NHỚ BÀ
– Trương Anh Tú –
Bà tôi như cơn gió
thoảng về núi xanh rồi
bóng bà bên bậu cửa
chỉ còn trong mơ thôi.
Ngỡ bà trong trời đất
thẳm lặng như đất trời
ngỡ bà trong dáng núi
ngỡ bà trong mưa rơi.
Bà đi nơi chín suối
xa xôi nơi chín đèo
nhớ bà gầu giếng khóc
im lìm nước trong veo.
Sớm chiều nghe sương khói
lửa ấm đợi tay bà
củi nằm trong bếp ngủ
nhớ bà… vàng mùa thu.
Vườn xưa xào xạc lá
chợt về trắng sân mây
tiếng chổi tre bà quét
còn vọng thoáng đâu đây.
(Nguồn: vanvn.vn – Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà văn Việt Nam)
Dàn ý chi tiết
Mở đoạn
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả (1)
– Cảm nghĩ chung của em (2)
– Nội dung/ chủ đề của bài thơ/ đoạn thơ (3)
Bài thơ “Nhớ bà” của Trương Anh Tú đã gieo vào lòng em niềm xúc động sâu xa về tình cảm bà cháu thiêng liêng và nỗi nhớ thương vô hạn khi người bà đã đi xa.
Thân đoạn
1. Cảm xúc về nội dung bài thơ:
a) Khổ thơ 1, 2, 3
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
Đọc những khổ thơ đầu, em cảm nhận nỗi nhớ thương da diết của người cháu trước sự vắng bóng của bà, nỗi trống trải bao phủ khắp không gian và thời gian: “Bà tôi như cơn gió/thoảng về núi xanh rồi/bóng bà bên bậu cửa/chỉ còn trong mơ thôi…”.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “bóng bà bên bậu cửa” gợi dáng ngồi thân thuộc, gần gũi của bà trong đời thường, nay chỉ còn trong miền ký ức.
– Các từ ngữ “thoảng về”, “thẳm lặng”, “chín suối”, “chín đèo” diễn tả sự xa xôi cách biệt và nỗi vắng lặng đến thăm thẳm của cảnh đời thiếu bà.
– Biện pháp so sánh “Bà tôi như cơn gió” gợi sự mong manh, thoáng qua; điệp ngữ “ngỡ bà trong…” nhấn mạnh sự tìm kiếm hình bóng bà trong khắp đất trời; nhân hóa “gầu giếng khóc” làm cho nỗi nhớ thêm thấm thía, day dứt.
(3) Chốt nội dung:
Những câu thơ ấy đã khiến em bùi ngùi xúc động, cảm nhận được sự mất mát lớn lao và tình yêu thương sâu đậm của người cháu dành cho bà.
b) Khổ thơ 4, 5
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
Đến những khổ thơ sau, nỗi nhớ của người cháu lại gắn liền với kỷ niệm quen thuộc, bình dị, nhưng thấm đẫm tình yêu thương: “Sớm chiều nghe sương khói/lửa ấm đợi tay bà/củi nằm trong bếp ngủ/nhớ bà… vàng mùa thu…”.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “lửa ấm đợi tay bà” gợi sự thiếu vắng bàn tay chăm sóc, cảnh hiu quạnh khi bà không còn.
– Từ ngữ “vàng mùa thu”, “vọng thoáng” gợi màu sắc và âm vang man mác, khắc khoải, khiến nỗi nhớ thương càng thêm day dứt.
– Biện pháp nhân hóa “củi nằm trong bếp ngủ” đã khắc họa sự tĩnh lặng, vắng vẻ, đồng thời làm nổi bật nỗi buồn thương của nhân vật trữ tình.
(3) Chốt nội dung:
Những dòng thơ này cho thấy từng kỷ niệm nhỏ bé, từng âm thanh quen thuộc cũng hóa thành miền ký ức thiêng liêng, nuôi dưỡng tình bà cháu bất diệt.
2. Cảm xúc về đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
Đánh giá đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
– Thể thơ
– Gieo vần, ngắt nhịp
– Giọng thơ
– Từ ngữ, hình ảnh
– Biện pháp tu từ
-> Góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
Với thể thơ năm chữ, vần chân – vần lưng hòa quyện, nhịp 2/3 hoặc 3/2 nhẹ nhàng, giọng thơ trầm lắng, da diết; cùng những hình ảnh bình dị, ngôn từ giàu sức gợi và biện pháp tu từ tinh tế, tác giả đã khắc họa thành công chủ đề: nỗi nhớ da diết và tình cảm sâu nặng, vĩnh hằng của cháu dành cho bà.
