KHI MƯA
_Đào Đức Tuấn_
Gió lùa mát rượi
Mưa kéo đến rồi
Nước tí tách rơi
Thềm nhà tạt ướt.
Mưa dệt thảm nước
Sợi dọc sợi ngang
Giọt giọt đan đan
Rải lên mái rạ.
Mưa trút rộn rã
Xối xả hàng tre
Ba lo chắn che
Má lo xếp dọn.
Vào nhà ngả nón
Má nướng bắp ngô
Em nhỏ bi bô
Cả nhà vui quá.
(Nguồn: vanvn.vn – Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà văn Việt Nam)
Dàn ý chi tiết
Mở đoạn
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả (1)
– Cảm nghĩ chung của em (2)
– Nội dung/ chủ đề của bài thơ/ đoạn thơ (3)
Bài thơ “Khi mưa” của Đào Đức Tuấn đã gieo vào lòng em niềm xúc động trong trẻo về bức tranh thiên nhiên mộc mạc và tình cảm gia đình sum vầy, ấm áp.
Thân đoạn
1. Cảm xúc về nội dung bài thơ:
Khổ thơ 1, 2, 3
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
Đọc ba khổ thơ đầu, em cảm thấy thiên nhiên đang chuyển mình dịu mát trong nhịp điệu rộn rã của mưa về.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “mưa dệt thảm nước/ Sợi dọc sợi ngang/ Giọt giọt đan đan/ Rải lên mái rạ” thật sáng tạo, ví những hạt mưa như sợi tơ mềm mại, khiến cảnh vật trở nên lung linh, huyền ảo.
– Những từ láy tượng thanh, tượng hình như “tí tách, rộn rã, xối xả” đã gợi ra âm thanh sống động của mưa, đem đến cho người đọc cảm giác vừa quen thuộc vừa gần gũi.
– Biện pháp nhân hóa trong câu “Mưa dệt thảm nước” làm cho cơn mưa như một người thợ cần mẫn, vừa gợi hình ảnh sinh động, vừa khơi gợi cảm xúc hồn nhiên, ấm áp.
(3) Chốt nội dung:
– Qua những vần thơ giàu nhạc điệu ấy, em cảm nhận được bức tranh quê hương trong cơn mưa không chỉ tươi đẹp mà còn chan chứa hơi thở đời sống lao động giản dị, gắn bó.
Khổ thơ 4:
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
Đến khổ thơ cuối, em thấy hiện lên một khung cảnh gia đình sum họp, đong đầy tiếng cười hạnh phúc.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “má nướng bắp ngô” gợi sự ấm áp, thân thuộc, làm không gian mái ấm thêm gần gũi, tràn đầy tình thương.
– Từ ngữ “ngả nón” giản dị mà giàu sức gợi, cho thấy khoảnh khắc con người gác lại nhọc nhằn lao động để tận hưởng bình yên trong tổ ấm.
– Âm thanh “em nhỏ bi bô” và câu thơ “cả nhà vui quá” đã khắc họa một bức tranh đời thường rộn rã, chan chứa tình yêu thương, gợi cảm giác hạnh phúc viên mãn.
(3) Chốt nội dung:
– Qua khổ thơ này, em nhận ra rằng gia đình chính là điểm tựa bình yên, nơi mà yêu thương làm tan biến mọi mệt nhọc, lo toan của cuộc sống.
2. Cảm xúc về đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
Đánh giá đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
– Thể thơ
– Gieo vần, ngắt nhịp
– Giọng thơ
– Từ ngữ, hình ảnh
– Biện pháp tu từ
-> Góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
Với thể thơ bốn chữ, nhịp 2/2 đều đặn, gieo vần liền và vần cách uyển chuyển, giọng thơ vui tươi, hồn nhiên cùng những hình ảnh giàu sức gợi và biện pháp nhân hóa tinh tế, tác giả đã khắc họa sinh động bức tranh thiên nhiên và khẳng định tình cảm gia đình giản dị, ấm áp.
