THƯƠNG BÀ
Phạm Quỳnh Như
Bà em ngoài tám mươi rồi
Ngày đi sợ nắng đêm ngồi sợ trăng
Tóc như hoa của thời gian
Bồng bềnh nở trắng dọc ngang mái đầu
Buồn vui gửi ở miếng trầu
Nụ cười có cả sắc màu nắng mưa
Trưa hè cánh võng đu đưa
Lời ru trầm bỗng nhặt thưa cánh cò
Vườn quê chân bước lò dò
Quả cà quả bí dành cho cả nhà
Cháu ngoan bà để phần quà
Thị thơm túi áo cháu bà cùng vui…
Bà đi xa xa quá rồi
Lá trầu nằm cạnh bình vôi úa vàng.
Dàn ý chi tiết
Mở đoạn
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả (1)
– Cảm nghĩ chung của em (2)
– Nội dung/ chủ đề của bài thơ/ đoạn thơ (3)
Bài thơ “Thương bà” của Phạm Quỳnh Như đã khơi dậy trong em những rung cảm dịu dàng và sâu lắng về tình cảm bà cháu thiêng liêng, chan chứa yêu thương.
1. Cảm xúc về nội dung bài thơ:
Mười câu thơ đầu:
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
– Mười câu thơ đầu như một thước phim chậm rãi tái hiện hình ảnh người bà tảo tần, đã bước sang tuổi tám mươi, sống trong sự côi cút, yếu ớt của tuổi già.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– “Tóc như hoa của thời gian/Bồng bềnh nở trắng dọc ngang mái đầu” – hình ảnh so sánh mới mẻ khiến em xúc động trước vẻ đẹp từng trải và thánh thiện của mái tóc bạc phơ.
– Câu thơ “Nụ cười có cả sắc màu nắng mưa” khiến em xót xa khi nhận ra đằng sau nụ cười dịu hiền kia là cả một cuộc đời nhiều lo toan, cay đắng và hy sinh.
– Những cụm từ “ngoài tám mươi rồi”, “sợ nắng, sợ trăng” gợi cảm giác mong manh, khiến em thương bà nhiều hơn khi nghĩ về sự hữu hạn của thời gian.
– Em cảm nhận được tình yêu thương bao la của bà qua dáng đi “lò dò” trong vườn quê, với quả cà, quả bí bà gom góp cho cả nhà.
– Cụm từ “cháu ngoan bà để phần quà” cùng hình ảnh “thị thơm túi áo” như gói ghém bao tình cảm yêu thương giản dị mà bà dành cho cháu.
(3) Chốt nội dung:
– Tác giả đã sử dụng hình ảnh gần gũi, từ ngữ mộc mạc và các biện pháp so sánh, ẩn dụ nhẹ nhàng để khắc họa người bà rất đỗi thân quen mà xúc động.
Hai câu thơ cuối:
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
– Em thực sự nghẹn ngào khi đọc đến hai câu thơ cuối: “Bà đi xa xa quá rồi/Lá trầu nằm cạnh bình vôi úa vàng”.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Câu thơ như một lời tiễn biệt khẽ khàng mà quặn thắt, điệp từ “xa” và hình ảnh “lá trầu – bình vôi” trở thành biểu tượng cho sự mất mát không gì có thể lấp đầy.
– Biện pháp ẩn dụ qua màu “úa vàng” càng khiến nỗi buồn thêm lan tỏa, như thấm cả vào từng hơi thở, từng ánh nhìn.
(3) Chốt nội dung:
– Từ những hình ảnh chân thực mà giàu sức gợi, em hiểu rằng phải biết trân trọng từng khoảnh khắc khi còn có bà bên cạnh.
2. Cảm xúc về đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
Đánh giá đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
– Thể thơ
– Gieo vần, ngắt nhịp
– Giọng thơ
– Từ ngữ, hình ảnh
– Biện pháp tu từ
-> Góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
Với thể thơ lục bát ngọt ngào, giọng thơ tha thiết, cùng những từ ngữ, hình ảnh thơ mộc mạc mà giàu xúc cảm, tác giả đã truyền tải trọn vẹn tình cảm thiêng liêng giữa cháu và bà.