3. Cảm xúc về tác giả:
– Nhận xét, đánh giá tài năng, tình cảm của tác giả
Chỉ có người giàu tình cảm, tài năng và tâm hồn tinh tế như Trương Anh Tú mới có thể viết nên những câu thơ giản dị mà lay động, gửi gắm tình bà cháu thiêng liêng đến trái tim người đọc.
Kết đoạn
– Khẳng định lại cảm xúc của em về bài thơ
– Liên hệ bản thân
Bài thơ đã để lại trong em niềm xúc động sâu xa, nhắc nhở em phải biết trân trọng và yêu thương những người thân yêu khi họ còn bên cạnh, bởi tình cảm gia đình chính là hành trang ấm áp đi cùng ta suốt cuộc đời.
Bài mẫu tham khảo
Nhà thơ Xuân Diệu từng viết: “Thơ ca là tiếng lòng tha thiết của con người trước cuộc sống”, và đúng như vậy, bài thơ “Nhớ bà” của Trương Anh Tú đã gieo vào lòng em niềm xúc động sâu xa về tình cảm bà cháu thiêng liêng. Đọc những khổ thơ đầu, em cảm nhận nỗi nhớ thương dâng trào của người cháu trước sự vắng bóng của bà, nỗi cô quạnh như bao phủ khắp không gian và thời gian: “Bà tôi như cơn gió/thoảng về núi xanh rồi/bóng bà bên bậu cửa/chỉ còn trong mơ thôi…”. Hình ảnh “bóng bà bên bậu cửa” không chỉ gợi dáng ngồi thân thuộc của bà mà còn khắc họa cả một miền ký ức ấm áp, nay trở thành khoảng trống trong lòng người ở lại. Những từ ngữ “thoảng về”, “thẳm lặng”, “chín suối”, “chín đèo” vừa làm hiện lên sự xa xôi cách trở của hai cõi âm dương, vừa gợi cảm giác vô cùng mênh mông, hun hút của nỗi nhớ không thể nguôi ngoai. Biện pháp so sánh “Bà tôi như cơn gió” khắc họa sự mong manh, thoáng qua của đời người; điệp ngữ “Ngỡ bà trong…” tái hiện sự khắc khoải, kiếm tìm bóng hình bà trong từng góc trời; còn nhân hóa “gầu giếng khóc” khiến cảnh vật như đồng cảm với nỗi buồn của cháu, làm cho nỗi nhớ thêm thấm thía, day dứt. Những câu thơ ấy đã khiến em rưng rưng, cảm nhận rõ sự mất mát quá lớn và tình yêu thương vô bờ bến mà cháu dành cho bà. Sang những khổ thơ sau, nỗi nhớ tiếp tục lan tỏa, nhưng gắn liền với những kỷ niệm thân quen, bình dị mà sâu nặng nghĩa tình: “Sớm chiều nghe sương khói/lửa ấm đợi tay bà/củi nằm trong bếp ngủ/nhớ bà… vàng mùa thu…”. Hình ảnh “lửa ấm đợi tay bà” gợi sự thiếu vắng vòng tay chở che, đồng thời là khát khao được trở lại những tháng ngày có bà bên cạnh. Phép nhân hóa “củi nằm trong bếp ngủ” làm nổi bật sự lặng lẽ của căn bếp, nơi từng chứa chan hơi ấm gia đình, nay trở thành minh chứng cho nỗi trống trải. Từ ngữ “vàng mùa thu”, “vọng thoáng” không chỉ gợi màu sắc chia ly và tiếng vọng xa xôi, mà còn mở ra một không gian nghệ thuật man mác, nơi quá khứ vẫn còn ngân vang trong trái tim người cháu. Qua những câu thơ ấy, em nhận ra rằng từng kỷ niệm nhỏ bé, từng âm thanh quen thuộc cũng có thể trở thành miền ký ức thiêng liêng, nuôi dưỡng tình cảm bà cháu bất tử. Với thể thơ năm chữ giàu nhạc điệu, nhịp 2/3, 3/2, giọng thơ trầm lắng da diết, cùng với hệ thống hình ảnh bình dị mà ám ảnh, từ ngữ tinh tế và biện pháp tu từ giàu sức gợi, tác giả đã khắc họa trọn vẹn chủ đề: nỗi nhớ thương da diết và tình yêu thương sâu nặng của cháu dành cho bà. Phải là người có tâm hồn tinh tế, tài năng ngòi bút và tình cảm chan chứa như Trương Anh Tú mới có thể viết nên những vần thơ xúc động lay động lòng người đến vậy. Bài thơ đã để lại trong em niềm xúc động khôn nguôi, nhắc nhở em phải biết trân trọng và yêu thương người thân khi họ còn bên cạnh, bởi tình cảm gia đình chính là hành trang ấm áp đi theo ta suốt cuộc đời.
