Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Tác giả A. L. Ghec–xen (Alexander Herzen)
- Alexander Herzen (1812–1870) là nhà tư tưởng, nhà văn, nhà cách mạng nổi tiếng của Nga.
- Ông có ảnh hưởng lớn đến phong trào dân chủ Nga thế kỉ XIX.
- Tác phẩm và tư tưởng của ông thường hướng con người đến tự do, tinh thần nhân đạo, trách nhiệm với xã hội và bênh vực những số phận bất hạnh.
Tác phẩm / nguồn trích
- Văn bản thuộc 3555 câu danh ngôn – một tuyển tập tập hợp những tư tưởng sâu sắc về cuộc sống, con người, hạnh phúc, đạo đức…
- Thể loại: văn nghị luận triết lí / danh ngôn – nhận định về cuộc sống.
- Nội dung trích dẫn đưa ra quan niệm:
- Con người không thể tự đóng kín trong thế giới nhỏ bé của mình.
- Hạnh phúc thực sự phải gắn liền với trải nghiệm, thử thách và sự hòa nhập vào đời sống rộng lớn.
- Những ai chỉ sống cho riêng mình sẽ có một cuộc đời nghèo nàn về tinh thần.
Đọc hiểu bài 3555 câu danh ngôn
Cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ngoài ngưỡng cửa nhà mình là một cuộc sống nghèo nàn, dù nó có đầy đủ tiện nghi đến đâu đi nữa. Nó giống như một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận, đầy hoa thơm sạch sẽ và gọn gàng. Mảnh vườn này có thể làm chủ nhân của nó êm ấm một thời gian dài, nhất là khi lớp rào bao quanh không còn làm họ vướng mắt nữa. Nhưng hễ có một cơn dông tố nổi lên là cây cối sẽ bị bật khỏi đất, hoa sẽ nát và mảnh vườn sẽ xấu xí hơn bất kì một nơi hoang dại nào. Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mong manh như thế. Con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng nhưng rồi lại phẳng lì và trong sáng như trước. Số phận của những cái tuyệt đối cá nhân không bộc lộ ra khỏi bản thân, chẳng có gì đáng thèm muốn.
[Theo A.L.Ghec-xen, 3555 câu danh ngôn, NXB Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, 1997]
Câu 1 (1,0 điểm): Thế loại của văn bản trên là gì?
Câu 2 (1,0 điểm): Chỉ ra phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn sau: “Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mong manh như thế. Con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng nhưng rồi lại phẳng lì và trong sáng như trước”
Câu 3 (0,5 điểm): Em hiểu nghĩa hàm ẩn của “cuộc sống nghèo nàn” trong văn bản là gì?
Câu 4 (1.5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong văn bản trên.
Câu 5 (1,0 điểm): Nêu nội dung chính của văn bản trên.
Câu 6 (1.0 điểm): Thông điệp ý nghĩa mà văn bản mang đến cho em là gì?
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là: Nghị luận
Câu 2.
phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn: “Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mong manh như thế. Con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng nhưng rồi lại phẳng lì và trong sáng như trước”
– Phép lặp
– Lặp từ “Con người”
Câu 3.
Nghĩa hàm ẩn của cuộc sống nghèo nàn
Học sinh trình bày theo ý hiểu của mình. Có thể theo những gợi ý sau:
– Cuộc sống tẻ nhạt, không ý nghĩa
– Đời sống tâm hồn không phong phú, không có nhiều trải nghiệm…
– Cuộc sống bó hẹp chỉ biết bản thân, không hiểu biết
Câu 4.
– Hình ảnh so sánh là Cuộc sống riêng không biết đến điều gì xảy ra ngoài ngưỡng cửa nhà mình được so sánh như một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận, đầy hoa thơm sạch sẽ và gọn gàng.
– Tác dụng:
+ Làm cho văn bản thêm sinh động, hấp dẫn bạn đọc
+ Diễn đạt một cách hình tượng về cuộc sống chỉ biết chăm chút cho bản thân mình mà không quan tâm đến những gì xung quanh, làm mất đi những vẻ đẹp tự nhiên, không có được sự phong phú trong tâm hồn…
Câu 5.
