
Conveys a positive message of life: people must walk on their own feet, without relying on others or circumstances.
Affirms that the power of will and continuous effort are the decisive factors of success.
Artistic value:
Sincere, simple tone, rich in philosophy.
Uses evocative metaphors (“feet,” “captain,” “setting sail”) to convey profound messages.
Intimate language, with the “father – son” form of address, full of warmth and affection.
Reading comprehension of 38 Letters Rockefeller Sent to His Son
Dear John,
Con, you may hope that I can always set sail with you, and although that sounds wonderful, I cannot be your captain forever. God created our legs because He wanted us to walk on our own feet. […]
Everyone’s starting point in life is completely different, but that doesn’t mean the final outcome of our life is determined by our background. In this world, no one is poor or rich forever; there is no eternal success or failure, but there exists only one truth: “I strive, I succeed.” I firmly believe that our destiny is determined by our own actions, not by our origins.
As you know, when I was young, my family was extremely poor. I remember that when I entered middle school, all the books I used were bought for me by a kind neighbor. My starting point in life was as a bookkeeper earning five dollars a week, yet through constant effort, I built an oil empire admired by countless people. To others, this may seem like a legendary tale, but I believe it was a reward for my perseverance and tireless striving — a gift from fate for all the hardships I endured. […]
(Excerpt from 38 Letters Rockefeller Sent to His Son, compiled by Bizbooks, Hong Duc Publishing House, 2023, pp. 28–29)
Answer the following questions:
Question 1. Identify the relationship between the letter writer and the recipient in the excerpt.
Question 2. State the father’s starting point in life and the reward that fate granted him in the excerpt.
Question 3. Analyze the characteristics of the intimate language used in the passage.
Question 4. Comment on the author’s viewpoint and attitude in the following passage:
Everyone starts life from a different point, but that doesn’t mean the final outcome of our life is determined by our background. In this world, no one is poor or rich forever; there is no eternal success or failure, only the truth: “I strive, I succeed.”
Question 5. From the content of the passage above, express your thoughts about the role of effort and action in life. (Write 5–7 lines)
Detailed answer guide
Question 1.
The relationship between the writer and the recipient: father and son.
Question 2.
- The father’s starting point in life: a bookkeeper earning five dollars a week.
- The reward fate granted him: building an oil empire admired by many.
Question 3.
Characteristics of intimate language used in the excerpt:
- Familiar forms of address: father – son, Dear John
- Diverse sentence structures expressing affection, understanding, and concern of a father for his son:
You may hope that I can always set sail with you, and although that sounds wonderful, I cannot be your captain forever.
Heartfelt sharing about the father’s circumstances:
As you know, when I was young, my family was extremely poor. I remember when I entered middle school, all the books I used were bought for me by a kind neighbor.
Question 4.
The author’s viewpoint and attitude:
- Affirming that one’s background is not the determining factor of success; nothing in life is eternal — only continuous effort and striving can move people forward and help them achieve what they desire.
- The author expresses a clear, assertive opinion, praising and valuing the role of perseverance in everyone’s life.
Question 5.
- Content of the passage: The father shares with his son the factors that create success in life.
- Student’s reflection on the role of effort and action in life (possible approach):
Effort and action play a vital role: they help people take control of their lives, affirm personal worth, and are the key to success.
EXTENDED QUESTIONS FROM THE WORK
Questions on content – reasoning – interpretation
Question 1. State the main message the father wishes to convey through this letter.
Question 2. Analyze the meaning of the images “feet” and “captain” in the excerpt.
Question 3. According to you, why does the father say, “Our destiny is determined by our own actions”?
Question 4. What do you feel about the father’s affection for his son through the tone and choice of words?
Question 5. What does this letter help you realize about the path to maturity and independence in life?
Questions for connection – application
Question 1. In life, have you ever experienced or witnessed someone overcoming difficulties through perseverance? Describe it.
Question 2. Connect the content of this letter with another literary work that shares the theme of determination and will to live (for example: The Ivory Comb – Nguyen Quang Sang, Comrades – Chinh Huu, Old Man Hac – Nam Cao, The Ferryman on the Da River – Nguyen Tuan, or On Reading Books – Chu Quang Tiem).
Question 3. If you could send a letter to your future self, what would you write to remind yourself about the value of effort?
Question 4. In the age of technology and social media, how do you interpret “setting sail” in the life journey of young people?
Question 5. Write a short paragraph (10–12 lines) expressing your thoughts on the saying: “I strive, I succeed.”
Multiple-choice questions
Question 1. Who is the writer of the letter in the excerpt?
A. Andrew Carnegie
B. John D. Rockefeller
C. Thomas Edison
D. Bill Gates
Answer: B
Question 2. According to the passage, God created our legs so that humans:
A. Can walk faster than others
B. Can walk on their own feet
C. Can avoid depending on relatives
D. Can overcome all physical obstacles
Answer: B
Question 3. What was the father’s starting point in the letter?
A. An oil engineer
B. A bookkeeper earning five dollars a week
C. A small business owner
D. A scholarship student
Answer: B
Question 4. According to the father, what determines a person’s destiny?
A. Family background
B. Luck
C. One’s own actions and efforts
D. Social circumstances
Answer: C
Question 5. The saying “I strive, I succeed” expresses which central idea of the letter?
A. The spirit of perfectionism and self-discipline
B. Faith in the power of will and human effort
C. Acceptance and resignation to reality
D. The desire to make a lot of money
Answer: B
