HẠT NGỌC CỦA TRỜI
– Đặng Toán-
Những hạt thóc mẩy
Mẹ sẩy mẹ sàng
Tắm thêm nắng vàng
Trông càng óng ả.
Này là sức cha
Này là sức mẹ
Đây công của chị
Đây công của bà…
Gom từ sương giá
Chắt trong nắng nồng
Bao hạt thóc vàng
Bấy nhiêu khó nhọc.
Em yêu hạt thóc
Hạt ngọc của trời
Nâng niu công sức
Bao người trên tay
(Nguồn: vanvn.vn – Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà văn Việt Nam)
Dàn ý chi tiết
Kết đoạn
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả (1)
– Cảm nghĩ chung của em (2)
– Nội dung/ chủ đề của bài thơ/ đoạn thơ (3)
Bài thơ “Hạt ngọc của trời” của Đặng Toán đã gợi trong em niềm xúc động sâu xa về vẻ đẹp và giá trị thiêng liêng của hạt thóc – thành quả của thiên nhiên và công sức con người.
Thân đoạn
1. Cảm xúc về nội dung bài thơ:
Khổ thơ 1, 2, 3
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
– Đọc những câu thơ mở đầu, em thấy hiện lên hình ảnh “những hạt thóc mẩy” sau khi “tắm thêm nắng vàng” trở nên “càng óng ả”, gợi ra bức tranh mùa màng trù phú, no đủ.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “hạt thóc mẩy” gợi tả sự chắc nịch, đầy đặn, báo hiệu sự sung túc, làm em càng thêm yêu quý hạt thóc quê nhà.
– Từ láy “óng ả” nhấn mạnh vẻ đẹp rực rỡ của hạt thóc dưới nắng vàng, khiến em có cảm giác hạt thóc như một báu vật lấp lánh.
– Biện pháp nhân hóa qua cụm từ “tắm thêm nắng vàng” đã biến hạt thóc thành một sinh thể sống động, được thiên nhiên ban tặng vẻ đẹp huy hoàng.
– Đến khổ thơ thứ hai, em thật sự xúc động khi thấy hạt thóc gắn liền với “sức cha, sức mẹ, công của chị, công của bà”, nghĩa là trong từng hạt gạo đều thấm đẫm tình thương và mồ hôi của cả gia đình.
– Điệp ngữ “Này là…, Đây…” vang lên như một điệp khúc nhấn mạnh sự đóng góp của nhiều thế hệ, đồng thời gợi cảm giác sum vầy, quây quần, gắn bó.
– Đọc đến những dòng “gom từ sương giá, chắt trong nắng nồng”, em cảm nhận rõ sự gian lao, khắc nghiệt mà người nông dân đã trải qua để làm nên hạt thóc, khiến em vừa khâm phục vừa biết ơn.
(3) Chốt nội dung:
– Những câu thơ ấy giúp em nhận ra rằng hạt thóc không đơn thuần là lương thực mà còn là kết tinh của tình yêu thương, của lao động cần mẫn và hi sinh bền bỉ.
Khổ thơ 4
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
– Sang khổ cuối, em càng xúc động khi nhà thơ trìu mến gọi hạt thóc là “hạt ngọc của trời”, tôn vinh nó như một báu vật thiêng liêng.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Cụm từ “nâng niu công sức” gợi ra thái độ trân trọng, biết ơn, đồng thời nhắc nhở mỗi người phải gìn giữ, không lãng phí thành quả lao động quý giá.
– Biện pháp ẩn dụ “hạt ngọc của trời” kết hợp với hoán dụ “bao người trên tay” đã làm nổi bật giá trị cao cả của hạt thóc, vừa gợi hình ảnh cụ thể vừa khơi dậy cảm xúc biết ơn sâu nặng.
(3) Chốt nội dung:
– Từ những vần thơ giàu hình ảnh nhưng giản dị ấy, em hiểu rằng hạt thóc chính là biểu tượng thiêng liêng của sự sống, đồng thời cũng là lời nhắc nhở mỗi người phải trân trọng lao động và biết sống tiết kiệm.
2. Cảm xúc về đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
Đánh giá đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
– Thể thơ
– Gieo vần, ngắt nhịp
– Giọng thơ
– Từ ngữ, hình ảnh
– Biện pháp tu từ
-> Góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
Với thể thơ bốn chữ, giọng điệu nhẹ nhàng, trìu mến, cách gieo vần liền nhịp nhàng cùng những hình ảnh gần gũi, giàu sức gợi, nhà thơ đã khắc họa thành công vẻ đẹp của hạt thóc – biểu tượng của sự sống và niềm vui lao động.