3. Cảm xúc về tác giả:
– Nhận xét, đánh giá tài năng, tình cảm của tác giả
– Phải là người có tâm hồn tinh tế, giàu tình yêu quê hương và gắn bó tha thiết với mái ấm gia đình, nhà thơ Đào Đức Tuấn mới có thể viết nên những vần thơ dung dị mà xúc động đến vậy.
Kết đoạn
– Khẳng định lại cảm xúc của em về bài thơ
– Liên hệ bản thân
– Bài thơ đã đem đến cho em sự trân trọng hơn đối với gia đình – mái ấm thân thương luôn chở che, để em hiểu rằng hạnh phúc đôi khi đến từ những điều bình dị nhất trong đời sống thường ngày.
Bài mẫu tham khảo
Huy Cận từng nói: “Thơ ca là tiếng lòng tha thiết của con người trước cuộc sống”. Quả thật, bài thơ “Khi mưa” của Đào Đức Tuấn đã cất lên tiếng lòng hồn nhiên, mộc mạc về thiên nhiên và mái ấm gia đình. Những câu thơ mở đầu gợi ra khung cảnh làng quê dịu mát khi mưa về: “Gió lùa mát rượi/ Mưa kéo đến rồi/ Nước tí tách rơi/ Thềm nhà tạt ướt”. Hình ảnh “gió lùa mát rượi” như làn gió lành mang hơi thở ẩm mát của đồng quê, xua tan cái oi nồng. Từ láy “tí tách” gợi âm thanh mưa rơi nhịp nhàng, khiến lòng người nhẹ nhõm, yên bình. Biện pháp nhân hóa trong câu “Mưa kéo đến rồi” biến cơn mưa thành người bạn thân quen, khiến cảnh vật như có hồn và gần gũi lạ thường. Qua những vần thơ ấy, em cảm nhận thiên nhiên khi mưa đến thật hiền hòa, mát lành và chan chứa niềm vui. Ấn tượng hơn cả là hình ảnh gia đình trong cơn mưa với những vần thơ đầy sống động: “Mưa trút rộn rã/ Xối xả hàng tre/ Ba lo chắn che/ Má lo xếp dọn”. Câu thơ “xối xả hàng tre” tái hiện sức mạnh ào ạt của thiên nhiên, làm bừng lên âm hưởng rộn ràng của đồng quê. Từ láy “rộn rã” vừa gợi âm thanh dồn dập, vừa gợi niềm vui náo nức, biến cơn mưa thành khúc nhạc sống động. Hình ảnh “ba lo chắn che, má lo xếp dọn” mộc mạc mà xúc động, gợi tình yêu thương, sự tần tảo, chăm lo của cha mẹ dành cho gia đình. Những câu thơ này khiến em thấy mưa không chỉ là hiện tượng thiên nhiên mà còn là sợi dây kết nối tình thân, làm sáng lên hơi ấm mái ấm quê nhà. Với thể thơ bốn chữ ngắn gọn, nhịp 2/2 khoẻ khoắn, giọng thơ hồn nhiên, vui tươi, cùng nghệ thuật nhân hóa, những từ láy giàu sức gợi và hình ảnh sáng tạo, tác giả đã truyền tải trọn vẹn vẻ đẹp thiên nhiên và tình cảm gia đình đầm ấm. Chỉ có một người gắn bó tha thiết với làng quê, tinh tế trong cảm xúc và yêu thương gia đình hết mực như Đào Đức Tuấn mới viết được những câu thơ dung dị mà lắng sâu đến vậy. Bài thơ để lại trong em dư âm ngọt ngào, giúp em thêm yêu những cơn mưa quê hương và biết trân trọng hơn mái ấm gia đình – nơi luôn ấp ủ những phút giây bình yên và hạnh phúc giản dị.