CÂY NHÓM LỬA
– Nguyễn Thái Dương –
Sao không đợi mùa đông
Cho ấm lòng ấm da
Mùa hạ nóng vô cùng
Phượng còn về nhóm lửa?
Tiếng ve vừa gõ cửa
Hoa đã mở cánh rồi
Cái sắc đỏ mặn môi
Chụm lại thành bó đuốc
Khí trời càng oi bức
Với âm điệu mùa hè
Đôi mắt mình thêm nhức
Trước chói ngời màu hoa
Phải chăng vì chia xa
Để sưởi lòng khi nhớ
Mà cây phượng trường ta
Cứ hè về, nhóm lửa?
(Nguồn: vanvn.vn – Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà văn Việt Nam)
Dàn ý chi tiết
Mở đoạn
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả (1)
– Cảm nghĩ chung của em (2)
– Nội dung/ chủ đề của bài thơ/ đoạn thơ (3)
Bài thơ “Cây nhóm lửa” của Nguyễn Thái Dương đã khơi gợi trong em niềm xúc động trước vẻ đẹp rực rỡ của hoa phượng và ý nghĩa biểu tượng của loài hoa gắn liền với tuổi học trò, mùa hè và kỷ niệm chia xa.
Thân đoạn
1. Cảm xúc về nội dung bài thơ
Khổ thơ 1, 2, 3
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
Đọc ba khổ thơ đầu, em vừa ngạc nhiên vừa choáng ngợp trước sức nóng và vẻ rực rỡ chói chang mà hoa phượng mang đến cho không gian mùa hạ: “Sao không đợi mùa đông/ Cho ấm lòng ấm da/ Mùa hạ nóng vô cùng/ Phượng còn về nhóm lửa?”.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh ẩn dụ “cây nhóm lửa” và “bó đuốc” đã biến hoa phượng thành ngọn lửa khổng lồ, gợi sự bùng nổ và sức sống mãnh liệt, khiến cảnh sắc hè trở nên nồng cháy, dữ dội.
– Động từ “nhóm lửa” khiến cây phượng như một sinh thể có hồn, chủ động thắp sáng cả không gian bằng sắc đỏ rực rỡ.
– Từ láy “mặn môi” gợi cảm giác vừa cụ thể vừa biểu tượng, như có vị mặn của nước mắt, của ký ức tuổi học trò.
– Tính từ “chói ngời” nhấn mạnh ánh sáng rực đến mức khiến đôi mắt nhức nhối, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp vừa lộng lẫy vừa gay gắt.
– Câu hỏi tu từ “Sao không đợi mùa đông…?” và phép nhân hóa “tiếng ve vừa gõ cửa” không chỉ diễn tả sự ngạc nhiên mà còn khơi gợi suy tư về sự trở lại đầy vội vã, tinh tế của mùa hè.
(3) Chốt nội dung:
Nhờ vậy, em cảm nhận sâu sắc vẻ rực rỡ, nồng nàn và choáng ngợp mà hoa phượng đem lại cho bức tranh mùa hè.
Khổ thơ 4
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
– Sang khổ cuối, cảm xúc chuyển thành suy tư bâng khuâng khi nhà thơ khám phá tầng nghĩa sâu xa của hình ảnh phượng “nhóm lửa”: “Phải chăng vì chia xa/ Để sưởi lòng khi nhớ/ Mà cây phượng trường ta/ Cứ hè về nhóm lửa?”.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “sưởi lòng khi nhớ” mang tính biểu tượng, cho thấy hoa phượng không chỉ đẹp mà còn có sức mạnh xoa dịu nỗi buồn chia ly, giữ ấm tâm hồn con người.
– Từ “chia xa” đã nói hộ nỗi niềm gắn bó, khắc sâu mối liên hệ giữa hoa phượng và những kỷ niệm tuổi học trò.
– Câu hỏi tu từ “Phải chăng vì chia xa…?” nâng tầm ý nghĩa biểu tượng: hoa phượng nhóm lên ngọn lửa của kỷ niệm và nỗi nhớ, khiến con người bồi hồi, đồng cảm.
(3) Chốt nội dung:
Từ khổ thơ này, em nhận ra phượng không chỉ rực rỡ sắc màu mà còn cháy lên như ngọn lửa kỷ niệm, giữ cho tình bạn, tình thầy trò mãi bền lâu.
2. Cảm xúc về đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
Đánh giá đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
– Thể thơ
– Gieo vần, ngắt nhịp
– Giọng thơ
– Từ ngữ, hình ảnh
– Biện pháp tu từ
-> Góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
Với thể thơ năm chữ, ngắt nhịp 2/3, 3/2, giọng thơ đi từ ngạc nhiên đến suy tư, kết hợp hình ảnh ẩn dụ độc đáo, nhân hóa giàu sức gợi và những từ ngữ tinh tế, tác giả đã khắc họa hoa phượng như biểu tượng của mùa hè và cũng là ngọn lửa ký ức, nỗi nhớ tuổi học trò.