3. Cảm xúc về tác giả:
– Nhận xét, đánh giá tài năng, tình cảm của tác giả
Phải là người từng trải và có trái tim tinh tế, Phạm Quỳnh Như mới có thể viết nên những câu thơ nhẹ nhàng mà lay động lòng người đến vậy.
Kết đoạn
– Khẳng định lại cảm xúc của em về bài thơ
– Liên hệ bản thân
Cảm ơn nhà thơ đã nhắc em biết yêu thương bà nhiều hơn, biết nâng niu những điều nhỏ bé thân thuộc trong mái ấm gia đình.
Bài mẫu tham khảo
“Thơ là tiếng nói của trái tim trước những điều giản dị nhất trong cuộc sống.” (Tố Hữu). Và có lẽ bởi vậy, bài thơ “Thương bà” của Phạm Quỳnh Như đã khơi dậy trong em nỗi xúc động sâu xa trước hình ảnh một người bà hiền hậu, tảo tần, gắn bó tha thiết với con cháu và làng quê. Mười câu thơ đầu hiện lên như bức tranh ấm áp về một bà cụ tuổi cao, sức yếu nhưng luôn âm thầm lan tỏa tình thương qua từng việc nhỏ trong đời: “Bà em ngoài tám mươi rồi/Ngày đi sợ nắng đêm ngồi sợ trăng/Tóc như hoa của thời gian/Bồng bềnh nở trắng dọc ngang mái đầu”. Câu thơ sử dụng hình ảnh so sánh mới lạ, khiến mái tóc bạc không còn là dấu hiệu tàn úa mà trở thành biểu tượng đẹp đẽ của tháng năm từng trải. Em xúc động trước hình ảnh: Buồn vui gửi ở miếng trầu/Nụ cười có cả sắc màu nắng mưa, bởi nó khắc họa một đời lam lũ, hiền hậu, thấm đẫm buồn vui của bà trong mỗi nhịp thở thường ngày. Những chi tiết gần gũi như: “Trưa hè cánh võng đu đưa/Lời ru trầm bỗng nhặt thưa cánh cò”, hay “Vườn quê chân bước lò dò/Quả cà quả bí dành cho cả nhà”, khiến em nhớ đến chính bà của mình – người từng lặng lẽ cho đi tất cả mà không cần hồi đáp. Tác giả còn khéo léo lồng ghép hình ảnh thơ mộc mạc nhưng đầy chất thơ: Cháu ngoan bà để phần quà/Thị thơm túi áo cháu bà cùng vui…, biểu hiện giản dị mà thắm đượm yêu thương. Đến hai câu thơ cuối: Bà đi xa xa quá rồi/Lá trầu nằm cạnh bình vôi úa vàng, em nghẹn ngào như thấy rõ nỗi trống vắng sau sự ra đi của bà, nơi thời gian và kỷ niệm bỗng hóa lặng câm. Hình ảnh lá trầu – bình vôi chính là kỷ vật đời thường hóa thiêng liêng, khiến lòng người cháu như chùng xuống giữa dòng chảy ký ức. Từ những vần thơ giàu cảm xúc và hình ảnh, em nhận ra rằng: hãy biết trân trọng những người thân yêu, bởi tình thân là điều quý giá nhất cuộc đời. Với thể thơ lục bát truyền thống, ngôn từ mộc mạc, giọng thơ thiết tha cùng hình ảnh đậm chất quê, tác giả đã thắp sáng tình bà cháu như một miền ký ức trong trẻo. Chắc hẳn phải là người rất đỗi tinh tế và từng trải, Phạm Quỳnh Như mới viết nên bài thơ xúc động mà nhẹ nhàng đến thế. Cảm ơn nhà thơ đã giúp em sống lại những phút giây bên bà, để biết yêu hơn những điều tưởng như đã cũ.