3. Cảm xúc về tác giả:
– Nhận xét, đánh giá tài năng, tình cảm của tác giả
Phải là một người có tài năng quan sát tinh tế và tình cảm gắn bó tha thiết với quê hương, nhà thơ Đặng Toán mới có thể viết nên những vần thơ giản dị mà xúc động đến thế,
Kết đoạn
– Khẳng định lại cảm xúc của em về bài thơ
– Liên hệ bản thân
Cảm ơn nhà thơ đã viết nên những vần thơ chan chứa tình yêu thương, để em biết trân trọng hơn hạt thóc quê hương – hạt ngọc của cuộc đời, đồng thời tự nhắc mình phải sống tiết kiệm, biết ơn và nâng niu giá trị lao động.
Bài mẫu tham khảo
Xuân Diệu từng khẳng định: “Thơ ca là phép màu biến những điều bình thường thành kỳ diệu”, và quả thật, bài thơ “Hạt ngọc của trời” của Đặng Toán đã khiến hạt thóc quen thuộc hiện lên như một báu vật thiêng liêng, gieo vào lòng em niềm xúc động sâu xa về giá trị của thiên nhiên và công sức con người. Đọc những câu thơ mở đầu, em thấy hiện lên hình ảnh những hạt thóc chắc mẩy, óng ả, gợi ra bức tranh mùa màng trù phú, no đủ: “Những hạt thóc mẩy/Mẹ sẩy mẹ sàng/Tắm thêm nắng vàng/Trông càng óng ả”. Hình ảnh “hạt thóc mẩy” gợi tả sự chắc nịch, đầy đặn, báo hiệu mùa bội thu, làm em thêm yêu quý hạt thóc quê nhà. Từ láy “óng ả” nhấn mạnh vẻ đẹp rực rỡ dưới nắng vàng, khiến hạt thóc như một báu vật lấp lánh. Biện pháp nhân hóa “tắm thêm nắng vàng” đã biến hạt thóc thành sinh thể sống động, được thiên nhiên ban tặng vẻ đẹp huy hoàng. Đến khổ thơ thứ hai, em thật sự xúc động khi thấy hạt thóc chứa đựng công sức, tình thương và mồ hôi của cả gia đình: “Này là sức cha/Này là sức mẹ/Đây công của chị/Đây công của bà”. Điệp ngữ “Này là…, Đây…” vang lên như một điệp khúc, khẳng định sự đóng góp của nhiều thế hệ, đồng thời gợi cảm giác sum vầy, quây quần, gắn bó. Đọc đến những câu thơ đầy ám ảnh: “Gom từ sương giá/Chắt trong nắng nồng/Bao hạt thóc vàng/Bấy nhiêu khó nhọc”, em cảm nhận rõ sự gian lao khắc nghiệt mà người nông dân đã trải qua, khiến em vừa khâm phục vừa biết ơn. Những dòng thơ ấy giúp em nhận ra rằng hạt thóc không chỉ là lương thực mà còn là kết tinh của tình yêu thương, của lao động cần mẫn và hi sinh bền bỉ. Sang khổ cuối, em càng xúc động khi nhà thơ trìu mến gọi hạt thóc là “hạt ngọc của trời”, tôn vinh nó như một báu vật thiêng liêng: “Em yêu hạt thóc/Hạt ngọc của trời/Nâng niu công sức/Bao người trên tay”. Cụm từ “nâng niu công sức” gợi ra thái độ trân trọng, biết ơn, đồng thời nhắc nhở chúng ta phải gìn giữ, không lãng phí thành quả lao động. Biện pháp ẩn dụ “hạt ngọc của trời” kết hợp với hoán dụ “bao người trên tay” đã làm nổi bật giá trị cao cả của hạt thóc, vừa gợi hình ảnh cụ thể vừa khơi dậy cảm xúc biết ơn sâu nặng. Từ những vần thơ giàu hình ảnh nhưng giản dị ấy, em hiểu rằng hạt thóc chính là biểu tượng thiêng liêng của sự sống, đồng thời cũng là lời nhắc nhở mỗi người phải trân trọng lao động và biết sống tiết kiệm. Với thể thơ bốn chữ, giọng điệu nhẹ nhàng, trìu mến, cùng những hình ảnh gần gũi, giàu sức gợi, tác giả đã khắc họa thành công vẻ đẹp của hạt thóc – biểu tượng của sự sống và niềm vui lao động. Phải là một người có tài năng quan sát tinh tế và tình cảm gắn bó tha thiết với quê hương, nhà thơ Đặng Toán mới có thể viết nên những vần thơ giản dị mà xúc động đến thế. Cảm ơn nhà thơ đã viết nên những vần thơ chan chứa tình yêu thương, để em biết trân trọng hơn hạt thóc quê hương – hạt ngọc của cuộc đời, đồng thời tự nhắc mình phải sống tiết kiệm, biết ơn và nâng niu giá trị lao động.