3. Cảm xúc về tác giả:
– Nhận xét, đánh giá tài năng, tình cảm của tác giả
Chỉ có một hồn thơ nhạy cảm, tinh tế và chan chứa tình cảm với tuổi học trò như Nguyễn Thái Dương mới viết nên được những câu thơ vừa rực rỡ vừa lắng sâu đến vậy.
Kết đoạn
– Khẳng định lại cảm xúc của em về bài thơ
– Liên hệ bản thân
– Bài thơ đã để lại trong em sự xúc động về vẻ đẹp và ý nghĩa của hoa phượng, giúp em thêm trân trọng tuổi học trò, yêu hơn những kỷ niệm gắn liền với mái trường và tình bạn trong sáng.
Bài mẫu tham khảo
“Thơ ca là tấm gương soi chiếu vẻ đẹp đời sống” (Nguyễn Đình Thi), và soi vào tấm gương ấy qua bài thơ “Cây nhóm lửa” của Nguyễn Thái Dương, em nhận ra vẻ đẹp vừa rực rỡ vừa lắng sâu của hoa phượng cùng bao kỷ niệm tuổi học trò. Đọc ba khổ thơ đầu, em như choáng ngợp trước sức nóng và vẻ chói chang của phượng: “Sao không đợi mùa đông/ Cho ấm lòng ấm da/ Mùa hạ nóng vô cùng/ Phượng còn về nhóm lửa?”. Hình ảnh ẩn dụ “cây nhóm lửa”, “bó đuốc” đã biến hoa phượng thành ngọn lửa khổng lồ, gợi sự bùng nổ và sức sống mãnh liệt, khiến cả bầu trời như bị thiêu đốt bởi sắc đỏ. Động từ “nhóm” khiến cây phượng như một sinh thể có hồn, chủ động thắp sáng không gian mùa hạ. Từ láy “mặn môi” gợi cảm giác vừa cụ thể vừa biểu tượng, như có vị mặn của kỷ niệm và nước mắt tuổi học trò. Tính từ “chói ngời” nhấn mạnh ánh sáng rực rỡ đến mức khiến đôi mắt nhức nhối, làm nổi bật vẻ đẹp vừa lộng lẫy vừa gay gắt. Câu hỏi tu từ “Sao không đợi mùa đông…?” cùng nhân hóa “tiếng ve vừa gõ cửa” vừa bộc lộ ngạc nhiên vừa khơi gợi suy tư về sự vội vã tinh tế của mùa hè. Nhờ đó, em cảm nhận rõ phượng không chỉ đẹp mà còn mang đến cảm giác choáng ngợp, nồng nàn cho bức tranh ngày hè. Sang khổ thơ cuối, giọng thơ trầm xuống, bâng khuâng khi nhà thơ lý giải tầng nghĩa sâu xa: “Phải chăng vì chia xa/ Để sưởi lòng khi nhớ/ Mà cây phượng trường ta/ Cứ hè về nhóm lửa?”. Hình ảnh “sưởi lòng khi nhớ” mang tính biểu tượng, cho thấy hoa phượng như ngọn lửa giữ ấm tâm hồn trong nỗi buồn chia ly. Từ “chia xa” đã nói hộ niềm gắn bó, khắc sâu mối liên hệ giữa hoa phượng và kỷ niệm tuổi học trò. Câu hỏi tu từ “Phải chăng vì chia xa…?” nâng tầm ý nghĩa biểu tượng, khiến phượng trở thành ngọn lửa của ký ức và nỗi nhớ, làm lòng người thêm bồi hồi. Từ khổ thơ ấy, em càng nhận ra phượng vừa rực rỡ vừa lặng lẽ cháy lên ngọn lửa kỷ niệm, giữ cho tình bạn, tình thầy trò bền lâu. Với thể thơ năm chữ, ngắt nhịp 2/3, 3/2, giọng thơ đi từ ngạc nhiên đến suy tư, kết hợp hình ảnh ẩn dụ độc đáo, nhân hóa giàu sức gợi và những từ ngữ tinh tế, tác giả đã khắc họa hoa phượng như biểu tượng của mùa hè và của tuổi học trò. Phải là người có tâm hồn tinh tế và chan chứa tình cảm với mái trường, Nguyễn Thái Dương mới viết nên những vần thơ vừa rực cháy vừa lắng sâu đến thế. Bài thơ đã để lại trong em niềm xúc động sâu xa, để em thêm trân trọng tuổi học trò và yêu hơn những kỷ niệm gắn bó với thầy cô, bạn bè, mái trường.