Nội dung chính của văn bản: Cuộc sống của chúng ta sẽ trở nên đẹp hơn khi ta biết mở rộng tấm lòng.
Câu 6.
*Thông điệp ý nghĩa học sinh cảm nhận được từ văn bản đảm bảo có tính nhân văn.
Có thể theo những gợi ý sau:
– Yêu thương và chia sẻ cuộc sống sẽ đẹp hơn
– Hạnh phúc thật sự khi ta biết hướng tới những điều tốt đệp xung quanh
– Đời sống của con người sẽ đẹp hơn khi ta biết mở rộng tâm hồn mình…
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
A. CÂU HỎI NỘI DUNG – TƯ DUY – CẢM NHẬN
Câu 1.
Phân tích hình ảnh so sánh “một mảnh vườn được chăm sóc cẩn thận” và cho biết nó hàm ý điều gì về kiểu sống khép kín của con người?
Câu 2.
Tác giả cho rằng “con người cần một đại dương mênh mông bị bão táp làm nổi sóng”. Hình ảnh này có ý nghĩa biểu tượng như thế nào đối với cuộc sống?
Câu 3.
Vì sao tác giả khẳng định: “Con người không thể hạnh phúc với một hạnh phúc mong manh như thế”?
Câu 4.
Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa hai hình ảnh đối lập: mảnh vườn nhỏ bé và đại dương mênh mông. Qua đó, thông điệp nào được nhấn mạnh?
Câu 5.
Theo em, văn bản muốn phê phán kiểu sống nào trong xã hội hiện nay? Hãy nêu dẫn chứng thực tế.
B. CÂU HỎI LIÊN HỆ – VẬN DỤNG
Câu 1.
Liên hệ quan niệm trong văn bản với lối sống của giới trẻ hiện nay: Việc quá “khép kín” trong thế giới riêng (mạng xã hội, điện thoại, công nghệ) ảnh hưởng gì đến đời sống tinh thần?
Câu 2.
Hãy viết đoạn văn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc vượt qua thử thách để trưởng thành.
Câu 3.
Nếu gặp một người bạn chỉ muốn sống an toàn, tránh khó khăn, em sẽ khuyên người đó điều gì? Dựa trên quan điểm của văn bản, hãy giải thích.
Câu 4.
Liên hệ văn bản với một nhân vật văn học (VD: Lão Hạc, anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa, Tnú…) để làm rõ ý nghĩa của việc con người hòa mình vào cuộc sống chung.
Câu 5.
Theo em, trong thời đại hiện nay, điều gì khiến con người dễ rơi vào “cuộc sống nghèo nàn” như tác giả cảnh báo? Làm thế nào để vượt qua?
C. CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1. Văn bản trên thuộc kiểu văn bản nào?
A. Tự sự
B. Thuyết minh
C. Nghị luận – triết lí
D. Miêu tả
➡ Đáp án: C
Câu 2. Từ nào dưới đây là phép lặp liên kết trong đoạn trích?
A. Nhưng
B. Con người
C. Đại dương
D. Mảnh vườn
➡ Đáp án: B
Câu 3. “Cuộc sống nghèo nàn” trong văn bản hàm chỉ điều gì?
A. Nghèo tiền bạc
B. Thiếu tiện nghi
C. Cuộc sống lười biếng
D. Cuộc sống thiếu trải nghiệm, thu hẹp trong thế giới cá nhân
➡ Đáp án: D
Câu 4. Hình ảnh “đại dương mênh mông” tượng trưng cho:
A. Sự nguy hiểm
B. Những chuyến đi xa
C. Vẻ đẹp thiên nhiên
D. Cuộc sống rộng mở với nhiều thử thách để trưởng thành
➡ Đáp án: D
Câu 5. Nội dung chính của văn bản là:
A. Ca ngợi vẻ đẹp của tự nhiên
B. Khuyên con người nên sống độc lập tuyệt đối
C. Phê phán lối sống khép kín, đề cao sự hòa nhập và trải nghiệm
D. Kể lại một câu chuyện về hạnh phúc
➡ Đáp án: C