CÂY KHẾ
Đào Đức Tuấn
Mùa đông lá xác xơ cây
Khế vẫn giữ những cành xanh
Đợi mùa hè cho em quả ngọt.
Nắng hè nhảy nhót
Từng chùm khế chắt chiu vàng
Chim về rân ran.
Khế thay vòng tay những trưa vắng ngoại
Thương như ngôi nhà
Khế bạc khế vàng.
(Nguồn: vanvn.vn – Cơ quan ngôn luận của Hội Nhà văn Việt Nam)
Dàn ý chi tiết
Mở đoạn
– Giới thiệu tác phẩm, tác giả (1)
– Cảm nghĩ chung của em (2)
– Nội dung/ chủ đề của bài thơ/ đoạn thơ (3)
Bài thơ “Cây khế” của Đào Đức Tuấn đã khơi dậy trong em tình yêu thiên nhiên và sự gắn bó tha thiết với tuổi thơ, gia đình.
Thân đoạn
1. Cảm xúc về nội dung bài thơ:
Khổ thơ 1, 2:
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
“Trích thơ”
Đọc hai khổ thơ đầu, em cảm thấy ngạc nhiên và trân trọng trước sức sống bền bỉ của cây khế qua mùa đông khắc nghiệt và hình dung niềm vui ấm áp khi cây khế trĩu quả vào mùa hè.
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “lá xác xơ” gợi sự tàn úa của lá, đồng thời làm nổi bật sức sống mãnh liệt nơi những cành xanh.
– Từ ngữ “chắt chiu” diễn tả sự dồn nén, tích tụ tinh hoa của thiên nhiên để tạo thành những trái ngọt vàng óng.
– Biện pháp nhân hóa “nắng hè nhảy nhót”, “từng chùm khế chắt chiu vàng” khiến thiên nhiên như có linh hồn, trở nên gần gũi, giàu sức sống.
(3) Chốt nội dung:
Từ những câu thơ giàu hình ảnh và nhạc điệu, em nhận ra sức sống mãnh liệt và sự dâng hiến âm thầm của thiên nhiên qua hình tượng cây khế.
Khổ thơ 3:
(1) Cảm xúc của em + nội dung đoạn thơ:
(2) Cảm nhận một số nét đặc sắc về nghệ thuật ® tác dụng:
– Hình ảnh
– Từ ngữ đặc sắc
– Biện pháp tu từ
– Hình ảnh “vòng tay những trưa vắng ngoại” gợi sự che chở, vỗ về, biến cây khế thành người thân quen trong ký ức tuổi thơ.
– Từ ngữ “thương” đặt ở đầu câu nhấn mạnh tình cảm gắn bó sâu nặng, tha thiết.
– Biện pháp so sánh “thương như ngôi nhà” và ẩn dụ “khế bạc khế vàng” vừa làm sáng lên giá trị tinh thần mà cây khế mang lại, vừa gợi sự quý giá, đủ đầy của tình cảm gia đình.
(3) Chốt nội dung:
Những vần thơ giản dị mà sâu lắng đã khiến em cảm nhận cây khế như một người bạn, một mái nhà, nơi lưu giữ tình yêu thương và ký ức tuổi thơ.
2. Cảm xúc về đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
Đánh giá đặc sắc nghệ thuật + chủ đề bài thơ:
– Thể thơ
– Gieo vần, ngắt nhịp
– Giọng thơ
– Từ ngữ, hình ảnh
– Biện pháp tu từ
-> Góp phần thể hiện chủ đề bài thơ
Với thể thơ tự do, cách gieo vần lưng và vần chân uyển chuyển, nhịp thơ ngắn linh hoạt, giọng thơ nhẹ nhàng tha thiết, cùng những hình ảnh giàu sức gợi và biện pháp tu từ tinh tế, tác giả đã khắc họa trọn vẹn chủ đề: tình yêu thiên nhiên gắn với những ký ức gia đình thân thương.
3. Cảm xúc về tác giả:
– Nhận xét, đánh giá tài năng, tình cảm của tác giả
Chỉ có một hồn thơ tài hoa và giàu tình cảm tha thiết, Đào Đức Tuấn mới viết nên được những vần thơ dung dị mà lay động, thấm sâu vào trái tim người đọc như thế
Kết đoạn
– Khẳng định lại cảm xúc của em về bài thơ
– Liên hệ bản thân
Bài thơ giúp em nhận ra thiên nhiên không chỉ là cảnh vật mà còn là người bạn thân thiết, là nơi lưu giữ ký ức êm đềm, từ đó em càng thêm yêu quý, trân trọng những điều bình dị quanh mình.
Bài mẫu tham khảo
“Thơ ca là phép màu biến những điều bình thường thành kỳ diệu” (Xuân Diệu), và quả thật bài thơ “Cây khế” của Đào Đức Tuấn đã biến hình ảnh cây trái quen thuộc thành biểu tượng gợi nhớ, chan chứa yêu thương. Đọc những câu thơ đầu, em cảm thấy ngạc nhiên và trân trọng sức sống bền bỉ của cây khế trong mùa đông khắc nghiệt: “Mùa đông lá xác xơ cây/Khế vẫn giữ những cành xanh/Đợi mùa hè cho em quả ngọt.” Hình ảnh “lá xác xơ” gợi sự héo tàn, khô héo nhưng cũng làm nổi bật sự kiên cường của những cành xanh. Đặc biệt, cụm từ “chắt chiu” trong câu thơ “Từng chùm khế chắt chiu vàng” khiến em hình dung sự tích tụ tinh hoa của thiên nhiên để kết thành quả ngọt quý giá. Nghệ thuật nhân hóa qua chi tiết “nắng hè nhảy nhót” đã thổi hồn cho bức tranh thiên nhiên thêm sinh động, gần gũi. Nhờ vậy, em cảm nhận rõ sức sống mãnh liệt và sự dâng hiến âm thầm của cây khế trong vòng tuần hoàn bốn mùa. Sang khổ thơ cuối, lòng em lại ấm áp, xúc động khi cây khế hiện lên như điểm tựa tinh thần thân thuộc: “Khế thay vòng tay những trưa vắng ngoại/Thương như ngôi nhà/Khế bạc khế vàng.” Hình ảnh “vòng tay những trưa vắng ngoại” gợi đến sự che chở, vỗ về, biến cây khế thành một người thân trong ký ức tuổi thơ. Từ ngữ “thương” đặt ở đầu câu đã nhấn mạnh tình cảm sâu nặng, chan chứa. Biện pháp so sánh “thương như ngôi nhà” và ẩn dụ “khế bạc khế vàng” làm sáng lên giá trị tinh thần quý giá mà cây khế mang lại, vừa đủ đầy, vừa ấm áp. Với thể thơ tự do, nhịp ngắn linh hoạt, giọng thơ nhẹ nhàng tha thiết, hình ảnh giàu sức gợi và các biện pháp tu từ tinh tế, tác giả đã khắc họa trọn vẹn tình yêu thiên nhiên gắn với ký ức gia đình. Phải là một tâm hồn giàu tình cảm và tài năng nghệ thuật, Đào Đức Tuấn mới viết nên những vần thơ dung dị mà lay động lòng người đến thế. Bài thơ giúp em nhận ra rằng thiên nhiên không chỉ là cảnh vật mà còn là người bạn thân thiết, nơi lưu giữ ký ức thiêng liêng, để em càng thêm trân trọng và yêu thương những điều bình dị quanh mình.